tag:blogger.com,1999:blog-70269096230768053522011-12-01T13:00:06.161+02:00News & Analysis from Armenia & the Armenian Diasporaaztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.comBlogger911100tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-7409917999490485712011-11-24T14:11:00.001+02:002011-11-24T14:13:17.839+02:00ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹԻՒՆՀայ քաղաքական երեք կուսակցութիւնները` ՍԴՀԿ, ՀՅԴ եւ ՌԱԿ, խստիւ կը դատապարտեն Պէյրութ այցելած թրքական պատուիրակութեան հետ Պէյրութի քաղաքապետական խորհուրդին ստորագրած համաձայնագիրը, որուն հիման վրայ Պէյրութն ու Պոլիսը քոյր քաղաքներ պիտի հռչակուին:<br /><span style="display: block;" id="formatbar_Buttons"><span class=" down" style="display: block;" id="formatbar_CreateLink" title="Link" onmouseover="ButtonHoverOn(this);" onmouseout="ButtonHoverOff(this);" onmouseup="" onmousedown="CheckFormatting(event);FormatbarButton('richeditorframe', this, 8);ButtonMouseDown(this);"><img src="img/blank.gif" alt="Link" class="gl_link" border="0" /></span></span><br /><a href="http://www.aztagdaily.com/?p=39971">http://www.aztagdaily.com/?p=39971</a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-740991799949048571?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-57602984266713631132011-07-06T09:45:00.001+03:002011-07-06T09:46:57.426+03:00ԻՐԱՒԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ (ՀՀ Սահմանադրութեան Օրուան Առիթով)<div style="text-align: justify;"><br />(Խմբագրական - Ազդակ, յուլիս 6, 2011)<br /></div><p style="text-align: justify;">Հայաստանի Հանրապետութիւնը նշեց Սահմանադրութեան օրը: Սահմանադիր իշխանութիւնը երկրի պետական համակարգի գլխաւոր բաղադրիչներէն է, որուն գործառոյթները, լիազօրութիւնները իբրեւ դատական ոլորտ` յստակօրէն տարանջատուած են օրէնսդիր եւ գործադիր իշխանութիւններէն: Իբրեւ կանոն` Սահմանադրական դատարանը օրէնսդիր եւ գործադիր իշխանութիւններու գործունէութիւնը իրաւական ուղղութիւններով վերահսկող հիմնական օղակ է, որուն դատելու եղանակը, նշումներն ու որոշումները հիմնական որոշիչ են երկրի պետական կառոյցներու եւ հասարակութեան գործունէութեան:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Այս տարանջատումը հիմնական ուղղորդող նշանակութիւն ունի: Սահմանադրական դատարանի գործունէութիւնը որեւէ ձեւով քաղաքական գործընթացներու ազդեցութիւնը պէտք չէ կրէ: Այլապէս, իմաստազրկուած կ՛ըլլայ անոր դերակատարութիւնը` պետական կառոյցներու գործունէութեան վերահսկելու եւ պետական շահերու շրջագիծը յստակ եւ անհատելի պահելու առումով: Իրաւական պետութեան ձեւաւորման ու կայացման յենասիւնն է անիկա, որուն նկատմամբ պատուէրային մօտեցումներու փորձերը բացառման կարգով պէտք է կանխարգիլել:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Սահմանադրական դատարանի գործունէութիւնը ոչ միայն սփիւռքահայուն, այլ նաեւ հայրենաբնակ քաղաքացիին առօրեայ տեսադաշտին մէջ երեւելի չէ: Սփիւռքահայուն համար Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութեան մասին խօսք եղաւ ամէն անգամ, որ յիշուեցաւ առաջին իշխանութիւններուն կողմէ դրուած երկքաղաքացիութեան օրէնքի ընդունման սահմանադրական արգելքին, յետոյ` այդ արգելքը հանրաքուէով հանելու անհրաժեշտութեան մասին: Սահմանադրական այս հարցը եւս ստացաւ քաղաքական գունաւորում, առաջինի պարագային արգելակելու մօտեցումով, երկրորդի պարագային սակայն, քաղաքական նպատակներէ մեկնած արգելակումը ջնջելու ծրագիրով:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Սահմանադրութեան մասին քննարկումները թէժ բնոյթ ստացան, երբ սահմանադրագէտները սկսան արծարծել Երեւան-Անգարա արձանագրութիւններուն սահմանադրականութիւնը: Այստեղ ի յայտ եկաւ սահմանադրութեան վերահսկողական գործառոյթը, հակապետական որեւէ գործառոյթի նկատմամբ անհրաժեշտ վերապահութիւններ յայտնելու դերակատարութիւնը կամ առհասարակ պետութեան շահերուն հակասող որեւէ նախաձեռնութիւն կանխելու լիազօրութիւնը:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Այդպէս եղաւ Երեւան-Անգարա արձանագրութիւններու վաւերացման համար դէպի Ազգային ժողով թղթածրարի յղման նախօրեակին Սահմանադրական դատարանի տուած որոշումը , որ միջազգային թէ պետական օրէնքներու նկատառումով ձեւակերպեց այն բոլոր վերապահութիւնները, զորս անհրաժեշտաբար պարտէին նկատի ունենալ գործադիր իշխանութիւնները: Արձանագրութիւններու սահմանադրականութիւնը հաստատելով հանդերձ:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Սահմանադրական դատարանի ճշդած վերապահութիւններու բովանդակութիւնը համահունչ էր քաղաքական գործընթացի այդ օրերու ապրած որոշակի տեղատուութեան: Մինչ այդ, սակայն, հանրապետութեան նախագահի համահայկական ուղեւորութեան ընկերակցող Սահմանադրական դատարանի նախագահը սփիւռքեան կառոյցներու ներկայացուցիչներուն հետ հանդիպումներուն ընթացքին վերապահութիւններու մասին ակնարկութիւններ չէր կատարեր: Կը խօսէր առաւելաբար արձանագրութիւններուն սահմանադրականութեան մասին:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Քաղաքական կառոյցներէն ըստ էութեան տարանջատուած մնալը հիմնարար առաջադրանք է սահմանադրական գործունէութեան համար: Հայաստանի քաղաքացիին կամ սփիւռքահայուն համար սահմանադրական հարցերու մասին տեղեկացուածութիւնը կարեւոր է դէպի իրաւական պետութիւն մեր քայլերը ուղղորդելու:</p><div style="text-align: justify;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-5760298426671363113?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-69764711211819365672011-06-29T10:38:00.000+03:002011-06-29T10:39:47.864+03:00ՃԱՆԱՉՈՒՄ-ՀԱՏՈՒՑՈՒՄԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒԱԾ ԶՈՒԳԱՀԵՌԸ<p style="text-align: justify;">Միացեալ նահանգներու քոնկրեսին զոյգ բանաձեւերու նախագիծերու ներկայացումը իր ձեւին եւ էութեան մէջ մտածել կու տայ Հայ դատի աշխատանքներուն մէջ ռազմավարական մօտեցումի նոր քայլի դրսեւորման մասին:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Այսպէս. Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը պահանջող բանաձեւի նախագիծին առընթեր առաջադրուած Թուրքիոյ մէջ դաւանանքի ազատութիւն պահանջող բանաձեւը կը խօսի թրքական պետութեան կողմէ տեղւոյն քրիստոնեայ համայնքներու իրաւունքներու լիակատար ճանաչումին մասին եւ շեշտը կը դնէ իրենց կրօնը ազատօրէն դաւանելու անհրաժեշտութեան վրայ: Այստեղ չ՛աւարտիր բանաձեւի բնագիրը: Անիկա կոչ կ՛ուղղէ Թուրքիոյ կառավարութեան վերադարձնելու հայերուն, յոյներուն, ասորիներուն, պոնտացի յոյներուն եւ քրիստոնեայ այլ համայնքներուն բռնագրաւեալ եկեղեցիները:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Ի տարբերութիւն առաջին բանաձեւի նախագիծին, ուր պահանջը կրնայ բացառապէս հայկական կեդրոնէ բխիլ, այստեղ արդէն այլ փոքրամասնական ժողովուրդներուն առընթեր կայ հասարակաց շահագրգռուածութեան հիմնական այլ բաժին: Փաստաթուղթը համահունչ է վերջին քանի մը տասնամեակին Միացեալ նահանգներու ծերակոյտին մէջ որդեգրուած բանաձեւերուն, որոնք պաշտպանած են դաւանանքի ազատութիւնը, սրբավայրերն ու աղօթատեղիները: Անիկա նաեւ համահունչ է 1998-ին որդեգրուած Կրօնի միջազգային ուխտին, ինչպէս նաեւ` մարդկային իրաւանց համընդհանուր հռչակագիրին:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբին կողմէ առնչակից կողմերու ներգրաւման փորձով եւ քոնկրեսի որդեգրած նախորդ բանաձեւերուն կամ միջազգային համաձայնութիւններուն վրայ յենելով Հայ դատի գրասենեակը մարտավարական նկատառելի քայլերու կը դիմէ առաւելներ ձեռք ձգելու համար: Ինչ որ արդիւնաւէտ աշխատանքի նախադրեալներ կը պարունակէ անշուշտ:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Ռազմավարական կարեւորութիւն ներկայացնող հարցը այս պարագային ասոնցմէ անդին է: Երկրորդ բանաձեւի մէկ բաժինը եկեղեցիներու վերադարձի պահանջն է իր իրաւատէրերուն: Հատուցման ազգային պահանջատիրութեան թղթածրարին մէկ բաժինը: Հայ դատի ռազմավարութեան մէջ ճանաչում-հատուցում զուգահեռով առաջնորդուելու երթին առնուած կարեւորագոյն քայլ է, որ կ՛առնէ Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբը:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Նախագահ Օպամայի 24 ապրիլին վերայայտարարած «Մեծ եղեռն»ը առիթ տուաւ մէկէ աւելի հրապարակային պահանջներու` ռազմավարական հիմնական փոփոխութիւններ մտցնելու Հայ դատի մեր աշխատանքներուն մէջ: Ճանաչումի բանաձեւը փաստօրէն, հակառակ զօրավիգներու ապրած աճին եւ քոնկրեսի օրուան նախագահին կողմնորոշման` չէր դրուեր օրակարգի: Պարզ էր, որ ցեղասպանութեան ճանաչումը իրականանալու եզրին պիտի մօտենար, երբ թուրք-ամերիկեան շահերու բախումնային իրավիճակ ստեղծուէր: Այլապէս, օրակարգը պիտի ձգձգուէր եւ դէպքերը պիտի շարունակուէին բնութագրուիլ իբրեւ «Մեծ եղեռն»:</p><div style="text-align: justify;"> </div><p style="text-align: justify;">Այժմ ճանաչումին առընթեր կ՛առաջադրուի հատուցումի թղթածրարին մէկ կարեւոր բաժինը: Զուգահեռաբար, համակարգուած, համատեղ: Այս արդէն Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբին աշխատանքի արդիւնաւէտութեան համար նոր տուեալներ կը հաղորդէ:</p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-6976471121181936567?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-27502679970574867422011-05-17T12:49:00.002+03:002011-05-17T12:54:37.841+03:00ԱՐՏԵՐԿԻ՞Ր, ԹԷ՞ ՍՓԻՒՌՔ<div style="text-align: justify;"><br />Բառեր կան, որոնք իրենց իմաստային նրբերանգով մեծապէս կը ներգործեն մեր հոգեբանութեան վրայ եւ յաճախակի գործածութեամբ կը յառաջացնեն որոշակի մտածողութիւն: Ի զուր չէ, որ քաղաքական գործիչներ, կուսակցութիւններ թէ կազմակերպութիւններ փնտռտուքի կը ձեռնարկեն, կը դիմեն ընկերաբաններու, նոյնիսկ մրցանք կը յայտարարեն, որպէսզի կարճ ու հատու լոզունգ(ներ)ու մէջ կարենան խտացեալ բանաձեւումով արտայայտել իրենց քաղաքական առաջադրանքներու ամբողջութիւնը, անցեալ ու հետագայ գործունէութեան փիլիսոփայութիւնը: Ժողովրդային զանգուածներու վրայ յաջող նախադասութեամբ մը կամ մէկ-երկու բառով արտայայտուած մտածում մը շատ աւելի խոր կ՛ազդէ, քան` ներհուն վերլուծումը...<br /><br />Ակնունիի «Դէպի Երկիր» կարգախօսը իր ներգործութիւնը պիտի ունենար գաղթական հայ մարդոց մօտ, որպէսզի տարագիրի կեանքը զիրենք անհայրենիք ու թափառական գնչուի հոգեվիճակին չմատնէր, այլ մղէր, որ անոնք իրենց ցրուած կամքերն ու սեւեռումները կեդրոնացնէին հայրենիքին վրայ: Նոյնպէս, միեւնոյն կարգախօսը նորովի լիցքով ու բովանդակութեամբ հրապարակ պիտի նետուէր ՀՅԴ-ին կողմէ, Ղարաբաղեան շարժումի ու Հայաստանի վերանկախացման օրերուն, որպէսզի սփիւռքի հայութիւնը իր հնարաւոր ուժականութիւնը լարէ դէպի հոն, դէպի երկիր:<br /><br />Եւ հիմա, հետզհետէ եւ անզգալաբար նուիրագործուող «արտերկիր» ու «արտերկրի հայութիւն» արտայայտութիւնը ե՛ւ Հայաստանի մէջ, ե՛ւ սփիւռքի տարածքին, առանց անդրադառնալու (կը յուսամ), որ անգոյն ու անբովանդակ այդ բառերը ոչ մէկ արձագանգ կը բերեն մեզի, մինչդեռ «սփիւռք» եւ «սփիւռքահայութիւն» բացատրութիւնը տարիներու իր հոլովոյթով ու իրագործումներով բիւրեղացուցած է մէկ ու ամբողջական, կազմակերպուած ու միաւորուած ըլլալու ընկալումը:<br /><br />Սկզբնական շրջանի հոս-հոն ինկած անդիմագիծ ու գաղթական բազմութիւնը (նախապէս` «տարագիր հայութիւն», երբեմն` «մնացորդաց»), նուիրուեցաւ տիտանեան ճիգի` ինքզինք վերականգնելու կամքով: Տարիներու երկայնքին, նախ` գաղութները առանձնապէս, հորիզոնական գծի վրայ կազմակերպուեցան ու ստացան համայնքային դիմագիծ` ստեղծելով թեմական-կրօնական կեանք, կուսակցական-միութենական միաւորներ, յարակից մարզերով: Ապա բոլոր գաղութները թեմական, մշակութային, մարզական, բարեսիրական ճակատներու վրայ թէ Հայ դատի հետապնդման մարզերու մէջ միաւորուեցան ուղղահայեաց կառոյցներու մէջ եւ ատով իսկ կազմեցին մէկ ու անբաժան ամբողջութիւն` համասփիւռքեան կշիռով, տարողութեամբ ու ազգային դիմագծով: Եւ եղեւ` սփիւռքահայութիւն:<br /><br />Պահ մը աչքի առաջ բերենք հայկական գաղութներու աշխարհագրական տարածուն պատկերը` բացասական տուեալներով, որոնք իրենց էութեամբն իսկ արգելք էին ուժեր համատեղելու եւ կազմակերպուելու համար. երկիրներու հեռաւորութիւն, ընկերային ըմբռնումներու եւ պետական-կառավարման համակարգերու տարբերութիւններ, տնտեսական-կենցաղային անհամաչափ իրավիճակներ, քաղաքական թէ քաղաքակրթական տարբեր` նոյնիսկ հակոտնեայ մշակոյթներ, որոնց ազդեցութեան տակ կը գտնուէին (ու տակաւին կը գտնուին) գաղութները: Այդ խառնիճաղանճին միաձոյլ դիմագիծ տալու, ազգայինով տագնապելու եւ միեւնոյն նպատակներու շուրջ համախմբելու գործը իսկապէս որ պահանջեց տարիներու տիտանեան ճիգեր:<br /> <br />Այդ դժուար գործընթացը եւ անոր զուգահեռ ու հետագային ձեռնարկուած ծաւալուն գործունէութիւնը սփիւռքահայու լեզուամտածողութեան մէջ «սփիւռք» հասկացողութիւնը դրոշմուեցաւ իւրայատուկ նշանակութեամբ, որ իր մէջ կը խտացնէ ցրուած, այլեւ կազմակերպուած հայերու ամբողջութիւն, դժնդակ պայմաններու դէմ մաքառում ու վերականգնում եւ պահանջատիրութիւն...<br /><br />Իսկ «արտերկի՞ր»ը, եւ` «արտերկրի հայութիւն» հասկացողութի՞ւնը... Անծանօթ դրդապատճառներով ծանօթ-անծանօթ վայրերու մէջ ինկած հայեր կամ անջիղ հայ հաւաքականութիւններ, որոնք լաւագոյն պարագային, այս կամ այն ձեւով կրնան նախասրահներու (լոպի) մէջ որոշ դերակատարութիւն ունենալ, ինչ որ ժամանակաւոր բարիք է թէեւ, բայց անհեռանկար` նոյնիսկ իրենք իրենց համար:<br /><br />Ատենին, առաջին նախագահ Լ. Տէր Պետրոսեանի «օտարերկրացի»ն ընդվզում պատճառեց, արդարօրէն: Բայց հիմա կը թուի, թէ հրապուրուած ենք «արտերկիր»էն եւ շռայլօրէն կը գործածենք զայն իբրեւ հաւասարազօր հոմանիշը «սփիւռք»ին:<br /><br />Զարմանալի է: Մերժելով մերժեցինք օտարերկրացի ըլլալ, բայց հիմա սիրով ընդունած ենք ըլլալ... արտ-երկրացի...:<br /><br />«Արտերկիր»էն հրաժարելու եւ «սփիւռք»ին կառչած մնալու կոչ մը թող նկատուի այս նշմարը: <br /><br />ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-2750267997057486742?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-76971582418867159452011-05-04T13:05:00.000+03:002011-05-04T13:06:17.176+03:00ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ. ԱԶԱՏ ՄԱՄՈՒԼ ԵՒ ԱԶԴԵՑԻԿՈՒԹԵԱՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐ<div style="text-align: justify;"><span style="font-size:100%;">Մամուլի ազատութեան միջազգային օրուան նշումը մեզի համար բնականաբար հայեացքները կ՛ուղղէ դէպի հայկական լրատուադաշտ` իր հայաստանեան եւ սփիւռքեան բաժիններով:<br /><br />Նկատառելի է անշուշտ, որ մեր հայրենիքին մէջ վերջերս շատցած են մամլոյ ներկայացուցիչներուն դէմ դատ բանալու երեւոյթները: Հսկայական գումարներու պահանջով յատկանշուած դատական դիմումները կը բացայայտեն խնդրոյ առարկայ մամուլը փակել տալու նպատակը: Յայտնապէս մամլոյ համապատասխան օրէնքները չեն բիւրեղացած տակաւին` ճշդելու համար, թէ ի վերջոյ ո՛ւր է այն սահմանագիծը, որմէ անդին պէտք չէ անցնի հրապարակագիրը կամ լրագրողը` քննադատութիւն կատարելու կամ ճշմարտութիւն բացայայտելու իր առաքելութեան ընթացքին:<br /><br />Խօսքը անշուշտ ազատ, բայց պատասխանատու մամուլ հասկացողութեան մասին է: Կ՛անդրադառնանք անշուշտ, որ հարցերը առաւելաբար կը կեդրոնանան տպագիր մամուլին վրայ: Մինչ, անհետեւանք կը մնան ելեկտրոնային մամուլին կից պաշտօնապէս հաստատուած պլոկի վրայ երեւցած քննարկումներու բաժինին մէջ յայտնուող գաղափարները, ամբաստանութիւնները, մեղադրանքները: Հակասութիւնը այս պարագային այն է, որ մինչ տպագիր մամուլը, որ շատ պատճառներով գոյութեան կռիւ կը մղէ, ընթերցողներու կայուն թիւ պահելու մղձաւանջը կ՛ապրի, իսկ ելեկտրոնայինը ընթերցող նոր լսարաններ կը նուաճէ, ուշադրութեան կեդրոնին յայտնուածը կը շարունակէ մնալ տպագիր մամուլը: Դատական դիմումները բոլորը կը վերաբերին տպագիր մամուլին:<br /><br />Հարցը այն է, որ դաշտը` իր ամբողջական հասկացողութեամբ չէ կանոնակարգուած: Ելեկտրոնայինի պարագային կը գործէ անտառի օրէնք. յղումները կը բացակային, տեղեկութիւններու աղբիւրները չեն նշուիր, մեղադրանքները չեն հիմնաւորուիր յաճախ եւ ասեկոսային նիւթերը կը շրջանառուին բազմապատկումներով յաւելեալ ընթերցողներուն հասնելով` քան տպագիր մամուլը:<br /><br />Այս հակասական իրականութիւնը կը մղէ տուեալ թերթի պատասխանատուները զատորոշելու տպագիր եւ ելեկտրոնային միեւնոյն մամուլին բովանդակութիւնը: Տպագիրը կը ցուցաբերէ յաւելեալ պատասխանատուութիւն եւ զգուշաւորութիւն, մինչ ելեկտրոնայինը կ՛արշաւէ սանձարձակ, յատկապէս պլոկներու ճամբով:<br /><br />Դեղատոմսերը յստակ չեն այս պարագային: Դրական առումով ինքնագրաքննութեան ակնկալութիւն կայ, ազատութիւնն ու պատասխանատուութիւնը միաժամանակ կիրարկելու լրագրական արուեստի հմտութեան ցուցաբերումով:<br /><br />Լրագրողներու իրաւունքներու պաշտպանութեան գրասենեակներու եւ կազմակերպութիւններու տարեկան գնահատականները անպայման պէտք է նկատի ունենալ եւ ըստ այնմ դիտարկել լրատուադաշտն ու այնտեղ երեւցող հիմնախնդիրները: Առանց անտեսելու քաղաքական շարժառիթներու ներշնչումը այդ զեկուցումներուն բովանդակութեան վրայ:<br /><br />Սփիւռքեան կողմն աշխարհի աւելի մխիթարական չէ իրականութիւնը: Եթէ հայրենիքի մէջ աստղաբաշխական գումարներ կը պահանջուին անհիմն մեղադրանքի դիմաց` սպառնալով թերթի գոյութեան, ապա սփիւռքի մէջ նիւթական անձուկ պայմանները կ՛առաջնորդեն թերթի փակումին: Տակաւին, չենք խօսիր սփիւռքահայ մամուլին տեղական օրէնքներու նկատառման եւ համապատասխան լրատուութիւններ հրապարակելու կամ չհրապարակելու երեւոյթներուն մասին:<br /><br />Սփիւռքահայ մամուլին պակսողը քննարկումներու որակն է, բազմակարծութեան բացակայութիւնը, կառուցողական քննադատութիւնն ու ինքնաքննադատութիւնը, հրապարակային բանավէճերը: Այս բոլորը ազատ մամուլի կայացման կարեւոր բաղադրատարրեր են, որոնց կիրարկման նախաձեռնութիւնը մամուլի պատասխանատուներունը կը նկատուի:<br /><br />Հայկական մամուլը այսօր հեռու է իշխանութեան չորրորդ յենասիւնը նկատուելէ: Հանրային կարծիքի ձեւաւորման համար անիկա իրօք կրնայ ազդեցիկ դերակատարութիւն ունենալ: Խնդիրը այն է, որ թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ սփիւռքի մէջ հանրային կարծիքի ազդեցիկութիւնը` հիմնական որոշումներու կայացման գործընթացին վրայ խիստ խնդրոյ առարկայ է:<br /></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-7697158241886715945?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-88187390849022093842011-03-30T12:07:00.001+03:002011-03-30T12:08:47.156+03:00ՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԽՆԴԻՐՆԵՐ ԵՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ՔՆՆԱՐԿՈՒՄՆԵՐ<div style="text-align: justify;">Շրջանային մակարդակի վրայ իրադարձութիւններու զարգացումը տարաբնոյթ մեկնաբանութիւններու դուռ բացած է: Ընդհանուր ուղղուածութիւնը շրջանի երկիրներու ժողովրդավարացման կը հակի: Երեւութական այս ուղղուածութիւնը սակայն խորքին մէջ գերտէրութիւններու ազդեցութեան գօտիներու ընդարձակման նպատակով իրականացուող քաղաքականութեան ընդհանուր պարունակին մէջ կը տեղադրուի: Տեղ-տեղ միջամտելու յստակ որոշումներ, այլ տեղեր լրատուական քաղաքականութեան կիրարկումով թէժ մթնոլորտ ստեղծելու յստակ ճիգեր, ուրիշ երկիրներու պարագային գործող իշխանութիւնները հեռացնելու յորդորներ, իսկ այլոց պարագային ալ բարեկարգումներու ակնկալիքներ: Իւրաքանչիւր երկրի նկատմամբ կը թուի, թէ յատուկ յայտարարողական քաղաքականութիւն կիրարկուած է միջազգային ընտանիքին կողմէ, առաջնորդութեամբ անշուշտ Միացեալ Նահանգներուն: Այստեղ դեր ունին կատարելիք ՄԱԿ-ը, միւս գերտէրութիւնները, ՕԹԱՆ-ը եւ համապատասխան կառոյցներ:<br /><br />Փորձենք մօտենալ հայկական գործօնին հետ առնչուող խնդիրներուն: Սուրիոյ տարածքին ծայր առած շարժումները կտրուկ շրջադարձ ունեցան, երբ յատկապէս երէկ, նախագահին նկատմամբ ցուցաբերուած զօրակցութեան զանգուածային ալիքը իր տարողութեան տակ նսեմացուց բողոքի ելոյթները: Այստեղ էր փաստօրէն, որ պաշտօնական Անգարան, նախքան զօրակցական ալիքի մակընթացութիւնը, հեգնական շեշտով եւ իր արտաքին գործոց նախարարին ճամբով յոխորտաց, որ վաղուց խորհուրդ տուած է բարեկարգումներու ձեռնարկելու: Ապա, ի տես բողոքի ելոյթներու ալիքի տեղատուութեան եւ անոնց դիմաց ժողովրդային տրամադրութեան աննախընթաց դրսեւորման` այս անգամ իր վարչապետին ճամբով յայտարարելու, թէ Թուրքիան անտարբեր չի կրնար մնալ իր ռազմավարական նոր գործընկերոջ ապրած իրադարձութիւններուն դիմաց: Այս յայտարարութիւնը գրեթէ զուգահեռ էր Սէուտական Արաբիոյ յայտնած զօրակցութեան եւ մանաւանդ պաշտօնական Ուաշինկթընի կողմէ սուրիական օրինակի առանձնացման` ընդգծելով ուժային միջամտութեան ընտրանքի չգոյութիւնը կամ իշխանափոխութեան բացառումը:<br /><br />Պաշտօնական Անգարայի ցուցադրած քաղաքական այս աճպարարութիւնը վստահաբար աննկատ չ՛անցնիր: Յիշենք, որ օրին քաղաքական հոգեվարք ապրող Եգիպտոսի իշխանութիւններուն դաս տուող Անգարան ստացաւ հատու պատասխան մեկնող իշխանութիւններէն:<br /><br />Անցնինք: Դէպքերը, որոնք կը պատահին, իբրեւ աշխարհագրական տարածք կարեւոր են հայութեան համար: Ա՛յն երկիրներուն մասին կը խօսինք, ուր դասական սփիւռքի հայահոծ գաղութներ կը գործեն եւ որոնք շատ հասկնալիօրէն կը տագնապին ոչ յստակ հեռանկարներու իրականութեան դիմաց: Միջին Արեւելքի գաղութները կարեւոր են հաւասարապէս թէ՛ սփիւռքին եւ թէ՛ Հայաստանի Հանրապետութեան համար: Ճիշդ է, որ իրադրութիւնները սերտօրէն կապ ունին աշխարհաքաղաքական մակարդակի վրայ արձանագրուող գործընթացներու հետ, այսուհանդերձ այս բոլորին հայկական անուղղակի առնչութիւնները պէտք է քննարկել: Աւելի ճիշդ բանաձեւումով, այս բոլորին ազդեցութիւնները հայկական համայնքներուն վրայ իր զանազան հաւանական հետեւանքներով պէտք է լուսարձակի տակ բերել: Հեռու` խուճապային տրամադրութիւններէ, հարցերը պէտք է քննարկել շրջանի մակարդակով ցանցային համախմբումով եւ այդ տրամաբանութեամբ: Խնդիրներն ու երեւոյթները եւ տակաւ զարգացող իրադրութիւնները փոխկապակցուած են եւ անոնց պատճառահետեւանքային տրամաբանութեամբ քննարկումները կրնան լոյս սփռել իրադրութիւններու յառաջիկայ ուղղուածութիւններուն վրայ:<br /><br />Ստեղծուած ճգնաժամերը տեղայնական խնդիրներ չեն անշուշտ: Հայկական առումով անոնց հաւանական ազդեցութիւններու քննարկումները եւս տեղայնական չեն կրնար ըլլալ: Իսկ այստեղ արդէն մասնակցութիւն պէտք է ունենայ նաեւ հայկական պետական գործօնը:<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-8818739084902209384?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-71302886236744595762011-03-13T15:59:00.000+02:002011-03-13T16:00:22.918+02:00ԼՈՒՌ ԴԻՒԱՆԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ԿԱՐԳ ՄԸ ՇԵՂՈՒՄՆԵՐ<div style="text-align: justify;"><br />Լիբանանի մէջ Թուրքիոյ դեսպանը կը թուի աշխուժացած ըլլալ: Երկու օր առաջ ան Թուրքիոյ աշխարհիկ կարգերուն մասին տուած էր դասախօսութիւն մը, որուն արձագանգած էր լիբանանեան մամուլը նկատառելիօրէն: Այսօր ֆրանսական համալսարանին մէջ ան կը դասախօսէ Միջին Արեւելքի մէջ Թուրքիոյ դերակատարութեան մասին: Նախադրեալները մտածել կու տան, որ Լիբանանի մէջ թրքական դիւանագիտական ներկայացուցչութեան դէպի հասարակութիւն ուղղուող քարոզչաքաղաքական բնոյթի գործողութիւններու շարքի մը ականատես պիտի ըլլանք:<br /><br />Լիբանանի մէջ թրքական դեսպանատունը ցարդ երեւութապէս կրաւորական դիրքորոշում ունի հայկական հարցերուն արձագանգելու նկատմամբ: Այս մէկը յատուկ քաղաքականութիւն է, որ իրերայաջորդ դեսպաններու կողմէ կը կիրարկուի, յայտնապէս թելադրուած պաշտօնական Անգարայէն: Ամէն տեղ չէ, որ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը նոյն մօտեցումը ունի: Երկիրներ կան, ուր ոչ միայն հակազդողի դերին մէջ է թրքական դիւանագիտութիւնը, այլ նաեւ ցուցական գործունէութեամբ կը բողոքէ հայկական պահանջատիրութեան դէմ:<br /><br />Հայկական հարցերու առումով Լիբանանը շատ հասկնալիօրէն յայտնուած է թրքական պետութեան ուշադրութեան կիզակէտին: Չմոռնանք. Լիբանանը միակ արաբական երկիրն է, որ ճանչցած է Հայոց ցեղասպանութիւնը. եւ ոչ միայն ճանչցած, այլ նաեւ` դատապարտած եւ միջազգային ճանաչում պահանջած: Ճանչցող պետութիւններուն խստագոյն բանաձեւն է անիկա` հանդէպ Թուրքիոյ: Լիբանանը կը դիտարկուի նաեւ ա՛յն միջավայրը, որ հայկական պահանջատիրութեան զանազան աշխատանքներուն համար պատրաստած է համապատասխան մարդուժ:<br /><br />Այս առումներով Լիբանանի նկատմամբ, աւելի ճիշդը լիբանանահայութեան նկատմամբ որդեգրուած է լուռ դիւանագիտութիւնը: Անձայն, այսուհանդերձ վստահաբար մօտէն հետեւելու եւ անուղղակի միջոցներու օգտագործումով հակազդելու մարտավարութիւնը: Վարչապետ Էրտողանի լիբանանահայկական «դիմաւորում»ը անարձագանգ մնաց տեղւոյն թրքական դեսպանատան կողմէ: Նոյն դեսպանատունը անպատասխան ձգեց իր երկրին ու պետութեան ուղղուած քաղաքական մեղադրանքներն ու ցեղասպանական պետութեան ժառանգորդը նկատուելու յայտարարութիւնները: Ասիկա օրինաչափ երեւոյթ չէ որեւէ պետութեան հաշուոյն, որուն նկատմամբ նման յայտարարութիւններ կը կատարուին:<br /><br />Փոխարէնը, թուրք դիւանագէտը փորձ կը կատարէ այս պարագային լիբանանեան հասարակութենէն բարի վարուց վկայագիր ստանալու: Ի տես լիբանանեան հասարակութեան մօտ հակահամայնքային տրամադրութիւններու ալիքի բարձրացման եւ վարչակառավարման դրութեան ապահամայնքայնացման պահանջներու նոր տարողութեան, պաշտօնական Անգարայի Լիբանանի ներկայացուցիչը Թուրքիոյ աշխարհիկ կարգերուն մասին դաս կու տայ լիբանանցիներուն եւ կը խօսի ժողովրդավարութեան թրքական տարբերակէն օգտուելու մասին: Ուրեմն, ի պահանջեալ հարկին իսլամական դիմագիծի օգտագործում` արաբական երկիրներու մէջ ենթահող գրաւելու նպատակով, այլ տեղ աշխարհիկ կարգերու թրքական նմուշի ցուցադրութիւն` համակրանքի դաշտ ձեւաւորելու համար: Երկակի կամ աւելի ճիշդը բազմակի չափորոշիչներու որդեգրումով կիրարկուող թրքական այս խաղը, կը թուի որ հեզասահ կ՛ընթանայ լիբանանեան հասարակական մարզադաշտին վրայ:<br /><br />Վերադառնանք հայկական հարցերու նկատմամբ թրքական դեսպանատան որդեգրած լուռ դիւանագիտութեան եւ փոխարէնը զուտ լիբանանեան հարցերուն նկատմամբ յարձակողապաշտ դիւանագիտութեան արձանագրած երեւոյթներուն` մէկ դիտարկում աւելցնելով: «Պիել» համալիրին մէջ դաշնակցական ուսանողութեան եւ երիտասարդութեան բողոքի գործողութեան դիմաց խախտուեցաւ թրքական դեսպանատան կրաւորականութիւնը: Հայ երիտասարդներուն նկատմամբ ֆիզիքական բռնամիջոց գործածողները թրքական դեսպանատան անվտանգութեան աշխատակիցներ էին, որոնք շեղում կատարեցին որդեգրուած վարքագիծէն…<br /><br />Կիպրոս ներխուժած եւ Հայաստանը շրջափակած Թուրքիան խաղաղապահի դեր ստանձնած է Լիբանանի մէջ: 301 յօդուած ամրագրած երկիրը ժողովրդավարութեան մասին դասախօսութիւն կու տայ, իսկ իսլամական վարչակարգի ներկայացուցիչը աշխարհիկ կարգերու թրքական նմուշին հետեւելու պատգամ կը փոխանցէ լիբանանցիներուն: Աւելի բացատրողական ձեւ չկայ քաղաքական հակասութիւններու իրավիճակը բնութագրելու:<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-7130288623674459576?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-86619997989199147762011-03-08T10:29:00.003+02:002011-03-08T10:34:38.306+02:00«ԱԶԴԱԿ ՄՈՊԱՅԼ» - Aztag Mobile<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/-g7SiK5l5QVs/TXXqDfjxKNI/AAAAAAAAAGw/Kyy0Yeurfa4/s1600/iphoneaztag.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 182px; height: 320px;" src="http://2.bp.blogspot.com/-g7SiK5l5QVs/TXXqDfjxKNI/AAAAAAAAAGw/Kyy0Yeurfa4/s320/iphoneaztag.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5581624658927626450" border="0" /></a>Փորձառական շրջանի համար արդէն կը գործէ «Ազդակ մոպայլ»ը: Անոնք, որոնք հաղորդակցութեան եւ աշխատանքային ծրագիրներու համար կ՛օգտագործեն «Այ ֆոն» գործիքը, կրնան միանալ http://m.aztagdaily.com հասցէին եւ հետեւիլ «Ազդակ»ի ելեկտրոնային հրատարակութեան նոր տարազին փոխանցած լրատուութիւններուն:<br /><div style="text-align: justify;"><br />Եթէ «Ազդակ»ի այս վերջին նախաձեռնութեան մասին «Այ ֆոն»ի մեր ընթերցողները առաջարկներ ունին, զանոնք կրնան յղել «Ազդակ»ի խմբագրութեան: «Ազդակ»ի այս նոր տարազը իր վերջնական ձեւաւորումը կը ստանայ մինչեւ մէկ ամիս: Մինչ այդ մեզի համար օգտակար կ՛ըլլան ձեր առաջարկները:<br /><br />«Ազդակ» հայատառ առաջին թերթերէն է, որ հաղորդակցութեան այս ցանցին վրայ տարածք կը գրաւէ եւ այս ճամբով նաեւ կը հասնի ժամանակակից արհեստագիտութեան վերջին նորարարութիւնները օգտագործող իր ընթերցողներուն:<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-8661999798919914776?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-46175191337266425562011-02-07T13:37:00.002+02:002011-02-07T13:41:05.909+02:00ՍՓԻՒՌՔԸ ՊԷՏՔ Է ԸՆԴԼԱՅՆԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԵԱՆ ԻՐ ՕՐԱԿԱՐԳԸ<div style="text-align: justify;">Հայաստանի Սահմանադրութեան մէջ փոփոխութիւններ կատարելու եւ երկպալատ խորհրդարան ձեւաւորելու մտադրութիւնները, որի մասին Միացեալ Նահանգներում ակնարկել է սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանը, ապա Հայաստանի նախագահի մամուլի խօսնակը, ըստ գաղափարը յղացողների՝ նպատակ է հետապնդում աշխարհասփիւռ հայութիւնը ներգրաւել հայաստանեան ներքաղաքական օրակարգում: Եթէ չկշռադատուած, չհաշուարկուած ու ընդամէնը «սիրտ շահող» այդ մտադրութիւնները դառնան իրականութիւն, ապա մի կողմից չի ընդլայնուի սփիւռքի հայաստանեան օրակարգը, միւս կողմից՝ աւելի կը խորանան ներսփիւռքեան կուսակցական (ՀՅԴ-ՍԴՀԿ-ՌԱԿ), յարանուանական (առաքելական-կաթողիկէ-աւետարանական) ու միութենական (ՀԲԸՄ-Համազգային) հակասութիւնները:<br /><br />Հայաստանի խնդիրները եւ բազում դժուարութիւնների լուծումները պէտք է փնտռել նախ եւ առաջ Հայաստանի ներսում: Հայաստանի թիւ մէկ թշնամին երկարաժամկէտ կտրուածքով Ազրպէյճանը չէ, ոչ էլ՝ Թուրքիան: Հայաստանի զարգացումը խոչընդոտող գործօնները տնտեսական ու քաղաքական մենաշնորհներն են, ոչ արդիւնաւէտ կառավարումն է, խորհրդարանական ու նախագահական ընտրութիւններ կեղծելն է, մարդու իրաւունքների ամէնօրեայ ոտնահարումներն են, ընկերային անարդարութիւնն է, բիրտ հարկահանութիւնն ու համատարած կաշառակերութիւնը:<br /><br />Ահա այսպիսի ներքաղաքական խնդիրներ ունեցող Հայաստանի օրէնսդիր մարմնում սփիւռքից անհատների, անգամ հանճարեղ անհատների ներգրաւումը, որեւէ չափով չի պակասեցնելու Հայաստանի խնդիրները եւ ոչ էլ օգնելու է դրանց յաղթահարմանն ու լուծմանը: Ապագայ խորհրդարանում սփիւռքահայ ներկայացուցիչները, բացի կրթական ցենզից ու լայն աշխարհայեացքից, քուէարկելու պահին գրեթէ չեն տարբերուելու այսօրուայ խորհրդարանականներից: Եթէ Հայաստանի ներքաղաքական դաշտը չառողջանայ, ապա սփիւռքահայ պատգամաւորը կամ չի կարողանայ աշխատել կամ էլ՝ կը յարմարուի հայաստանեան պայմաններին ու կ'ենթարկուի խաղի կանոններին:<br /><br />Նախ պէտք է ճշգրիտ ախտորոշումը գտնել ու նոր սկսել բուժման ցաւալի, երկարատեւ, բայց նաեւ միակ ճանապարհը, որը նաեւ կը լինի արժանապատիւ Հայաստանի կերտման ուղին: Երբ որ Հայաստանի իշխանութիւններն ու հասարակութիւնը (ի վերջոյ հէնց այդ հասարակութեան անդամներն են մի քանի հազար դրամով վաճառում իրենց քուէն) կարողանան գոնէ մէկ-երկու ընտրութիւն չկեղծել, այդ դէպքում կ'ունենանք հասարակութեանը պատասխանատու իշխանութիւն եւ իշխանութիւններից ակնկալիքներ ունեցող հասարակութիւն: Ներքաղաքական ճգնաժամը, համատարած ապատիան յաղթահարելու միակ տարբերակը հէնց ազատ եւ արդար ընտրութիւններն են:<br /><br />Հրանուշ Յակոբեանի եւ Հայաստանի իշխանութիւնների յղացումն անընդունելի է, հում է եւ չի դիմանում որեւէ տրամաբանութեան: Ո՞ր սփիւռքն է ներկայացուած լինելու Հայաստանի երկպալատ խորհրդարանի Ծերակոյտում: Հայ-թուրքական արձանագրութիւնները մերժո՞ղ, թէ՞ Սերժ Սարգսեանի հետ նկարուելու ցանկութիւն ունեցող: Ի՞նչ կարգով պիտի կատարուի սփիւռքահայերի ընտրութիւնը: Ամէն մի գաղութից քանի՞ հոգի են ընտրուելու, ո՞ր կուսակցութիւններից, ի՞նչ ժամկէտներով: Ինչպէ՞ս է հնարաւոր՝ զուտ օրէնքի տեսակէտից, Հայաստանի խորհրդարանի վերին պալատի ընտրութիւններ կազմակերպել Թուրքիայում, որտեղ ունենք մօտ 70 հազարանոց հայ համայնք: Կամ Ռուսաստանում, որտեղ հայութեան թիւը գրեթէ այնքան է, որքան Հայաստանում:<br /><br />Անկասկած, սփիւռքը պէտք է ներգրաւուած լինի հայաստանեան օրակարգում: Ժամանակն է ջախջախել հայաստանցիների մեծ մասի մօտ ձեւաւորուած այն ընկալումը, որ սփիւռքահայերը պէտք է նիւթապէս օգնեն հայրենիքին ու չմիջամտեն (դրական իմաստով) Հայաստանի ներքին խնդիրներին: Ժամանակն է նաեւ, որպէսզի սփիւռքն ընդլայնի իր օրակարգը եւ աւանդական դարձած Արցախեան բանակցութիւններից ու հայ-թուրքական յարաբերութիւններից բացի մտահոգուի Հայաստանի ներքին խնդիրներով, առաջարկի լուծման տարբերակներ եւ ուղիներ: Ամէն մի երկրի արտաքին քաղաքականութիւնը ներքինի շարունակութիւնն է: Եթէ Հայաստանի ներքին քաղաքականութիւնը շարունակի մնալ այսօրուայ անառողջ վիճակում, ապա սփիւռքը պիտի չակնկալի ընդունելի տարբերակներ Արցախեան հարցում կամ Հայաստան-Թուրքիա բանակցութիւններում:<br /><br />Երբ հայ-ազրպէյճանական սահմանի վրայ հակառակորդի դիպուկահարից սպաննւում է երիտասարդ հայ զինուորը, հայկական գաղութները դատապարտում ու ցաւ են ապրում: Բայց երբ հայ դիպուկահարի գնդակից հայ երիտասարդը սպաննւում է Երեւանի կենտրոնում, սփիւռքի հակազդեցութիւնը երբեմն դառնում է անհասկանալիօրէն թոյլ: Սփիւռքի համար անհանդուրժելի պէտք է լինեն ընտրութիւնների կեղծումները, մարդու իրաւունքների ոտնահարումները, քաղաքական ու տնտեսական մենաշնորհները, համատարած կոռուպցիան ու միւս յոռի երեւոյթները, որոնք տարին տարու վրայ խարխլում են Հայաստանի պետականութեան հիմքերը:<br /><br />Ինչպէ՞ս է ստացւում, որ ժողովրդի մի ստուար հատուած մերժում է հայ-թուրքական երկու արձանագրութիւնները, սակայն Հայաստանի (իբր) ներկայացուցչական մարմինը՝ Ազգային ժողովը, առանց հաշուի առնելու այդ ստուար հատուածի կարծիքը, յայտարարում է, որ ցանկացած պահի պատրաստ է վաւերացնել այդ փաստաթղթերը: Որովհետեւ Ազգային ժողովը չի արտայայտում Հայաստանի քաղաքացիների ու քաղաքական դաշտի իրական պատկերը: Որովհետեւ ընտրութիւնները կեղծուել են: Հետեւաբար, որպէսզի չունենանք խորհրդարան, որը պատրաստ է հայ-թուրքական արձանագրութիւններ վաւերացնել կամ անտեսելով հասարակական կարծիքը ընդունել Լեզուի մասին օրէնքում փոփոխութիւններ, նախ պէտք է չհանդուրժենք անարդար ընտրութիւնները:<br /><br />Անարդար ընտրութիւնների հենքի վրայ բարձրացող քաղաքական համակարգը չի կարող յուսալի լինել եւ բաւարարել հասարակութեան նուազագոյն ակնկալիքները: Հետեւաբար, սփիւռքից մի քանի սենատորներ ընտրելը բալասան չի դառնայ Հայաստանի ներքաղաքական վէրքերը ապաքինելու համար:<br /><br />ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ<br />«Սիվիլիթաս» հիմնադրամի փորձագէտ<br /><br />Յատուկ «Ազդակ»ի համար<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-4617519133726642556?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-89519580249246658822011-02-01T12:26:00.001+02:002011-02-01T12:28:00.231+02:00ԼՈՒՐՋ ՄՏԱԴՐՈՒԹԻՒՆ` ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԷՋ ԾԵՐԱԿՈՅՏ ՅԱՌԱՋԱՑՆԵԼՈՒ ԵՒ ԱՆՈՐ ՄԷՋ ՍՓԻՒՌՔԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԸ ԵՒՍ ԸՆԴԳՐԿԵԼՈՒ<div style="text-align: justify;"><br />Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեան մտադիր է սահմանադրութեան փոփոխութեամբ խորհրդարանը դարձնել երկպալատանի՝ կարելիութիւն տալով սփիւռքի ներկայացուցիչներուն ընդգրկելու խորհրդարանի վերին պալատի՝ ծերակոյտի կազմին մէջ։<br /><br />Քալիֆորնիոյ հայ համայնքին հետ հանդիպման ընթացքին Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան յայտարարած է, որ Հայաստանի նախագահը, քննարկելով խնդիրը, առաջարկած է Հայաստանի պետական կառավարման համակարգին մէջ կատարել որոշակի փոփոխութիւններ, որոնք սփիւռքահայերուն կարելիութիւն պիտի տան մասնակցելու պետական կառավարման։ «Պատահական չէ, որ այսօր մենք կ'ուզենք փոխել Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւնը եւ կը ցանկանք մեր խորհրդարանը դարձնել երկպալատանի՝ ներքին պալատ եւ վերին պալատ։ Վերին պալատը ծերակոյտն է, որուն մէջ պէտք է ընդգրկուին նաեւ սփիւռքահայեր», ըսած է նախարարը։<br /><br />Ի պատասխան նախարար Հրանուշ Յակոբեանի վերոյիշեալ յայտարարութիւնը պարզաբանելու «Երկիր»ի խնդրանքին՝ Հայաստանի նախագահի մամլոյ բանբեր Արմէն Արզումանեան նշեց, որ տակաւին մայիս 2010-ին «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուներու խորհուրդի նիստին ընթացքին քննարկում տեղի ունեցած էր Հայաստան-սփիւռք կապերու ընդլայնման ուղիներուն մասին եւ առաջարկուած էր խորհուրդի անդամներուն տարի մը ետք այդ առնչութեամբ գաղափարներ ներկայացնել։<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-8951958024924665882?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-33166961375189321272011-01-11T10:58:00.001+02:002011-01-11T19:25:59.796+02:00ՆԱՄԱԿԱՆԻ<div style="text-align: justify;"><!--[if gte mso 9]><xml> <w:worddocument> <w:view>Normal</w:View> <w:zoom>0</w:Zoom> <w:trackmoves/> <w:trackformatting/> <w:punctuationkerning/> <w:validateagainstschemas/> <w:saveifxmlinvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:ignoremixedcontent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:alwaysshowplaceholdertext>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:donotpromoteqf/> <w:lidthemeother>EN-US</w:LidThemeOther> <w:lidthemeasian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:lidthemecomplexscript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:compatibility> <w:breakwrappedtables/> <w:snaptogridincell/> <w:wraptextwithpunct/> <w:useasianbreakrules/> <w:dontgrowautofit/> <w:splitpgbreakandparamark/> <w:dontvertaligncellwithsp/> <w:dontbreakconstrainedforcedtables/> <w:dontvertalignintxbx/> <w:word11kerningpairs/> <w:cachedcolbalance/> </w:Compatibility> <w:browserlevel>MicrosoftInternetExplorer4</w:BrowserLevel> <m:mathpr> <m:mathfont val="Cambria Math"> <m:brkbin val="before"> <m:brkbinsub val="--"> <m:smallfrac val="off"> <m:dispdef/> <m:lmargin val="0"> <m:rmargin val="0"> <m:defjc val="centerGroup"> <m:wrapindent val="1440"> <m:intlim val="subSup"> <m:narylim val="undOvr"> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:latentstyles deflockedstate="false" defunhidewhenused="true" defsemihidden="true" defqformat="false" defpriority="99" latentstylecount="267"> <w:lsdexception locked="false" priority="0" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Normal"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="heading 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 7"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 8"> <w:lsdexception locked="false" priority="9" qformat="true" name="heading 9"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 7"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 8"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" name="toc 9"> <w:lsdexception locked="false" priority="35" qformat="true" name="caption"> <w:lsdexception locked="false" priority="10" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Title"> <w:lsdexception locked="false" priority="1" name="Default Paragraph Font"> <w:lsdexception locked="false" priority="11" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtitle"> <w:lsdexception locked="false" priority="22" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Strong"> <w:lsdexception locked="false" priority="20" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="59" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Table Grid"> <w:lsdexception locked="false" unhidewhenused="false" name="Placeholder Text"> <w:lsdexception locked="false" priority="1" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="No Spacing"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" unhidewhenused="false" name="Revision"> <w:lsdexception locked="false" priority="34" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="List Paragraph"> <w:lsdexception locked="false" priority="29" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Quote"> <w:lsdexception locked="false" priority="30" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Quote"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 1"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 2"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 3"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 4"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 5"> <w:lsdexception locked="false" priority="60" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Shading Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="61" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="62" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Light Grid Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="63" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="64" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Shading 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="65" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="66" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium List 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="67" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 1 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="68" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 2 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="69" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Medium Grid 3 Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="70" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Dark List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="71" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Shading Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="72" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful List Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="73" semihidden="false" unhidewhenused="false" name="Colorful Grid Accent 6"> <w:lsdexception locked="false" priority="19" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtle Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="21" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Emphasis"> <w:lsdexception locked="false" priority="31" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Subtle Reference"> <w:lsdexception locked="false" priority="32" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Intense Reference"> <w:lsdexception locked="false" priority="33" semihidden="false" unhidewhenused="false" qformat="true" name="Book Title"> <w:lsdexception locked="false" priority="37" name="Bibliography"> <w:lsdexception locked="false" priority="39" qformat="true" name="TOC Heading"> </w:LatentStyles> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt; mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} </style> <![endif]--> </div><p class="MsoNormal" style="margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Յարգելի՛</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >խմբագրութիւն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Ազդակ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Թերթիդ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > ( 2-11- 2010) </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թիւին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >եւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Խ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >. </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեանին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նուիրուած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հատուածին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մէջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > (</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >էջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > 6) </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >սպրդած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >են</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >երկու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կարեւոր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >սխալներ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >. </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >`</span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ա</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >) </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Վէրք</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Հայաստանին</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրուած</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > 1848-</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ին</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" ></span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >երկը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրեց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > 1841-</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >սկիզբը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ընդամէնը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >քանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >շաբթուան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ընթացքին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոմանք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չեն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >վարանիր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ըսելու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >քանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >օրէն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Ապա</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >շուտով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >վերանայեցաւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >առաջին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տարբերակը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >շարադրեց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >երկրորդ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հաւանաբար</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աւելի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մանրամասն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աւարտին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հասաւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այդ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նոյն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տարուան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հոկտեմբերին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այնուհետեւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մինչեւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անհետացումը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` 1848, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այլեւս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ձեռք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չառաւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այդ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >վէպը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որուն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մէջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գտնուին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բազմաթիւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բացթողումներ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թուականի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ամսանուններու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >յատուկ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անուններու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տեղի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անձերու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պատմական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անցքերու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >եւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այլն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: 1858-</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >առաջին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հրատարակութիւնն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հետագայ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բոլոր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հրատարակութիւնները</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կատարուած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >են</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >երկրորդ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մասամբ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թերի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տարբերակի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հիմամբ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որուն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բնօրինակը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մնայ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արխիւին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մէջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բ</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >) </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեան</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արեւելահայ</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբարի</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հիմնադիր</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ն</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >էր</span></i><i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></i><span style=";font-family:";font-size:12pt;" ></span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որեւէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չհիմնադրեց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >յատկապէս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արեւելեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբար</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իրմէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >առաջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արդէն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գոյութիւն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ունէր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >եւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նորոգ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հիմնադրուելու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պէտք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չունէր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Այս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ալ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պէտք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գիտնալ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզուները</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չեն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հիմնադրուիր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >... </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անհատներու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կողմէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Լեզուի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հիմնադիրը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հաւաքականութիւնն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ժողովուրդն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իսկ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հիմնադրել</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >եզրն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ալ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բնաւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >յարմար</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >. </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզուն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >յառաջանայ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >դանդաղ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գործընթացով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հաւաքական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անաշխատ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ճիգերով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >առանց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անհատական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կնիքի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Յամենայն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >դէպս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզուաշինարարական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոչ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մէկ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գործունէութիւն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ունեցած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >. 1845-</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրուած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նամակի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մէջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կ՛ըսէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ինք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Վէրք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Հայաստանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրեց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այնպէս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կարծես</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >քանաքեռցի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գիւղացի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պատմէր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ամբողջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պատմութիւնը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այսինքն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պարզապէս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հաւատարմօրէն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >վերարտադրեց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բարբառը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >առանց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նուազագոյն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հպումի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կողմէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Վերջին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հանգամանքն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մըն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ալ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >` </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հետագային</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեանէն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բացի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոչ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Քանաքեռի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բարբառը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որդեգրեց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իբրեւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >-</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գեղարուեստական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Այս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տուեալներն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ալ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ցոյց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արդի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արեւելահայ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբարը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզուաշինարարական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տեսակէտով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոչինչ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պարտի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեանին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մեծ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >երախտիքը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբարի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տեսակէտէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոչ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ոք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իրմէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >առաջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >այնքան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >խոր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >շեշտած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբարը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > (</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արդէն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գոյութիւն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ունէր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >) </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >իբրեւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ազգային</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >-</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >լեզու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որդեգրելու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >անհրաժեշտութիւնը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >. </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չմոռնանք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Գրապայքարի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տարիներուն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մէջ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գտնուինք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >եւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Կովկաս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >թէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Պոլիս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > (</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նաեւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մանաւանդ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Վենետիկ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Վիեննա</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >) </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կառչած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >են</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրաբարին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արհամարհանքով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >նային</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >խեղանդամ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >վիժած</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբարին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պիտանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >չէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >բարձր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >երկեր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >արտադրելու</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >: </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Աբովեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հակառակ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >շատ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >հմուտ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրաբարագէտ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ըլլալուն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >«</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Վէրք</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Հայաստանի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" lang="HY" >»</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >պէս</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >յաջող</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >վէպով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ցոյց</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տուաւ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >որ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >աշխարհաբարով</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ալ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կարելի</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >է</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գեղարուեստական</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ընտիր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >գրականութիւն</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մշակել</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >Եթէ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տակաւին</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >շփոթ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կէտեր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >, </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >կը</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >մնամ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ձեր</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տրամադրութեան</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >տակ</span><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >:</span></p><div style="text-align: justify;"> </div><p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: justify;"><b><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ԱՐՄԵՆԱԿ</span></b><b><span style=";font-family:";font-size:12pt;" > </span></b><b><span style=";font-family:";font-size:12pt;" >ԵՂԻԱՅԵԱՆ</span></b><span style=";font-family:";font-size:12pt;" ></span></p><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3316696137518932127?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com13tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-60947173830637117762010-12-22T12:39:00.001+02:002010-12-22T12:40:09.203+02:00ԱՊԱՀՈՎԵՑԷ՛Ք ԼԻԲԱՆԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ՇԱՀԵՐԸ<div style="text-align: justify;">Միջերկրական ծովուն մէջ բնական կազի եւ քարիւղի դաշտերու յայտնաբերումը յոյս ներշնչեց ելեկտրական ընդհատումներէն, վառելանիւթերու սակագինի յարատեւ մագլցումէն տառապող լիբանանցիներուն, սակայն…։<br /><br />Բնական հարստութեան գոյութեան լոյսին տակ, Կիպրոս ձեռնարկեց արեւելեան Միջերկրականի երկիրներուն հետ ծովային սահմաններու ճշդման համաձայնութիւններու կնքման։ 2003-ին ան արդէն այդպիսի համաձայնութիւն մը կնքած էր Եգիպտոսի հետ, իսկ 2007-ին այդ ուղղութեամբ համաձայնութիւն մը կնքեց նաեւ Լիբանանի հետ։ Այդ համաձայնութիւնը յառաջացուց Թուրքիոյ դժգոհութիւնը։ Վերջինս կþուզէ, որ այդպիսի համաձայնութիւնները կնքուին Հիւսիսային Կիպրոսի հետ։<br /><br />Մինչ Իսրայէլ միջազգային ընկերութիւններու հետ ծովային այդ շրջանին մէջ կազի եւ քարիւղի պեղման համաձայնագիրներու շուրջ բանակցութեանց ձեռնարկած է, թրքական դժգոհութիւնը պատճառ դարձած է, որ Լիբանանի խորհրդարանին կողմէ այդ կենսական համաձայնութեան վաւերացումը առկախուի, ինչ որ խիստ մտահոգիչ է, մանաւանդ երբ նկատի ունենանք, որ Իսրայէլ իր կարգին վերջերս Կիպրոսի հետ ծովային սահմանագծումի համաձայնութիւն մը կնքեց եւ ան ոչ ոքի պիտի սպասէ։ Լիբանանի հողերուն, ջուրերուն եւ օդային սահմաններուն դէմ իսրայէլեան յարատեւ ոտնձգութիւններուն լոյսին տակ Կիպրոսի հետ համաձայնագիրի վաւերացման առկախումը առաւել եւս մտահոգիչ կը դառնայ եւ կը վտանգէ Լիբանանի ազգային շահերը, իրաւունքները եւ բնական հարստութիւնը։<br /><br />Հարցն այն է, որ Լիբանան Հիւսիսային Կիպրոսի հետ ջրային սահմաններ չունի: Աւելի՛ն. Լիբանան չի ճանչնար այսպէս կոչուած Հիւսիսային Կիպրոսի թրքական հանրապետութիւնը, ուստի Լիբանան չի կրնար բաւարարել թրքական պահանջը, մանաւանդ որ շրջանի մնացեալ երկիրները յունական Կիպրոսի հետ է, որ ծովային սահմանագծումի համաձայնութիւններ կը կնքեն։<br /><br />Երբ հարցը կը վերաբերի ազգային շահերուն, պետութիւններ այս կամ այն կողմին «խաթիր»ը նկատի չեն ունենար։ Ուստի, Լիբանանի իշխանութիւնները պէտք է անտեսեն Անգարայի դժգոհութիւնը եւ ապահովեն իրենց երկրին ու ժողովուրդին շահերը։ Ի վերջոյ այդ է երկրի մը ղեկավարութեան պարտականութիւնն ու պարտաւորութիւնը։<br /><br />ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-6094717383063711776?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-55808054320133005122010-12-10T15:03:00.002+02:002010-12-10T15:07:02.876+02:00ՆԱԽԱԴՐԵԱԼՆԵՐ` «ԶԱՐԳԱՆԱԼ ԱՌԱՆՑ ԶԻՋԵԼՈՒ»Ի ՀԱՄԱՐ<div style="text-align: justify;">ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ<br /><br />10 դեկտ. 2010<br /><br />Երեւանի քաղաքապետին, Արդարադատութեան նախարարին եւ Հայաստանի նախագահի անձնակազմի գլխաւոր հաշուապահին պաշտօնազրկումները մտածել կու տան, որ Հայաստանի նախագահի մակարդակով ներքին դաշտը կանոնաւորելու որոշում տրուած է եւ ձեռնարկուած համապատասխան գործողութիւններու։<br /><br />Պետական հաստատութիւններուն մէջ կատարուած միջադէպերուն իբրեւ արդիւնք պատասխանատուութիւններու ճշդումի եւ համապատասխան վերաբերումի առաջին լուրջ նախաքայլերն են, որոնք կ'երեւին այս ձեւով Հայաստանի ներքին կեանքին մէջ եւ իբրեւ այդպիսին մտածել կու տան բացուող նոր էջի մը, նոր գործելաձեւի մը մասին։<br /><br />Անհրաժեշտութիւնը չի զգացուիր անշուշտ գերխանդավառութիւն ցոյց տալու։ Կանխահաս է հիմնական հաստատումներ ընելը, որ Հայաստանի ներքին դաշտը կարգաւորուելու, փտածութիւնը վերացնելու կամ առհասարակ իրաւական պետութիւն հաստատելու ռազմավարութիւն մշակուած է բարձրագոյն մակարդակով։<br /><br />Անպատժելիութիւնը, հովանաւորչութիւնը, փտածութիւնը, հարստապետութիւնը, ստուերային տնտեսութիւնը մեր երկրի դատաիրաւական համակարգի ամէնէն խոցելի կէտերն են, որոնց սրբագրումը մեծ ճիգ, բազում դժուարութիւններ կը պահանջէ եւ կը յուշէ, որ Հայաստանի նման երկրի մը մէջ բարեկարգչական որեւէ գործընթաց կրնայ ղեկավարուիլ միայն նախագահի մակարդակով։<br /><br />Քայլը, որ առնուած է նախագահին կողմէ, պատահական չէ անշուշտ։ Հիմնական խնդիրները արդարութեան եւ արդարադատութեան կը վերաբերին եւ հիմնականօրէն առնչուած են դատաիրաւական համակարգի տարբեր ոլորտներուն հետ։ Ժողովրդավարական կարգերու սկզբունքները կը նշեն, որ դատաիրաւական համակարգը պէտք է անջատ ըլլայ քաղաքական ընդհանուր դրութենէն եւ իբրեւ այդպիսին գործէ լրիւ անկախ։ Բայց մենք կը խօսինք միջավայրի մը մասին, որուն իւրայատկութիւնները կը համոզեն, որ բարեկարգումը այս բոլորին մէջ կրնայ ձեռնարկուիլ միայն քաղաքական կեդրոններէ, այն ալ բարձրագոյն մակարդակի ներշնչումով։ Արդ, պէտք է համաձայնիլ ուրեմն, որ քաղաքական միջամտութիւններով միայն կարելի է պատրաստել դատաիրաւական համակարգի անկախացումը։ Օրէնքի գերադասումը կրնայ ապահովուիլ քաղաքական գերադաս մարմիններու կողմէ։<br /><br />Օրէնքին առջեւ բոլորին հաւասարեցումը իրաւական պետութեան ձեւաւորման եւ կայացման կարեւոր հիմնաքայլ է, առանց որուն պարագայական եւ պատահական բնոյթ կը ստանան նման գործողութիւններ։ Ինքնանպատակայնութիւնը եւ պարզապէս տպաւորութիւն ձգելու քայլերը շուտով կը չէզոքացուին եւ կ'իմաստազրկեն առնուած նախաձեռնութիւնները։<br /><br />Միաժամանակ հասկնալի է անշուշտ, որ միանգամայն, կտրուկ ձեւով, լայնածաւալ եւ համատարած գործողութիւններ սանձազերծելը եւս կրնայ վտանգել ներքին դաշտը մաքրազտելու խիստ անհրաժեշտ քաղաքականութեան իրականացումը։ Նման պաշտօնազրկումներ եւ պատիժներ կրնան ցնցել իւրաքանչիւր ոլորտի համակարգը. ի վերջոյ իւրաքանչիւր պաշտօնեայի անձին կապուած են մարդիկ, պաշտօնատարներ եւ բրգաձեւ կառոյցներ։<br /><br />Օրէնքի գերակայութեան հաստատումը դժուարին ճանապարհ կ'ենթադրէ։ Նախադրեալները ցոյց կու տան, որ այդ ուղղութեամբ լրջագոյն քայլեր առնելու ուղղուածութիւնը ինքզինք կը դրսեւորէ։ Տարատեսակ մտածողութիւն չկայ այն իրականութեան նկատմամբ, որ ներքին իրավիճակն ու արտաքին քաղաքականութիւնը սերտօրէն փոխկապակցուած են։ Ներքին դաշտի մաքրագործումը ամուր յենարանի կը վերածուի արտաքին քաղաքականութեան համար։<br /><br />Իրաւական պետութիւնը կը հարթէ ներդրումային դաշտը՝ ապահովելով ներդրողներու օրէնքով պաշտպանուածութիւնը, կը քաջալերէ տնտեսութեան զարգացումը եւ որոշակիօրէն կը կանխարգիլէ արտաքին միջամտութիւններն ու պատուէրներու տարողութիւնը։<br /><br />Երեւան-Անգարա յարաբերութիւններուն թէ արցախեան բանակցութիւններուն մէջ հայրենի արտաքին քաղաքականութիւնը վերջին շրջանին ինքզինք կը դրսեւորէ ամբողջականօրէն։ Ուիլսընեան Իրաւարար վճիռի 90-ամեակի թէ Ասթանայի վեհաժողովին առիթով Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահին արտասանած խօսքերը որեւէ յաւելեալ մեկնաբանութեան չեն կարօտիր եւ կ'ընդգծեն համայն հայութեան պահանջներուն պետականացումը։ Սեւրեան Հայաստանի իրաւական եւ այժմէական նշանակութենէն մինչեւ Արցախի հետ ռազմաքաղաքական դաշինք կնքելու նախապատրաստութեան յայտարարութիւնը։<br /><br />Արտաքին քաղաքականութեան այս կարեւոր հիմնադրոյթներուն նկատմամբ նախագահին բանաձեւած ամրագրումները յաւելեալ ուժ կը ստանան, երբ կարգաւորուի նաեւ ներքին դաշտը։ Սկսեալ արդարադատութենէն անցնելով կրթական, ընտրական, ընկերային- տնտեսական ոլորտներ, հասնելու համար մինչեւ կայուն, առողջ հասարակարգի ձեւաւորում եւ կայացում։<br /><br />Ներքին հարթութեան վրայ նախագահին առած քայլերը այս ուղղութեամբ յուսադրիչ դառնալու նախադրեալները կը պարփակեն։ Անոնց կայացումը եւ իրաւական պետութեան սահմաններուն մէջ ժողովրդավար կարգերու կատարելագործումը կը նպաստեն «զարգանալ առանց զիջելու» սկզբունքի իրականացման։<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-5580805432013300512?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-4796332622830059452010-10-26T14:27:00.000+03:002010-10-26T14:29:04.577+03:00ՍՓԻՒՌՔԻ՞ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆ, ԹԷ՞ ՀԱՅԱՍՏԱՆ-ՍՓԻՒՌՔ ԿԱՊԵՐՈՒ<div style="text-align: justify;">ՏԵՍԱԿԷՏ<br /><br /><br /><br />Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարական կազմին մէջ «սփիւռքի նախարարութիւն» կազմաւորուելէն, եւ ապա՝ «սփիւռքի նախարար»ի պաշտօնը հաստատուելէն ետք, ցարդ կը մնայ հարցումը. «Ճի՞շդ են «սփիւռքի նախարարութիւն» եւ «սփիւռքի նախարար» տարազումները։ Արդարեւ, ո՛չ, ե՛ւ օրինական հասկացողութեամբ, ե՛ւ իրաւականօրէն։ Քաղաքական առումով, առաւել դժուարութեան առաջ է տարազումը։ Ո՞վ է «նախարար»ը։ «Նախ» անստոյգ արմատով եթէ աւատապետական Հայաստանի մէջ «նախարար»ը իշխան էր, մեծ հողատարածքի տէր, մերօրեայ բառամթերքին մէջ անոր ստուգաբանութիւնը «առաջին արարող» նշանակութիւնը կու տայ, որ «նախաձեռնող»ի հոմանիշ կրնայ ըլլալ, եւ կամ, արուեստական բացատրութեամբ, «արարքին տէրը», թէեւ լռելեայն հասկացողութիւնը մինիսթըր է։<br /><br />Եւ ո՞վ է «սփիւռք»ը։ Այսօր հայաշխարհը ՉՈՐՍ, իրարմէ տարբեր ծննդոցի պատմութեամբ սփիւռքներ ունի։<br /><br />Առաջին սփիւռքը այն հայագաղութներն են, որոնք կազմուած են Մեծ եղեռնէն առաջ, ոմանք՝ դարեր առաջ, ինչպէս՝ Կ. Պոլսոյ, Պարսկաստանի, Հնդկաստանի, Լեհաստանի, Ռուսիոյ, Միացեալ Նահանգներու (հին գաղութը)։ Այս գաղութները կազմուած են հայերու՝ երկրէն կամաւոր արտագաղթով (բացառութիւնը 1604 թ. Շահ Աբբասի կազմակերպած Ջուղայի բռնագաղթն էր դէպի Պարսկաստան)։<br /><br />Երկրորդ սփիւռքը հայ ժողովուրդին դէմ գործադրուած Ցեղասպանութենէն հրաշքով փրկուած մնացորդացին եւ անոր ժառանգ սերունդներուն կողմէ կազմուած ՏԱՐԱԳԻՐ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ սփիւռքն է, որուն «Արի տուն» ձայն կու տան Արեւմտեան Հայաստանն ու Հայկական Կիլիկիան։ Բռնագրաւուած Արեւմտահայաստանի եւ Հայկական Կիլիկիոյ ՏԱՐԱԳԻՐ ՀԱՅՈՒԹԻՒՆը իբրեւ սփիւռք՝ դատի տէր եւ պահանջատէր սփիւռք է, որ հրաւիրուած է ի՛ր բռնագրաւուած հայրենի հողերուն «Արի տուն» կանչին պատասխանելու։<br /><br />Երրորդ սփիւռքը այն մէկն է, որ Խորհրդային Միութեան օրերուն ծանօթ էր «ներքին սփիւռք» անունով, ուր գերակշիռ ներկայութիւն էր եւ ցարդ է Մոսկուայի հայագաղութը, եւ այսօր ան ծանօթ է «ռուսահայ համայնք» անունով, որ նաեւ աչքառու է իր կազմակերպուածութեամբ ու գործունէութեամբ։<br /><br />Չորրորդ սփիւռքը նորագոյն սփիւռքն է, որ սկիզբ առաւ Խորհրդային Հայաստանի վերջին հինգ տարիներուն երկրէն արտագաղթող հայերով (ջախջախիչ մեծամասնութեամբ խորհրդային իշխանութեան օրերուն Հայաստան ներգաղթած հայեր եւ անոնց զաւակները), ապա մեծ թափ առաւ Հայաստանի Գ. Հանրապետութեան հռչակման առաջին օրերէն ու ցարդ կը շարունակուի։ Տուեալները կը հաստատեն, որ վերջին քսան տարիներուն շուրջ մէկ միլիոն հայ արտագաղթած է երկրէն, եւ այսօր տարին հարիւր հազար մարդ կը հեռանայ Հայաստանէն, իսկ ժողովուրդին քառասուն տոկոսը կը մտածէ առաջին առիթով արտագաղթելու մասին։<br /><br />Այս նորագոյն սփիւռքն է, որ կը պահէ իր հայաստանեան անցագիրը, այդ իսկ պատճառով չորրորդ սփիւռքի անդամներ արտերկրի հայաստանցիներ են, եթէ անոնք կամաւոր կերպով չեն հրաժարած այդ անցագրէն եւ Միացեալ Նահանգներու, Հոլանտայի, Գերմանիոյ, Պելճիքայի, Յունաստանի եւ այլ երկիրներու քաղաքացիութիւն չեն ստացած։<br /><br />Եւ այստեղէն պիտի սկսիլ քակել կծիկը։<br /><br />Վերջերս մամուլին մէջ ընդհանրացած է «Հայաստանի սփիւռքի նախարարութիւն» կամ «Հայաստանի սփիւռքի նախարար» տարազումը, որ շարադասուած բառերու իմաստով կը նշանակէ, որ դէմ յանդիման ենք սփիւռքի մը, որ մերօրեայ Հայաստանին կը պատկանի, եւ «Հայաստանի սփիւռքի նախարար»ը այդ սփիւռքին նախարարն է։ Տարազումը իր ճիշդ իմաստը կը ստանայ, եթէ այդ առնչուած է չորրորդ սփիւռքին հետ։ Այսօրինակ է Լիբանանի արտաքին գործերու նախարարութիւնը, որ միաժամանակ արտերկրի լիբանանցիներու նախարարութիւն է։<br /><br />Հոս՝ փակագիծ մը։ Այսպիսի սփիւռք մը իր օրինաւոր նախարարութեամբ, գալիքին մէջ կրնայ մեծ խոչընդոտներ յարուցանել «տարագիր հայութեան սփիւռք»ի պահանջատիրութեան դէմ։ Ժամանակի ընթացքին, լռութեան զօրութեամբ, «Հայաստանի սփիւռքի նախարարութիւն»ը, համրաքայլ ընթացքով, կամայ թէ ակամայ, կրնայ իր «իշխանութեան» ծիրէն ներս պարփակել չորս սփիւռքները, եւ յաչս աշխարհին կը պատկերանայ այնպէս, որ մերօրեայ Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանէն դուրս բնակող բոլոր հայերը այդ Հայաստանին քաղաքացիներն էին կամ են: Ալ ատկէ ետք ի՛նչ Արեւմտահայաստանի եւ Հայկական Կիլիկիոյ պահանջատիրութիւն:<br /><br />Անցնի՛նք:<br /><br />Այլապէս ալ, Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարական կազմին մէջ «սփիւռքի նախարարութիւնը» չի կրնար առաջին, երկրորդ եւ երրորդ սփիւռքներու նախարարութիւնը ըլլալ: Օրինականօրէն եւ իրաւական գետնի վրայ Հայաստանի կառավարական կազմին մէջ «Հայաստանի սփիւռքի նախարարութիւն եւ նախարար» չեն կրնար գոյութիւն ունենալ: Ի վերջոյ, այդ ո՞վ է, որ իրաւունք շնորհեր է Հայաստանի կառավարական կազմի «Հայաստանի սփիւռքի նախարար»ին, որ «նախարարէ» գերիշխան երկիրներու քաղաքացիութիւնը կրող տարագիր հայութիւնն ու անոր սփիւռքը: Նման «նախարարել» մը պարզապէս միջամտել կը նշանակէ գերիշխան երկրորդ երկրի մը ներքին կեանքին, եւ այդ իսկ պատճառով կը դատապարտուի հակաօրինականութեամբ:<br /><br />Հայաստան-սփիւռք յարաբերութիւնները, երկու կողմերու համահաւասար շահերէն մեկնած, բնականոն հունի մէջ դնելու համար (եթէ իրապէս այդ է հետապնդուած նպատակը), պիտի վերադառնալ փորձուածին: Խորհրդային Հայաստանի օրերուն աշխուժ գործունէութիւն կը վարէր Սփիւռքահայութեան հետ մշակութային կապի [Հայաստանի] կոմիտէն: Հոս վերակենդանանալու արժանի եւ անհրաժեշտ բառը կապն է: Հայաստանի կառավարական կազմին մէջ պահանջուածը ոչ թէ «Հայաստանի սփիւռքի նախարարութիւն» է, այլ՝ Հայաստան-սփիւռք կապերու նախարարութիւն: Կապերու, քանի որ մշակութային գործօնէն անկախ, էական ներկայութիւններ են տնտեսական, շինարարական, առողջապահական եւ այլ ասպարէզներ:<br /><br />Հայաստան-սփիւռք կապերու նախարարութիւն տարազումին տրամաբանական, առողջ եւ գործնական ըլլալը նաեւ անոր համար, որ կապը պարտադրաբար կը խօսի երկու կողմերու՝ Հայաստանի եւ սփիւռքի մասին, եւ կապը կը պահանջէ երկու կողմերու համահաւասար իրաւունքը՝ յարաբերութիւնները ծրագրելու, մշակելու, գործադրելու եւ արժեւորելու:<br /><br />Կապը նաեւ կը պահանջէ համահաւասար որակով, հեղինակութեամբ, փորձառութեամբ եւ ներկայացուցչական արժետոմսով (եւ ոչ թէ միայն ի պաշտօնէ եւ ցուցադրական) իրաւ եւ իրաւական բնոյթով գործադիր ժողովի մը կեանքի կոչուիլը, որ գիտէ կողմերու առարկայական կարիքներն ու պահանջները, արթուն է կողմերու իրաւունքի պաշտպանութեան, եւ զգուշ, որ ծրագիրներու գործադրութիւնը չանտեսէ սփիւռքները հիւրընկալող երկիրներու շնորհած արտօնութիւններու սահմանագիծը: Ու նաեւ, որ սփիւռքը միայն ունկնդիր կողմ չմնայ, եւ չունենայ կարիքը՝ յիշելու հայկական առածը. «Մի՛ ըլլար ուրագի պէս, մի՛շտ դէպի քեզ, դէպի քեզ, այլ եղիր սղոցի պէս, մէկ դէպի քեզ, մէկ դէպի մեզ»:<br /><br />Եւ որպէսզի յարաբերութիւններու բնոյթն ու հետապնդուած նպատակները ըլլան թափանցիկ, քննադատութեան ենթակայ եւ իրաւ գնահատանքի արժանի, անհրաժեշտ է հրապարակային բեմի մը ստեղծումը: Հեռուստացուցային գովազդները կրնան աչքը շլացնել, բայց միշտ չէ, որ միտքը կը համոզեն: Ահա թէ ինչո՛ւ Հայաստան-սփիւռք կապերու նախարարութիւնը պէտք է ունենայ իր պաշտօնաթերթը (ոչ թէ տարեկան տեղեկագիրներու հատորներ), ուր Հայաստան եւ սփիւռք՝ ազատ, գիտական մակարդակի ուսումնասիրական աշխատանքներով կարենան անհրաժեշտը պարզել ու մեկնաբանել, հրապարակով՝ բոլոր կողմերուն լսելի իրենց խօսքը ըսեն, ուր առողջ քննադատութիւնը իր արժանի ու փնտռուած տեղը ունենայ:<br /><br />Ահա թէ ինչու ո՛չ թէ «Հայաստանի սփիւռքի նախարարութիւն եւ նախարար», այլ՝ Հայաստան-սփիւռք կապերու նախարարութիւն եւ նախարար:<br /><br />Եւ երկխօսութիւնը՝ քննադատաբար, համահաւասար իրաւունքով ու գրաւոր բեմի առկայութեամբ:<br /><br />ԵՐՈՒԱՆԴ Հ. ՔԱՍՈՒՆԻ<br /><br />6 հոկտեմբերի, 2010<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-479633262283005945?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-59735940953521155222010-10-20T02:55:00.002+03:002010-10-20T03:06:03.094+03:00ՀԱՅԵՐԷՆԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ ԱՂԷՏԻ ՄԱՏՆՈՒԱԾ<div style="text-align: justify;">Տասնամեակներու ընթացքին տարբեր երկիրներ ապաստան գտած հայերը, որոնք սփիւռքը կազմեցին, ծանր աշխատանքով եւ զոհողութիւններով, կառոյցներ յառաջացուցին՝ հայութիւնը անոնց շուրջ հաւաքելու եւ ազգ պահելու համար. դպրոցներ, մշակոյթի տուներ եւ ակումբներ: Հարց կու տամ, թէ ի՞նչ եղաւ արդիւնքը այդ ճիգերուն, ո՞ւր ենք այսօր: Սփիւռքի նոր սերունդները որքանո՞վ տէր են հայ մշակոյթին, իրենց ինքնութեան, մանաւանդ որ այս վերջինին պատուանդանը ՀԱՅԵՐԷՆԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆՆ է, այսինքն յաջողեցա՞նք հայախօս պահել նորերը: Երիտասարդութիւնը հայախօ՞ս է, հայերէն կը կարդա՞յ, կը գրէ՞: Պատասխանը դրական չէ, ափսոս, ճնշող մեծամասնութեան համար:<br /><br />Սփիւռքահայութիւնը եւ մասնաւորաբար անոր ղեկավարութիւնը իրապէս մտահո՞գ են այս կացութեամբ եւ ինչպէ՞ս կը դիմագրաւեն զայն: Փաստ է, որ այս հարցերուն նկատմամբ անտարբերութեամբ ապրող զանգուած գոյութիւն ունի, որ օտար լեզուներու գործածութիւնը կը համարէ յառաջդիմութիւն՝ հայերէնէն հրաժարելով: Կայ մտահոգ փոքրամասնութիւն մը, որ տագնապելով կ'ապրի այս նահանջը, մանաւանդ ինչ կը վերաբերի հայերէնին՝ ներկայիս եւ ապագային:<br /><br />Կ'ապրինք այն մտավախութեամբ, թէ պիտի գոյատեւե՞նք, թէ՞ ոչ, կամ՝ ի՞նչ նկարագիրով:<br /><br />Ցարդ սփիւռքը տոկաց, որքան որ կրցաւ, հայրենահանուած ժողովուրդի մը յատուկ դժուար պայմաններուն մէջ, այն հեռաւոր երազով, որ օր մը հայրենիքը պիտի վերականգնի եւ ժողովուրդի հատուածները պիտի վերամիանան: Սակայն պարզուող իրականութիւնը տարբեր է:<br /><br />Սփիւռքը կ'ապրի մոլորակային տարտղնում, որ կը մղէ երիտասարդութիւնը դէպի անհետացում, ձուլում: Ազգային լեզուի կորուստը անհետացման կը տանի ազգերը եւ ժողովուրդները:<br /><br />Վերանկախացած Հայաստանը, որ պիտի ըլլար վահանը հայ լեզուի եւ մշակոյթի, հակառակ դիրքի վրայ է:<br /><br />Նոր գիւտ՝ որոշումը: Այժմ Հայաստանի դպրոցներուն մէջ կարելի է ուսուցանել եւ ուսանիլ միայն օտար լեզուով, ջնջելով եւ ոտնակոխելով հայ լեզուն: Այս՝ Մայր հայրենիքի մէջ: Կարծէք չէր բաւեր 1922-ին պարտադրուած ստալինեան «չ»ուղղագրութիւնը պահել եւ պահպանել, այն շփոթեցնող բացատրութեամբ, որ եթէ վերադառնանք մեսրոպեան ուղղագրութեան, ամբողջ Հայաստանը անգրագէտ կը դառնայ...:<br /><br />Հայաստանի իշխանութիւնները սփիւռքին կը զիջին կաթնտու կովու դերը, կ'ընդունին միայն նիւթական մասնակցութիւնը, բայց չեն ուզեր լսել անոր կարծիքը եւ ցանկութիւնները:<br /><br />Անհեթեթ իրականութեան մը առջեւ կը գտնենք մենք մեզ, երբ կը լսենք Հայաստանի մէջ խօսուած լեզուն, փողոցային, անճոռնի, տձեւ հայերէն մը, նաեւ՝ հեռատեսիլէն եւ այլ առիթներով:<br /><br />Հայերէնը վտանգի ենթակայ է նաեւ, երբ համացանցով կը գրուի լատինատառ՝ փոխանակ հայերէն տառերու:<br /><br />Աւելի՛ն. ընտանիքներ կան, որոնք կը մերժեն հայերէնախօսութիւնը այն պատճառաբանութեամբ, որ իրենց զաւակները օտար ափերու վրայ լաւագոյն ձեւով չեն կրնար տեղական լեզուն իւրացնել: Ի՜նչ անհեթեթութիւն: Ընդհակառակը, մանուկ տարիքի երեխան, աւելի լաւ եւ արագ կ'ըմբռնէ բազմալեզուականութիւնը, քան՝ հասուն տարիքի մարդը:<br /><br />Սակայն հայկական կազմակերպութիւնները հայերէնախօսութեամբ չեն մտահոգուած, քանի որ կեդրոնացած են գլխաւորաբար Ցեղասպանութեան ճանաչման հարցին վրայ:<br /><br />Ի՞նչ պիտի շահինք, եթէ օտար երկիրները, աշխարհը եւ կամ Թուրքիա ճանչնան Ցեղասպանութիւնը, եթէ հայութիւնը կորսնցուցած ըլլայ լեզուն, մշակոյթը, իր ինքնուրոյնութիւնը, եթէ հայ մարդը խօսի եւ արտայայտուի միայն ռուսերէնով, անգլերէնով, ֆրանսերէնով կամ այլ լեզուներով:<br /><br />Հայոց լեզուի նահանջը կ'ապրինք:<br /><br />Հայութիւնը ջարդէն աւելի մեծ աղէտ մը կ'ապրի այսօր: Կարծէք՝ ան հետաքրքրուած է միայն իր կենսամակարդակի բարելաւումով:<br /><br />Միայն երազ է հայերէն լսել ակումբներուն, մշակոյթի տուներուն, հանդիսութիւններուն մէջ: Տեղի տուած ենք: Օտարախօսութիւնը դարձած է ընթացիկ, սովորական:<br /><br />Սփիւռքի մէջ քիչ չեն սրտցաւ եւ անկեղծ հայորդիներ, որոնք զոհողութիւններու պատրաստ են եւ կը գործեն այնպէս, որ հայ լեզուն զարգանայ, գոյատեւէ, որպէսզի եկող սերունդները մեզ չմեղադրեն թէ ի՛նչ հայրենիք կերտեցիք, եւ ի՛նչ աղէտալի ժառանգ մեզի ձգեցիք:<br /><br />Հաւատաւորներուն կը մնայ հրաշքի յոյսը...:<br /><br />ԹՈՐՈՍ ՕՍՄԱՆՃԵԱՆ<br />Փարիզ, 2010<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-5973594095352115522?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-68187877055015222682010-10-17T21:18:00.001+03:002010-10-17T21:18:56.901+03:00Shahan Kandaharian on Yerkir Media, regarding the Armenian Media conference in Yerevan/Stepanakert<div class='posterous_autopost'><p> Normal 0 false false false EN-US X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 <span style="font-size: 10pt; font-family: Tahoma,sans-serif;"><object height="417" width="500"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/TyahfvTfGiw&hl=en&fs=1" /></param><param name="wmode" value="window" /><param name="allowFullScreen" value="true" /></param><param name="allowscriptaccess" value="always" /></param><embed src="http://www.youtube.com/v/TyahfvTfGiw&hl=en&fs=1" allowfullscreen="true" type="application/x-shockwave-flash" allowscriptaccess="always" wmode="window" height="417" width="500"></embed></object></span></p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-6818787705501522268?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-70677078582879748952010-10-04T17:20:00.001+03:002010-10-04T17:20:44.767+03:00Aztag on Yerkir Media<div class='posterous_autopost'><p><a href="http://www.youtube.com/user/StudioAshnag#p/u/3/SBUEe6vhmWQ">http://www.youtube.com/user/StudioAshnag#p/u/3/SBUEe6vhmWQ</a></p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-7067707858287974895?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-52563109862255470262010-09-22T21:43:00.001+03:002010-09-22T21:43:27.200+03:00Holy Cross deserves more Armenian tears ԱՂԹԱՄԱՐ, ԱՌԱՆՑ ԽԱՉԻ, ԲԱՅՑ` ՀԱՅԵՑԻ, ԼԱՑՈՎ ՈՒ ՅՈՒԶՈՒՄՈՎ<div class='posterous_autopost'><p>For the first time in 95 years liturgy and hymns were heard on Lake Van</p> <p>ՎԱՆԱՅ ԾՈՎԸ 95 ՏԱՐԻ ԱՆՑ ԿՐԿԻՆ ԼՍԵՑ ՀԱՅ ՀՈԳԵՒՈՐԱԿԱՆՆԵՐԻ ԱՂՕԹՔԸ</p> <p><br />by Tatul Hakobyan ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ</p> <p> </p> <p><a href="http://www.reporter.am/index.cfm?objectid=5BDED160-C5A1-11DF-994C0003FF3452C2">http://www.reporter.am/index.cfm?objectid=5BDED160-C5A1-11DF-994C0003FF3452C2</a></p> <p><a href="http://aztag.blogspot.com/2010/09/blog-post_21.html">http://aztag.blogspot.com/2010/09/blog-post_21.html</a></p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-5256310986225547026?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-79056101750495057112010-09-21T23:43:00.001+03:002010-09-21T23:43:42.091+03:00Ազդակ օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեան՝ Երկիր Մետիայի պաստառէն<div class='posterous_autopost'><p><object height="417" width="500"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/sfgzFAzkKl4&hl=en&fs=1" /></param><param name="wmode" value="window" /><param name="allowFullScreen" value="true" /></param><param name="allowscriptaccess" value="always" /></param><embed src="http://www.youtube.com/v/sfgzFAzkKl4&hl=en&fs=1" allowfullscreen="true" type="application/x-shockwave-flash" allowscriptaccess="always" wmode="window" height="417" width="500"></embed></object></p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-7905610175049505711?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-21595586458178620892010-09-21T23:35:00.001+03:002010-09-21T23:35:29.388+03:00Սեպտ. 21 Հայաստանի Բ. անկախ Հանրապետութեան տարեդարձ։ Շնորհաւորութիւններ համայն հայութեան<div class='posterous_autopost'><p><img src="http://posterous.com/getfile/files.posterous.com/temp-2010-09-21/lxrAnHfwyvdrqfqxsFFjcwCuDyDqFptxIAugwatEEnznaqIDbimwghxGDant/gerb.gif.scaled500.gif" width="260" height="235"/> </p></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-2159558645817862089?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-87580727059054178792010-09-21T00:37:00.002+03:002010-09-21T00:50:58.943+03:00ԱՂԹԱՄԱՐ, ԱՌԱՆՑ ԽԱՉԻ, ԲԱՅՑ` ՀԱՅԵՑԻ, ԼԱՑՈՎ ՈՒ ՅՈՒԶՈՒՄՈՎ<div style="text-align: justify;">ՎԱՆԱՅ ԾՈՎԸ 95 ՏԱՐԻ ԱՆՑ ԿՐԿԻՆ ԼՍԵՑ ՀԱՅ ՀՈԳԵՒՈՐԱԿԱՆՆԵՐԻ ԱՂՕԹՔԸ<br /><br />ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ<br />«Սիվիլիթաս» հիմնադրամի փորձագէտ<br /><br />Յատուկ «Ազդակ»ի համար - Վան<br /><br />Մինչ հայ հոգեւորականները Պոլսոյ հայոց պատրիարքական ընդհանուր փոխանորդ Արամ արք. Աթեշեանին շրջապատած կիսաքանդ մատուռից շարժւում էին դէպի Սուրբ Խաչ, մի քանի հարիւր հայեր՝ գերազանցապէս Պոլսից ու սփիւռքից (հիմնականում Պոլսից այլ երկրներ տեղափոխուածներ), պտտւում էին եկեղեցու շուրջը, անվերջ ու անթարթ նայում ծովին, մոմեր վառում եկեղեցու հարեւանութեամբ դրուած մոմարաններում ու արտասւում: Սուրբ Խաչն արժանի էր աւելի շատ հայերի ներկայութեան, աւելի շատ հայ արտասուողների, աւելի շատ հայ աղօթողների, աւելի շատ իր շուրջը պտտուող հաւատացեալների: Վանայ մեր ծովը, ծովի վճիտ կապտականաչաւուն ալիքներն արժանի էին ու կարօտ աւելի շատ հայ աչքերի: Սեպտեմբերի 19-ի կէսօրին, սակայն, ընդամէնը մի քանի տասնեակ հայեր էին եկել Հայաստանից, մի քանի տասնեակը` սփիւռքից, այսպիսով անսալով Հայաստանի իշխանութիւնների ու Հայ առաքելական եկեղեցու նուիրապետական աթոռների (բացի Պոլսոյ հայոց պատրիարքութեան) յորդորին, այն է՝ հենց այդ օրը չլինել Աղթամարում ու չմասնակցել, նրանց խօսքերով՝ թուրքական շոուին:<br /><br />Սիրիայում բնակուող, "Փիւնիկ" հիմնադրամի նախագահ Գաբրիել Չեմպերճեանը առաջին անգամ չէր Աղթամարում եւ Արեւմտեան Հայաստանում: Նա տիկնոջ հետ էր եկել եւ ճիշդ է համարում, որ Հայաստանից կազմակերպութիւններ կամ պետական մակարդակով չեն մասնակցում այս պատարագին, սակայն միւս կողմից՝ բնական է համարում, երբ անհատ հայեր աշխարհի տարբեր կողմերից, այնուամենայնիւ եկել են հայ ժողովրդի համար նուիրական այս վայրում այս պատարագին: «Սրանք մեր հողերն են, մենք պէտք է մեր ուզած ժամանակ գանք այստեղ, մեր ուխտը կատարենք, մեր մոմը վառենք», - ասաց Չեմպերճեանը, ով մէկն է այն հայերից, ով նուիրատւութիւն է կատարել Տիգրանակերտի` այսօրուայ Տիարպեքիրի հայկական եկեղեցու վերանորոգման ու բազմաթիւ հայկական ձեռնարկների համար:<br /><br />Մոնաքոյում բնակուող Տիգրան Ճիյէրճեանը եւս առաջին անգամ չէ Արեւմտեան Հայաստանում: Նա իր ֆրանսուհի տիկնոջ հետ այս կողմերում պտտուել է դեռ 1990-ական թուականների կէսերից յետոյ: «Աղթամարի Սուրբ Խաչում պատարագ մատուցելը անկարելի էր պատկերացնել տարիներ առաջ: Այսօր սա իրականութիւն է: Գուցէ ամբողջական չէ, բայց կարեւոր քայլ է մեր ժառանգութիւնը յետ ստանալու հարցում», - ասաց 70-ամեայ Ճիյէրճեանը, ով նախօրէին ամբողջ մէկ օր նաւով կտրել էր Վանայ ծովը, այցելել մի շարք այլ հայկական եկեղեցիներ, որոնք հարիւրամեայ մենութիւնից յետոյ շարունակում են մասամբ կիսականգուն մնալ: «Էջմիածնից հոգեւորական ուղարկելուց հրաժարուելը պատրուակ էր, խնդիրը քաղաքական է»,- ասաց նա:<br /><br />62-ամեայ Արսէն Եարմայեանը Պոլսի Սուրբ Փրկիչ ազգային հիւանդանոցի հոգաբարձու է: «Եկել եմ պատարագին, որն առաջին անգամն է 1915-ից ի վեր»,- ասաց նա: Եարմայեանի կարծիքով՝ Հայաստանի պոյքոթը ճիշդ է, բայց թուրքերին խաչ չդնելու համար մեղադրելն էլ ճիշդ չէ: «Ժամանակի ընթացքում երկուսն էլ կը շտկուեն, խաչը կը տեղադրուի, Հայաստանից հայերն էլ կը գան յաջորդ պատարագին», - ասաց նա:<br /><br />Գրիգոր Կէօքճեանը ծնուել է Պոլսում, բնակւում է Պէյրութում, եկել էր ընտանիքի չորս անդամների հետ՝ յատուկ այս պատարագին, նրա խօսքերով՝ այս պատմական օրուան ներկայ լինելու: «Տասը պոյքոթ էլ լինէր, ես պիտի գայի այստեղ, ինձ համար անձնապէս տեսնելն այլ նշանակութիւն ունէր», - ասաց նա:<br /><br />Աղթամարի Սուրբ Խաչը կառուցուել է Օսմանեան կայսրութեան հաստատումից աւելի քան 350 տարի առաջ եւ աւելի վաղ, քանի առաջին թուրքերը Չինաստանի կողմերից շարժուեցին դէպի Հայաստանի սիրտը, որն այսօր Անատոլիա է կոչւում կամ Արեւելեան Թուրքիա: Հայերի համար այն Արեւմտեան Հայաստան է: Վերջին անգամ Սուրբ Խաչում պատարագ էր մատուցուել 1915 թուականին՝ Օսմանեան կայսրութեան կործանման վերջին տարիներին կամ Հայոց ցեղասպանութեան նախօրէին: Աւելի քան 95 տարի անց մատուցուեց առաջին պատարագը եւ չնայած թուրքական կողմի նախնական հաւաստիացումներին, եկեղեցու վրայ խաչ չտեղադրուեց:<br /><br />Խաչը, որը պարզւում է ոչ թէ 200 քկ էր, ինչպէս պնդում էին թուրքերը, այլ ընդամէնը 76, դրուել էր եկեղեցու հենց հարեւանութեամբ: Ես ներկայ եմ եղել նաեւ Սուրբ Խաչի բացմանը 2007-ին, եւ ի տարբերութիւն, այս անգամ թուրքական մեծ դրօշակ չէին փռել կղզու լանջին: Եթէ չլինէր կղզու «բերանին» բարձրացուած կիսալուսինը, որը տնկուել է տարիներ առաջ, ապա սեպտեմբերի 19-ին չկային Թուրքիան ու թուրքականը խորհրդանշող այլ խորհրդանիշներ: Քանի որ եկեղեցին մեծ չէ եւ կարող է շուրջ 150 մարդ տեղաւորել, դրսում դրուել էր մեծ պաստառ, որի վրայ ցուցադրւում էր պատարագը: Բայց այդ օրը միայն Աղթամարում գտնուելն էլ բաւարար էր` զգալու այն ուժականութիւնը, այն ձգողականութիւնը, որ տիրում էր ողջ կղզու վրայ:<br /><br />Հայաստանից, բացի լրագրողների, ընդամէնը մի քանի տասնեակ մարդ էր ներկայ: Փոխարէնը, Վանի նահանգապետարանը ամէն ինչ արել էր, որպէսզի ապահովուի մարդկանց մեծ ներկայութիւն տեղացիներից: Պատարագի օրը մահմետական քիւրտերը եւ թուրքերը մի քանի անգամ գերազանցում էին քրիստոնեաներին: Նրանցից շատերը եկել էին հետաքրքրութիւնից դրդուած, մի մասը պարզապէս ընտանիքի հետ իր հանգիստն էր անցկացնում Վանայ ծովում, Աղթամարում ու ծովափում: Պիտի ազնուօրէն նաեւ խոստովանել, որ այդ օրը մահմետականները բարեացակամ էին տրամադրուած հայերի նկատմամբ եւ փորձում էին ամէն կերպ ինչ-որ բանով իրենց օգնութիւնն առաջարկել:<br /><br />«Սիրելի՛ հայ բարեկամներ, բարի եկաք Վան», ասում էր քաղաքում փակցուած ցուցապաստառը: Սակայն որեւէ տեղ այդպէս էլ չէր գրուել կամ ես չհանդիպեցի, որ Աղթամարի Սուրբ Խաչը հայկական է, չկար «հայ, հայկական» անունը: Միակ բացառութիւնը Լոնտոնում բնակուող «Կոմիտաս» հիմնարկի տնօրէն, պատմաբան Արա Սարաֆեանի եւ թուրք հրատարակիչ Օսման Քէօքերի երկլեզուեան՝ թուրքերէն եւ անգլերէն գրքի ներկայացումն էր պատարագի նախօրէին: Գիրքը տպուել էր Թուրքիայում եւ կրում է «Աղթամար. հայ միջնադարեան ճարտարապետութեան գոհարը»: Ընդ որում, գրուած էր ճիշդ` «Աղթամար», այլ ոչ թուրքերի խեղաթիւրած` «Աքտամար» ձեւով:<br /><br />Պոլսահայերը համոզուած են, որ առաջիկայում Սուրբ Խաչի վրայ խաչը դրուելու է: Յուսանք: Աղթամարը, Սուրբ Խաչը արժանի են աւելի շատ հայերի ներկայութեան, աւելի շատ հայ արտասուողների, աւելի շատ հայ աղօթողների, աւելի շատ Սուրբ Խաչի շուրջ պտտուողների: Վանայ մեր ծովը, ծովի կապտականաչաւուն ալիքներն արժանի են աւելի շատ հայ աչքերի:<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-8758072705905417879?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-31973031359010371442010-09-17T16:49:00.000+03:002010-09-17T16:50:43.895+03:00ՆԱՄԱԿԱՆԻ -Աղթամարի Ս. Խաչ եկեղեցի<div style="text-align: justify;">ՆԱՄԱԿԱՆԻ<br /><br />Պատուարժան խմբագրութիւն,<br />«Ազդակ» օրաթերթի<br />Պէյրութ<br /><br />Յարգելի խմբագիր,<br /><br />Մեծ գոհունակութեամբ կարդացի ձեր 6 սեպտեմբերի խմբագրականը, որուն մէջ յիշատակուած ամէն մէկ առնուած եւ առնուելիք քայլ (սփիւռք եւ Հայաստան) ցոյց կու տայ միահամուռ կեցուածք թուրք կառավարութեան դէմ, Աղթամարի Ս. Խաչ եկեղեցիին մէջ կատարուելիք տարեկան մէկ օրուան պատարագին մասնակցութիւնը հայերու կողմէ պոյքոթի ենթարկելու մասին:<br /><br />Անդիէն, հայ զանգուածին (Հայաստան եւ սփիւռք) Թուրքիա եւ մանաւանդ Անթալիա ճամբորդելու տեսակ մը մոլեգնութիւնը հասած կը թուի իր գագաթնակէտին:<br /><br />Մինչեւ այսօր, հայկական գրեթէ բոլոր կազմակերպութիւնները, որոնք սրբապղծութիւն կը համարէին այսօրուան Թուրքիա այցելելը, այժմ, զինուած նորանոր լոզունգներով, հազարներով կը խուժեն Թուրքիա:<br /><br />Մի՛ հաւատաք, Արեւմտեան Հայաստանը տեսնելու գլխաւոր պատճառաբանութիւնը պատրուակելով` ինքնամխիթարութիւնը կամ ինքնախաբէութիւնը:<br /><br />Այսօր նիւթականն է խօսողը. աժան մեղրալուսին, աժան ծովափ, աժան կեցութիւն, աժան խմիչք, աժան ցոփութիւն եւ այլն: Եւ այս բոլորը` աչքէ հեռու:<br /><br />Յարգելի՛ խմբագիր,<br /><br />Աղթամարի մէկ օրուան պոյքոթը Թուրքիան կրնայ կրել իր ուսերուն վրայ` առանց կքելու, որովհետեւ ան (Թուրքիան) լաւատեղեակ է, թէ բերդը գրաւուած է ներսերէն, եւ այսօրուան պայմանները նկատի ունենալով, մանաւանդ` առանց վիզայի ճամբորդական դիւրութիւնները, մեր հայութիւնը բնաւ պիտի չդադրի Թուրքիա երթալէ եւ թրքերէն խօսելով հպարտանալէ, ապրանք տանելէ եւ ապրանք բերելէ:<br /><br />Ազգովին գտնենք այս մոլեգնութեան դէմ պատուար կանգնելու հիմնական միջոցը:<br /><br />Յարգանքներով`<br />Յակոբ Ադամեան<br /><br />Լաթաքիա<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3197303135901037144?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-21352206125894066022010-09-06T17:31:00.002+03:002010-09-06T17:35:16.013+03:00ՄԱՐՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՍԽԱԼ ԿԱՄ ԹՐՔԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱՀԱՐՈՒԱԾ - ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆԱղթամարի Սուրբ Խաչի պատարագի արարողութեան նախաշեմին թուրքերը մարտավարական մեծ սխալ թոյլ տուին։ Պարզ է, թէ ինչի՛ մասին է խօսքը։ Պաշտօնական Անգարան յայտարարեց, որ խաչ պիտի չտեղադրուի Աղթամարի եկեղեցւոյ վրայ պատարագի օրը։<br /><br />Երէկ առտու Էջմիածնի տեղեկատուական բաժանմունքը հաղորդագրութեամբ մը կը փոխանցէր, որ կ'առկախէ երկու հոգեւորականներուն մասնակցութիւնը Աղթամարի պատարագին։<br /><br />Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը առանձին հաղորդագրութեամբ եւ ազգային-քաղաքական հիմնաւորումներով, թարգմանը հանդիսանալով ոչ միայն սփիւռքի, այլ նաեւ հայրենաբնակ ժողովուրդի մտածումներուն, իղձերուն, կը մերժէր մասնակցութիւնը՝ Աղթամարի քաղաքական հանդէսին։<br /><br />Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան առընթեր Էջմիածնի մերժումով Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցին մէկ կեցուածքով կը ներկայանայ յաչս Թուրքիոյ եւ միջազգային ընտանիքին, մանաւանդ որ պաշտօնական Անգարայի կողմէ բեմականացուած այս ցուցադրութիւնը նախ եւ առաջ թիրախաւորած էր միջազգային ընտանիքն ու եւրոպական կառոյցները։<br /><br />Յստակ է նաեւ պաշտօնական Երեւանի կեցուածքը, որուն հրապարակումը նախանշեց մեծամասնական կուսակցութեան մամլոյ բանբերը՝ կոչ ուղղելով չմասնակցելու Աղթամարի պատարագին։ Համահայկական այլ ուժեր, նախ եւ առաջ Դաշնակցութիւնը բազմիցս շեշտեց բեմադրութեան շարժառիթը, առաջադրած նպատակը, բացայայտեց թրքական խաղի կանոնները եւ կոչ ուղղեց հայութեան չընդառաջելու թրքական կողմին սարքած դաւադրութեան։<br /><br />Կը թուի, որ հայկական դաշտին մէջ բանավէճ գոյութիւն չունի այլեւս այս ուղղութեամբ։ Թուրքիան ինքնաբացայայտուած է, մանաւանդ իր վերջին որոշումով, եւ դիւրացուցած իր թելադրած խաղի կանոններուն քողազերծումը հայկական կողմին համար։ Սպառած են նաեւ այս առիթով սահմանը ժամանակաւոր բանալ-չբանալու թրքական յայտարարութիւններուն արարները։<br /><br />Հայկական կեցուածքի ընդհանրացումը կամ համազգայնացումը դրական նախանիշ է անշուշտ թրքական քարոզչական արարին դիմաց։ Հակակշիռ քայլն է, որ կը պակսի։ Այս առումով նկատառելի առաջարկ է մեր աշխատակից Թաթուլ Յակոբեանին կատարածը՝ հրապարակուած մեր թերթի էջերէն։ Նոյն օրը հայ-թրքական սահմանին վրայ թէ աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ կազմակերպել ցոյցեր, միջազգային ընտանիքին համար փոխանցելու համար թրքական ծխածածկոյթի աքթը, բողոքելու համար շրջափակման դէմ եւ համոզելու, որ եղածը պարզապէս աչքի փոշի ցանող մակերեսային հանդուրժողականութեան նմուշ է, որ խորքին մէջ կը հարուածէ հայութեան եկեղեցական-կրօնական աւանդութիւնները, որ դարաւոր սուրբ տաճարը կը շահարկէ քաղաքական նպատակներու համար՝ օր մը ետք զայն թանգարանի եւ նորաձեւութեան ցուցադրութիւններու օգտագործելու համար։<br /><br />Հակակշիռ գործողութիւններու կազմակերպումը պարտադիր հանգամանք կը ստանայ այս ձեւով։ Մանաւանդ հիմա, երբ թէ՛ Էջմիածինը, թէ՛ Անթիլիասը կը մերժեն մասնակցիլ քաղաքական այս հանդէսին, երբ պետութիւնը պարզ կը դարձնէ, որ ներկայացուցիչ պիտի չուղարկէ Աղթամարի շոուին, իսկ սփիւռքէն հակառակը թելադրող որեւէ կոչ չէ հնչած։<br /><br />Թուրքերը մարտավարական սխալ թոյլ տուին խաչին տեղադրումը արգիլելով։ Մարտավարական սխալէն անկախ եւ անկէ առաջ գրեթէ յստակացած էր արդէն հայկական կողմին կեցուածքը։ Կը մնայ, որ երթալ-չերթալու հարցը ընդմիշտ փակուած նկատելով՝ հայկական կողմը փաստէ իր նախաձեռնողականութիւնը։<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-2135220612589406602?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-13975214211903591982010-09-01T15:14:00.003+03:002010-09-01T15:31:27.532+03:00ԳՆԱ՞Լ, ԹԷ՞ ՉԳՆԱԼ ՎԱՆՀԱՅ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄԻՏՔԸ ՊԱՐԶՈՒՆԱԿ ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆ Է ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ<br /><br />ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ<br />«Սիվիլիթաս» հիմնադրամի փորձագէտ,<br /><br />Յատուկ «<span style="font-style: italic;">Ազդակ</span>»ի համար<br /><br /><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/TH5FBM8PjrI/AAAAAAAAAGY/ZC0Omh09R-E/s1600/blog_photo.jpg"><img style="display: block; margin: 0px auto 10px; text-align: center; cursor: pointer; width: 320px; height: 240px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/TH5FBM8PjrI/AAAAAAAAAGY/ZC0Omh09R-E/s320/blog_photo.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5511918880904154802" border="0" /></a><br /><div style="text-align: justify;">Սեպտեմբերի 19-ին Վանայ Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցում առաջին անգամ, 1915-ից յետոյ, տրուելու է սուրբ պատարագ: 2007-ի մարտին Սուրբ Խաչը վերանորոգուելուց յետոյ, պաշտօնապէս բացուեց որպէս թանգարան «Աքտամար» թրքացուած անունով, որտեղ եկեղեցական արարողութիւններն արգելւում են: Եկեղեցու վրայ թուրքական իշխանութիւնները արգելեցին խաչ տեղադրել` հակառակ Պոլսոյ հայոց պատրիարքութեան խնդրանքներին: Թուրքական կողմը քարոզչական նպատակներով լաւագոյնս օգտագործեց այդ առիթը: Նոյնը, բնականաբար, անելու է այս անգամ` մէկանգամեայ պատարագի փաստն օգտագործելով իբրեւ թուրքական հանդուրժողականութեան դրսեւորում փոքրամասնութիւնների նկատմամբ, յարգանք պատմութեան եւ համաշխարհային ժառանգութեան հանդէպ:<br /><br />Հայաստանի իշխանութիւնները, ինչպէս կարելի է ենթադրել նրանց խօսնակների ու լրատուամիջոցների պահուածքից, չեն խրախուսում հայերին ներկայ գտնուելու սուրբ պատարագին: Մեր երկրի առաջին դէմքերը դառնացած ու մինչեւ հոգու խորքը վիրաւորուած են թուրքերից` վարչապետ Էրտողանից, արտաքին գործերի նախարար Տաւութօղլուից եւ, մասամբ` մշտապէս պեխերի տակ ժպտացող նախագահ Կիւլից: Պատճառը պարզ է` թուրքերը երկու տարի «ֆութպոլ խաղալուց» յետոյ ոչ միայն վերջ չտուեցին Հայաստանի շրջափակմանը, չհաստատեցին դիւանագիտական կամ այլ կարգի յարաբերութիւններ Հայաստանի հետ, Լեռնային Ղարաբաղի հարցում շարունակեցին իրենց ազրպէյճանանպաստ կեցուածքը, այլ նաեւ սպառնացին, թէ Թուրքիայից կը վտարեն «հազարաւոր հայաստանցիների»: Ու հիմա իրենց թուրք գործընկերներից վիրաւորուած Հայաստանի իշխանութիւնները գործի են դրել իրենց «ծանր հրետանին»` իշխանամէտ գործիչները, քաղաքագէտները, պատմաբան-արեւելագէտները, լրագրողները, որոնք հայաստանցիներին խելք են սովորեցնում, թէ` գիտէք, պէտք է ընդհանրապէս հրաժարուել Վան գնալուց եւ պատարագին մասնակցելուց, քանի որ թուրքերը դա շահարկելու են:<br /><br />Անկասկած թուրքերը շահարկելու են: Իսկ եթէ ոեւէ հայ, անգամ պոլսահայ, չգնայ Աղթամար, ինչը բացառւում է, թուրքերը դա չե՞ն շահարկելու: Ինչպէս 2007-ին, երբ որպէս թանգարան վերաբացւում էր Սուրբ Խաչը, այնպէս էլ այսօր Թուրքիան շատ լաւ հաշուարկ է կատարել եւ փորձելու է սեպտեմբերի 19-ի սուրբ պատարագը համաշխարհային հանրութեանը հնարաւորինս «թանկ վաճառել»: Եւ այդ հարցում մի քանի հարիւր հայերի ներկայութիւնը կամ բացակայութիւնը ոչինչ կամ գրեթէ ոչինչ չի փոխելու: Սակայն արդեօք Հայաստանը, որպէս պետութիւն, իսկ սփիւռքը, որպէս պահանջատէր ու իրական տէր մեր Սուրբ Խաչի, Մշոյ Սուրբ Կարապետի, Անիի կիսականգուն եկեղեցիների, մզկիթի վերածուած Կարսի Սուրբ Առաքելոց վանքի ու բազմաթիւ այլ կոթողների, չունե՞ն անելիք, բացի հաւատացեալ հայերին յորդորելուց ու խելք սովորեցնելուց: Խօսքը չի վերաբերում քարոզչական նպատակներով ու շատ պարզունակ այն յայտարարութիւններին, որ այսօր անում են հայ իշխանամէտ գործիչներն ու ոչ միայն նրանք: Նրանց մեծ մասն ասում է. «Չէ, չպիտի գնալ Վան, քանի որ թուրքերը մեր ներկայութիւնը շահարկելու են»: Կայ մէկ այլ, շատ աւելի փոքր խումբ, որն ասում է. «Իսկ ինչո՞ւ չգնալ Վան, չէ՞ որ Սուրբ Խաչը մերն է, չէ՞ որ մեր ներկայութեամբ կարող ենք աշխարհին ցոյց տալ, որ դա մեր եկեղեցին է, որ հայկական է, որ թուրքերը ոչ միայն հայութեանն արմատախիլ են արել իրենց հայրենիքից, այլ զաւթել մեր տներն ու եկեղեցիները»:<br /><br />Ես, որպէս լրագրող, 2007-ի մարտին ներկայ եմ եղել Սուրբ Խաչի բացման արարողութեանը եւ հաւատացնում եմ, որ այդ միջոցառմանը ներկայ էր ընդամէնը մի քանի հարիւր մարդ, որից մի մասը հայեր էին Հայաստանից, սփիւռքից ու Պոլսից: Ես, որպէս լրագրող, սեպտեմբերի 19-ին եւս ներկայ եմ լինելու սուրբ պատարագին եւ կարող եմ վստահ լինել, որ այս անգամ էլ միջոցառմանը ներկայ է լինելու ընդամէնը մի քանի հարիւր մարդ: Ովքեր գոնէ մէկ անգամ եղել են Վանում, կարող են հաստատել, որ ուղղակի ֆիզիքապէս հնարաւոր չէ Սուրբ Խաչում կազմակերպել միջոցառում հազարաւոր մարդկանց ներկայութեամբ: Անշուշտ թուրքերը արդէն իսկ իրականութեանը չհամապատասխանող լուրեր են տարածում, թէ հազարաւոր հայեր են ներկայ լինելու, թէ` Վանի հիւրանոցներն արդէն զբաղեցուած են, որ քաղաքի բնակիչներն են իրենց տներում հիւրընկալելու հայերին ու միւս հիւրերին: Այս ամէնը, սակայն, քարոզչութիւն է, պարզունակ «թուրքապատում», որին լծուել են թուրքերը պետական մակարդակով, եւ որի դէմ պայքարելը, իմ կարծիքով, Հայաստանի ու սփիւռքի կողմից անիմաստ է ու անտեղի ջանքերի վատնում:<br /><br />Հայաստանը եւ սփիւռքը սեպտեմբերի 19-ին, որպէսզի իրենց ձայնը հասնի համաշխարհային հանրութեանը, պէտք է այլ քայլեր կատարեն: Ընդ որում, այդ քայլերը պէտք է բխեն իրականութիւնից եւ չլինեն պարզունակ քարոզչական ու հակաթուրք ձեռնարկներ:<br />Առաջին. հայաստանցիները եւ սեպտեմբերի 19-ին Հայաստանում գտնուող սփիւռքահայերը կարող են բողոքի խաղաղ երկու տարբեր ցոյցեր կազմակերպել կողպուած թուրք-հայկական երկու սահմանադռների մօտ` Մարգարայում եւ Ախուրեանում: Քանի որ Թուրքիան 1993-ից ի վեր թշնամական աքթ է իրականացնում Հայաստանի նկատմամբ ու փորձում է շրջափակման միջոցով ծնկի բերել մեր երկիրը, Սուրբ Խաչի պատարագը լաւ առիթ կը լինի, որպէսզի միջազգային հանրութեանը եւս մէկ անգամ յիշեցնել, թէ իրականում ինչպիսին է Թուրքիայի վերաբերմունքը Հայաստանի եւ հայ ժողովրդի նկատմամբ: Ցոյց տալ, որ իրական Թուրքիան սահման փակող եւ պարբերաբար սպառնացող Թուրքիան է եւ ոչ թէ Սուրբ Խաչում մէկ անգամ սուրբ պատարագ թոյլատրող Թուրքիան: Բնականաբար միջազգային առաջատար լրատուամիջոցները, անկախ նրանից հայերը կը մասնակցեն Սուրբ Խաչի պատարագին, թէ ոչ, այդ ձեռնարկը լայնօրէն լուսաբանելու են: Վստահաբար այդ նոյն լրատուամիջոցները միաժամանակ կը լուսաբանեն նաեւ Մարգարայի եւ Ախուրեանի խաղաղ ցոյցերը, եթէ հայերը նման բան իրաւամբ կարողանան կազմակերպել: Հայաստանի մայրաքաղաքից մինչեւ հայ-թուրքական սահմանադուռ` Մարգարայ, ընդամէնը 40 քմ է, իսկ մեծութեամբ երկրորդ քաղաքից` Գիւմրիից մինչեւ Ախուրեան, որտեղով անցնում է Հայաստանը Թուրքիային կապող եւ պարապուրդի մատնուած երկաթուղին, մօտ 10 քմ: Նախագահ Սարգսեանի ու Հայաստանի գործող իշխանութիւնների ձախողուած «ֆութպոլային դիւանագիտութիւնից» յետոյ միջազգային հասարակական կարծիքը փոխուել է ի վնաս Հայաստանի այն իմաստով, որ արդէն երկու տարի որեւէ խոշոր պետութիւն կամ միջազգային կազմակերպութիւն այլեւս Թուրքիային չի յիշեցնում Հայաստանը շրջափակման տակ պահելու անթոյլատրելիութեան մասին: Սեպտեմբերի 19-ը լաւ առիթ է դա յիշեցնելու:<br />Երկրորդ. սեպտեմբերի 19-ին աշխարհի հայաշատ մայրաքաղաքներում կարելի է կազմակերպել մոմերով բողոքի խաղաղ ցոյցեր Թուրքիայի դեսպանատների, հիւպատոսարանների եւ այլ կարգի պաշտօնական ներկայացուցչութիւնների առաջ: Համաշխարհային լրատուամիջոցները Սուրբ Խաչի պատարագի հետ միաժամանակ դրանք էլ կը լուսաբանեն: Մոմերով խաղաղ այդ ցոյցերի ընթացքում կարելի է նաեւ պաստառներով պատմել Արեւմտեան Հայաստանի հայկական այն վանքերի, եկեղեցիների ու միւս յուշարձանների մասին, որոնք վերածուել են մզկիթի, քանդուել են կամ պարզապէս անուշադրութեան մատնուել: Դա լաւ առիթ կը լինի նաեւ պահանջել, որպէսզի Սուրբ Խաչը, մզկիթի վերածուած Կարսի Առաքելոցը եւ միւս եկեղեցիները վերադարձուեն Պոլսոյ պատրիարքարանին եւ հայ նուիրապետական աթոռը որոշի, թէ ե՛րբ անցկացնի պատարագ կամ կրօնական այլ ձեռնարկ:<br /><br />Այստեղ արժէ յիշեցնել 2008-ի սեպտեմբերի 6-ը, երբ նախագահ Կիւլը վեց ժամով այցելեց Երեւան: Այդ օրերին Հայաստանի իշխանութիւնները, լրատուամիջոցների մեծ մասը այն աստիճանի էին ոգեւորուած, որ, մի պատգամաւորի խօսքերով` «կարծես գտել էին իրենց կորցրած եղբօրը»: Բացառութիւն էր միայն Դաշնակցութեան կազմակերպած խաղաղ ցոյցը օդանաւակայանում, Երեւանի բոլոր այն փողոցներում, որտեղով անցնում էր Թուրքիայի նախագահի մեքենան: Համաշխարհային լրատուամիջոցներն այդ օրերին գերազանցապէս ցոյց էին տալիս սեպտեմբերեան արեւի տակ հրճուանքից պայթող Կիւլի ու Սարգսեանի դէմքերը, երկու նախագահների ձեռքով ողջոյնները «Հրազդան» մարզադաշտում հաւաքուած հայ ու թուրք ֆութպոլասէրներին, նրանց անսահման ուրախութիւնը` անկախ նրանից, թէ որ խումբն էր կոլ խփում (կոլ խփում էին միայն թուրքերը): Հայ-թուրքական բարձր մակարդակի այս աննախադէպ ողջագուրման ժամերին միակ սթափ ձայնը գալիս էր Երեւանի փողոցներում կանգնած մարդկանց ձեռքերին պահած պաստառներից` «Ես Վանից եմ», «Ես Կարսից եմ», «Ես Մուշից եմ», «Իմ տունը թողել եմ Վանայ ծովի ափին»...<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-1397521421190359198?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com33tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-1473280358830235252010-08-30T20:51:00.002+03:002010-08-30T20:55:31.073+03:00ՀԱՏՈՒՑՈՒՄՆԵՐ ԵՒ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՊԱՏԳԱՄՆԵՐ - ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ<div style="text-align: justify;">Իրանի իսլամական հանրապետութեան փոխնախագահին յայտարարութիւնը իրադրային նշանակութիւն ունի։ Պահ մը զանց առնենք թրքական հակազդեցութիւնները եւ փորձենք մեկնաբանել իրանցի բարձրաստիճան պաշտօնատարին կատարած յայտարարութը։<br /><br />Յայտարարութեան առիթը Համաշխարհային Բ. պատերազմի ընթացքին Իրանի գրաւման 70-ամեակը նշող համագումարն է։ Իրանի փոխնախագահին բառերով՝ օսմանեան կառավարութիւնը շուրջ հարիւր տարի առաջ՝ 1915-ին որոշ քանակութեամբ հայերու դէմ ցեղասպանութիւն իրագործած է. թէեւ ներկայիս Օսմանեան կայսրութիւն գոյութիւն չունի, այսուհանդերձ Հայաստան տակաւին Թուրքիայէն կը պահանջէ ներում հայցել եւ հատուցում վճարել։ Ան նշած է նաեւ, որ Համաշխարհային Բ. պատերազմի ընթացքին Իրանին հասցուած վնասներուն վերաբերեալ պատմական փաստաթուղթերու համաձայն, այդ խնդիրը միջազգային հանրութեան մէջ իրաւական հետեւանքներ պէտք է ունենայ։<br /><br />Այստեղ անմիջապէս կը ծագի այն հարցադրումը, թէ Համաշխարհային Բ. պատերազմի ընթացքին Իրանին հասցուած վնասները քննարկող համագումարը թուականի յետդարձ կատարելով ինչո՞ւ կ'անդրադառնայ Հայոց ցեղասպանութեան, կը կատարէ ճանաչում եւ կ'ակնարկէ ներումի եւ հատուցման հարցերուն։<br /><br />Յայտարարութեան երկրորդ բաժինը պարզ կը դարձնէ հայոց օրինակին մէջբերման շարժառիթը։ Յայտարարութեան ելակէտը, զարգացումն ու եզրակացութիւնը զուտ իրանեան դիտանկիւններէ կը մեկնին։ Յայտարարութեան երկրորդ բաժինը կը պարզաբանէ ամբողջ ըսուածին նպատակը։ Իրան վնասուց հատուցում կը պահանջէ Համաշխարհային Բ. պատերազմին ընթացքին իրեն հասցուած վնասներուն համար, ինչպէս որ հայերը հատուցում կը պահանջեն Օսմանեան կայսրութեան ժառանգորդ թրքական պետութենէն։ Այսօր գոյութիւն չունի դաշնակից ուժերու զինուորական ուխտը, ինչպէս որ գոյութիւն չունի Օսմանեան կայսրութիւնը. սակայն գոյութիւն ունին զինուորական դաշնակցութեան մաս կազմած պետութիւնները, ինչպէս որ գոյութիւն ունի թրքական պետութիւնը, եւ որոնք պատասխանատու են պատմութեան ընթացքին պատահած դէպքերուն։ Այդ պատասխանատուութիւնը, ըստ Իրանի փոխնախագահին, իրաւական բաժին ունի, որ վնասներուն հատուցումը կը ճշդէ։<br /><br />Իրանի համագումարին կրնար հնչել միեւնոյն ժամանակաշրջանին պատահած այլ ցեղասպանութեան մը կամ ողջակիզման մը օրինակը, ինչ որ միջավայրին իւրայատկութիւններուն ըմբռնումով եւ հասկնալի պատճառներով չէ արձանագրուած։ Պէտք եղած է աւելի հեռաւոր ժամանակի օրինակին դիմել, վերահաստատել Հայոց ցեղասպանութեան իրողութիւնը եւ խօսիլ մանաւանդ հատուցումի անհրաժեշտութեան մասին։<br /><br />Կայ անշուշտ հարցին երկրորդ երեսը։ Թրքական անհանգստութիւնը, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարին հաշիւ պահանջելու յայտարարութիւնը, անոր իրանցի գործընկերոջ կատարած կիսահերքումը եւ թուրքերուն բաւարարուած չըլլալու հրապարակումը։ Դիպաշարը չէ աւարտած յայտնաբար։ Թուրքիան կը սպասէ Իրանի փոխնախագահէն գալիք հերքումին, որ կ'ուշանայ։<br /><br />Ի հարկէ, անկախ Իրանի պետական շահերուն ծառայեցուող օրինակի նշումներէն, այստեղ գոյութիւն ունի քաղաքական յստակ շարժառիթ թրքական անհանգստութիւն յառաջացնելու։ Տաւոսով, Կազայով, ցուցական արարքներով միջինարեւելեան շրջանին մէջ Իրանի ազդեցութեան գօտիին մէջ ոտնձգութիւն կատարող թրքական թատրոններուն արարները հասած են իրենց լրումին։ Թուրքիա-Իսրայէլ տագնապը յայտարարողական մակարդակէն անդին չէ անցած փաստօրէն, եւ դիւանագիտական բնականոն յարաբերութիւնները թէ ռազմավարական յատուկ գործընկերութիւնները կը շարունակուին։ Ներում հայցելու պահանջներն ալ սպառած կը թուին ըլլալ եւ կեանքը իր քաղաքական, դիւանագիտական թէ զինուորական հարթութիւններով կը թուի բնական ընթանալ Իսրայէլի եւ Թուրքիոյ միջեւ։<br /><br />Հեռու օրինակ է թերեւս նշուելիքը, այսուհանդերձ ցուցանշային կարեւորութիւն կրնայ ստանալ, եթէ մտաբերենք, որ հակառակ հարահրոցին Թուրքիոյ վարչապետին Լիբանան գալու թուականը կը մնայ անորոշ, փոխարէնը աւելի կը սկսուի խօսուիլ Իրանի նախագահին Լիբանան այցելութեան մասին։ Դէպքերը փոխկապակցուած են , ըստ ամենայնի։<br /><br />Վերադառնանք Իրանի փոխնախագահին յայտարարութեան՝ ընդգծելու համար, որ անիկա միջազգային ընտանիքին կը յուշէր Իրանի նկատմամբ հատուցումներու իրաւական թղթածրար նախապատրաստելու անհրաժեշտութիւնը, որուն համար իբրեւ օրինակ կը մէջբերուէր Հայոց ցեղասպանութիւնը։ Անկախ Իրանին ծառայեցուող շահերու հիմնաւորումներէն, յայտարարութիւնը կ'օգտագործէր դէպի Թուրքիա որոշ պատգամներ փոխանցելու առիթը։<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-147328035883023525?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-56205050471285265412010-08-26T01:08:00.002+03:002010-08-26T01:14:11.044+03:00ԿԻՒԼ-ՊԱՔՈՒ, ՄԵՏՒԵՏԵՒ-ԵՐԵՒԱՆ<div style="text-align: justify;">ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ<br /><br />Ռուսիոյ նախագահին այցելութիւնը Հայաստան հասկնալիօրէն պիտի խլէր լրատուական լուսարձակներ եւ շարժառիթ հանդիսանար, որ մեկնարկէին մեկնաբանական յօդուածներ։ Այցելութիւնը սակայն առաջին հանգրուանէն փոխանցեց յստակ պատգամներ։<br /><br />Այսպէս. պետական այցելութենէ մը ակնկալուած բարձրագոյն մակարդակի ընդունելութիւնները ներառած ժամանակացոյցը անպայման տեղ վերապահած պիտի ըլլար Ծիծեռնակաբերդ այցելութեան։ Սակայն, երբ մեր երկիր ժամանող նախագահը օդակայանէն ուղղակի կը մեկնի Ծիծեռնակաբերդ՝ ծաղկեպսակ զետեղելու համար Հայոց ցեղասպանութեան զոհերուն յիշատակին, այս արդէն վեր է ամէն տեսակի մեկնաբանութենէ եւ կը լուսաւորէ կատարուածին փոխանցած պատգամներուն ենթահողն ու ուղին։ Գիւմրիի մէջ վերականգնուած «Պատուոյ բլուր»ը եւս այդ ընդհանուր պատգամներուն կը ներառուի. ի վերջոյ կառոյցը նուիրուած է ռուս-թրքական պատերազմի ընթացքին նահատակուած ռուս զինուորներու յիշատակին։ Սակայն առաջին աքթը ուղղակի քաղաքական թիրախին հարուածելու ուժգնութիւն ունի։<br /><br />Այնուհետեւ՝ ռազմակայանի օգտագործումը 49 տարիով երկարաձգելու համաձայնութիւնը, ռազմակայանը միասնաբար օգտագործելու նոր համաձայնագիրը եւ ռուս թիւ մէկ ղեկավարին կատարած յայտարարութիւնները Հայաստանի պաշտպանուածութիւնը հաւաքական յանձնառութեամբ վերցնելու տեսակէտէն, կը թուին միակողմանիօրէն հայանպաստ տեսք եւ էութիւն հաղորդել՝ պետական այցելութեամբ մարմնաւորուած հայ-ռուս յարաբերութիւններու նոր հարթութեան եւ տարողութեան։<br /><br />Տեսքով՝ այո։ Խորքին մէջ սակայն, ռուսական քաղաքականութիւնը հասկնալիօրէն միակողմանի բնոյթ չի կրնար կրել։ Պարզ է, որ այս բոլորին նախորդած էր Ռուսիոյ կողմէ համաձայնութիւնը՝ Ազրպէյճանին վաճառելի-տրամադրելի Էս-300 հակաօդային համակարգին։ Տրամաբանութիւնը այս բոլորին այն է, որ պատերազմի վերսկսման պարագային ռուս զինուժը կþօգտագործուի միասնաբար հայկական ուժերուն հետ, մինչ Ազրպէյճան կը դիմէ Ռուսիոյ տրամադրած հակաօդային իր զինանոցին։ Շրջանային առումով ուժերու միջեւ հաւասարակշռութեան խաղ ղեկավարելու եւ կախեալութեան երեւոյթը ընդգծելու ցուցանիշները ցոյց կը տրուին այս ձեւով։<br /><br />Պարզ է սակայն, որ ռազմակայանի ժամկէտի երկարաձգումն ու զինուժի միացեալ օգտագործումը անհանգստացուցած են հակաօդային համակարգով օժտուելու երեւոյթը շահարկող Ազրպէյճանը։ Անհանգստութիւն մը, որ եթէ պետական-պաշտօնական առումով Պաքուի կողմէ պաշտօնապէս չի բարձրաձայնուիր, այնուամենայնիւ Պաքուի թելադրանքով շրջանառութեան մէջ կը մտնէ քաղաքական տարբեր գործիչներու կամ զանգուածային լրատուամիջոցներու կողմէ։<br /><br />Հայաստանեան կողմն աշխարհի, տրամագծօրէն հակոտնեայ գնահատականներ կը տրուին այս ուղղութեամբ։ Իշխանամէտ դաշտը քաղաքական յաջողութիւն կը նկատէ Երեւանի մէջ կատարուածը, մինչ ընդդիմադիր դաշտը ծայրայեղացուած շեշտադրումներով ձախողութեան եւ կախեալութեան նոր աստիճանաչափեր կ'ուզէ տեսնել այցելութեան եւ այցելութեան ընթացքին կնքուած համաձայնութիւններուն մէջ։<br /><br />Նման գործընթացներու ծայրայեղ քաղաքականացումները, այն ալ իշխանութիւն-ընդդիմութիւն պարանաձգութեան ծառայող եւ զուտ ա՛յս հայեցակէտերէն դիտելով խնդիրները օգտակար չեն երբեք։ Բարդ իրավիճակ է անշուշտ, եւ Հայաստանի Հանրապետութեան անվտանգութեան հետ սերտօրէն առնչուած են իրադարձութիւնները։<br /><br />Ռուսիոյ նախագահին այցելութիւնը, կատարած յայտարարութիւններն ու կնքած համաձայնագիրերը միանգամայն պէտք է ընկալել շրջանին մէջ ռուսական գործօնի ինքնապարտադրման պարունակին մէջ։ Երեւոյթը պէտք է ըմբռնել հայ-թուրք յարաբերութիւններու նոր սկիզբի (առանց ընդունած ըլլալու անոնց սառեցուած ըլլալը) հաւանականութեան բարձրացման եւ անշուշտ Թուրքիոյ նախագահին Պաքու կատարած այցելութեան շրջագիծին մէջ։<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-5620505047128526541?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-44387769348797181262010-08-11T20:53:00.002+03:002010-08-11T20:53:49.547+03:00Սեւրի դաշնագիրի 90-ամեակին առիթով<div style="text-align: justify;">ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ<br /><br />Սեւրի իրաւարար պայմանագիրի ստորագրութիւնը նշող կլոր տարեթիւը առիթ է լոյսին բերելու մեր հողային պահանջատիրութեան իրաւական երաշխիքը: Ցեղասպանութեան ճանաչումին առընթեր այսօր արդէն հայկական աշխարհի տարբեր միջավայրերէ կը հնչեն հայոց պահանջատիրութիւնը իրաւական հարթութեան վրայ նախապատրաստելու անհրաժեշտութիւնը: Բոլոր ճիգերը անպայման մասնագիտական պատրաստուածութեան մակարդակը չեն յուշեր: Այսուհանդերձ, կայ նկատառելի շարժում ճանաչումէն հատուցման պահանջի անցում կատարելու եւ ճանաչումը արդէն անցած փուլ համարելու:<br /><br /><br />Ի վերջոյ ճանաչումը ինքնանպատակ չէ: Անիկա միջազգային իրաւունքի նորմերու լիակատար յարգումով ուղի կը հարթէ հատուցումի օրինականացումին: Իսկ այս առումով Սեւրի մեկնակէտը իրաւական այն ելակէտն է, որուն վրայ յենուած պէտք է մեկնի հայոց պահանջատիրական երթը: Մնացեալ ենթապահանջատիրութիւնները` եկեղեցիներ, ազգապատկան կալուածներ, սեփական հողեր, նիւթական պահանջներ, ունեցուածքներ կամ ապահովագրութիւններու յետադարձ գանձումներ ի վերջոյ պէտք է ներառուին պահանջատիրութեան առաջին խնդիրին` հողային հարցին ընդհանուր հովանոցին ներքեւ:<br /><br /><br />Այլապէս, եթէ իրաւական որեւէ մեկնաբանութեամբ անոնք կրնան հատուցումի էջը փակելու թրքական ժխտողականութեան կամ միջազգային քաղաքականութեան անուղղակիօրէն նպաստել, պէտք է շրջանցուին եւ դատի հետապնդումին համար առաջնային տեղը զիջին հողային հարցին:<br /><br /><br />Սեւրի իրաւարար վճիռի անժամանցելիութիւնը ընդգծող փորձագիտական հրապարակումներ հայ թէ օտար մամուլի սիւնակներուն վրայ բաւական տեղ գրաւած են: Խնդիրը հասարակական ալիքի բարձրացումէն անդին հարցի պետականացումն է եւ պետական մակարդակի վրայ հարցի որդեգրումը: Այս մէկը չի նշանակեր ուղղակի պահանջ հայոց պետութենէն հողային հարցը բարձրաձայնելու: Քաղաքական ներկայ իրադրութիւններու լոյսին տակ եթէ նման բարձրաձայնում չ՛ակնկալուիր, ապա նաեւ ընդունելի չի կրնար համարուիլ Սեւրով երաշխաւորուած պատմական իրաւունքներու վերատիրացման համազգային նպատակի փրոթոգոլային չէզոքացում: Խօսքը Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւններուն մէջ ծուարած երկկողմ պայմանագրերով տարածքային ամբողջականութիւններու ճանաչումի աքթին առաջնորդող նախադրեալն է:<br /><br /><br />Ճիշդ է, որ այժմ նախագահական մակարդակով առկախուած է ընթացակարգը: Աւելի ճիշդը, ընթացակարգի վերջին հանգրուանը: Միաժամանակ ճիշդ է նաեւ, որ մեր երկրի արտաքին գործոց նախարարը երկու անգամ ստորագրած է Սեւրը չէզոքացնելու կոչուած Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւնները եւ անկէ առաջ անոնց նախագծային տարբերակը:<br /><br /><br />Սեւրի վերականգնումը, ինչպէս Ցեղասպանութեան ճանաչումի եւ հայոց պետականութեան հզօրացման հրամայականներուն առընթեր մեր համահայկական համախմբուածութիւնը ապահովող թեման կրնայ ըլլալ: Հայ պետականութեան ղեկավարին կողմէ տրուած այցելութիւնը Սեւրով նոյնացուող Միացեալ Նահանգներու օրուան նախագահ իրաւարար Ուիլսընի շիրիմին այդ անհրաժեշտութիւնը կը յուշէ: Այդ այցելութիւնը ներազգային պատգամներուն կողքին Թուրքիոյ եւ միջազգային ընտանիքին ուղղուած պատգամ է, թէ` Սեւրը իրաւաքաղաքական ժամանակակից յղացք է հայոց պետութեան համար: Իսկ այդ մէկը ուղենիշ է արդէն Սեւրի վերականգնման նպատակին շուրջ համահայկական համախմբուածութիւն ձեւաւորելու:<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-4438776934879718126?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-38752655320232311952010-07-17T02:12:00.001+03:002010-07-17T02:13:55.533+03:00«ԱԶԴԱԿԻ ԿԱՄՈՒՐՋ» (Օտար լեզուով դպրոցներու մասին)<div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; font-size: 11px; color: rgb(51, 51, 51); line-height: 14px; ">Ըստ ամենայնի գովելի է hեռահաղորդակցական կապի յառաջընթաց արհեստագիտութիւնը օգտագործելու «Ազդակ»ի յարատեւ ու բազմակողմանի ջանքը, որուն շրջագիծին մէջ մերթ ընդ մերթ «սքայփ»ով «կամուրջ» կը հաստատէ ան տարբեր երկիրներ բնակող հայ անհատներու միջեւ, որպէսզի գաղափարներու կենդանի շրջագայութիւն ապահովէ այժմէական հարցերու շուրջ եւ այդ գաղափարները ներկայացնէ համակարգիչի իր ընթերցողներուն: </span></div><span class="Apple-style-span" style="font-family:'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif;font-size:100%;color:#333333;"><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-size:100%;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: 11px; line-height: 14px;"><br /></span></span></div><span class="Apple-style-span" style="font-size: 11px; line-height: 14px;"><div style="text-align: justify;">Վերջերս «կամուրջ» հաստատելու փորձ մը ձախողեցաւ հաղորդակցական գիծերու խանգարման պատճառով: Այլապէս կարծիքներ պիտի փոխանակուէին Հայաստանի մէջ տաք վէճի առարկայ «Օտար լեզուով դպրոցներ»ու օրէնքի նախագիծին մասին: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ծրագրուած, բայց տեղի չունեցած «Ազդակի կամուրջ»ի յաջորդող օրերուն, նախագիծը արդէն իսկ ընդունուեցաւ Ազգային ժողովէն, բայց եւ այնպէս անոր վերջնական մշակումը յետաձգուեցաւ աշնանամուտի նստաշրջանին: Այնպէս որ սպասելի է ընդդիմացող ձայներու նոր ալիք: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հակառակ փնտռտուքիս` չկրցայ տրամադրութեանս տակ ունենալ այդ նախագիծը: Լրագրական տեղեկութիւններ եւ այդ ուղղութեամբ յայտնուած թեր ու դէմ կարծիքներու համոզիչ ըլլալու կամ համոզիչ չըլլալու հանգամանքը տուեալ ունենալով` անձնապէս կազմած եմ որոշ տեսակէտ եւ յանգած եզրակացութեան, որ ահաւասիկ. </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նախ, անհրաժեշտ է սահմանագիծ մը քաշել` համապետական-ազգային առումով ընդհանուր կրթութեան, եւ` դաստիարակութեան բովանդակութեան միջեւ, որքան ալ որ իրենց էութեամբ անոնք իրարու առնչակից նկատուին: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Դաստիարակութեան բովանդակութիւնը առհասարակ քաղաքական ընտրանք է, մինչ կրթութիւնը անկասկած որ շեշտուածօրէն համազգային խնդիր է, որուն համար մշակուած որեւէ օրէնսդրութիւն, իր հանրագումար եզրափակիչ գիծերուն մէջ, (պաթըմ լայն) պայման է որ արժանանայ համազգային ընդունելութեան: Քուէի ուժով կրթութեան վերաբերեալ օրէնսդրութիւն պարտադրել` անտեսելով հասարակութեան հակազդեցութիւնը կամ արհամարհելով ընդդիմացող տեսակէտը, պարզապէս անհեթեթութիւն է եւ վնասակար` ազգին եւ հայրենիքին համար: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Սերունդներու կազմաւորումին հետ կապուած ծանրակշիռ որեւէ խնդիր, ինչպիսին է կրթութիւնը, քաղաքական քաշքշուքի ու շահարկման միջոց դարձնելով հանրութեան դիւրագրգիռ զգայնութիւնը հրահրել թեր կամ դէմ կողմէն` պարզապէս մերժելի է ու դատապարտելի: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Սկզբունքային այս հաստատումէն ետք, որուն խորապէս հաւատացող եմ, վերադառնանք մեր շօշափած նիւթին, օտար լեզուով դպրոցներու խնդրայարոյց նախագիծին: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Շատ երկիրներու մէջ, յաճախ նաեւ հակառակ սահմանադրական արգելքի գոյութեան, տարրական` նախակրթարանի մակարդակէն սկսեալ օտար լեզուով դպրոցներ կան, որոնք կը գործեն երկկողմ համաձայնութեան հիմունքով` ժամանակաւորապէս հոն հաստատուած գործարար օտարականներու, դիւանագէտներու (եւ այլն) զաւակներուն համար: Այդ դպրոցներուն մէջ թոյլատրելի չէ տեղացիի-քաղաքացիի զաւակներու արձանագրութիւնը: Կը կարծեմ, որ Հայաստանն ալ ունի նմանատիպ դպրոցներ: Ուրեմն, վիճայարոյց հարցը կը վերաբերի մեր ազգի նորահաս սերունդին: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Օտար լեզուով դպրոցներ ունենալը (որոշ թիւով) օգտակա՞ր է, թէ՞ վնասակար: Ահա բուն հարցը: </div><div style="text-align: justify;">Նախ տեսնենք, թէ որո՛նց կողմէ կը հակակշռուի-կը վերահսկուի երկրի կրթական համակարգը եւ ի՛նչ դիտաւորութենէ մղուած կ՛առաջադրուի նախագիծը: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Կառավարութեան մեծամասնութիւնը կազմող Հանրապետական կուսակցութեան անդամները, որոնք արդէն իսկ նախագիծի նախնական բովանդակութեան բարեփոխումը պահանջած էին կառավարութենէն, նախքան անոր Ազգային ժողովի օրակարգի դրուիլը, իրենց ներշնչումը կ՛առնեն Նժդեհի ազգային գաղափարախօսութենէն: Որով, կը յուսամ հաւատալ, որ անոնք ալ այդ գաղափարախօսութեան կրողներ են: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այդ կուսակցութեան խմբակցութեան ղեկավարը` Գալուստ Սահակեան, վերջերս բառացի յայտարարեց, թէ իրենք ազգային դպրոցի,- կը կրկնեմ,- ազգային դպրոցի գաղափարախօսութենէն անդին պիտի չանցնին եւ թէ, դարձեալ իր բառերով `«նախ եւ առաջ ճիշդ հարթութեան մէջ պիտի դնենք լեզուամտածողութեան խնդիրը» (ակնարկութիւնը կը վերաբերէր օտար լեզուով դպրոցներու ծրագիրին): </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Միեւնոյն յայտարարութենէն կը հասկցուէր, որ օտար լեզուով դպրոցը կը նախատեսուի 9-րդ դասարանէն վեր, երբ այլեւս ուսումը պարտադիր չէ: Կը նշանակէ, թէ ենթական ազատ է իր նախընտրութեան մէջ` ընդհատելու կամ ուզած վայրին մէջ շարունակելու դպրոցական կեանքը: Կը նշանակէ նաեւ, որ միջնակարգ ուսման շնորհիւ արդէն իսկ ազգային արմատներու վրայ հունաւորուած է ենթակային նկարագիրի եւ անհատականութեան կազմաւորումը: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Տակաւի՛ն. այդ յայտարարութեամբ հաւաստիք կը տրուէր, որ ա.- Օրէնքով ճշդուած պիտի ըլլայ այդ դպրոցներու շատ սահմանափակ թիւը` յստակացնելով անոնց տեղաբաշխումը աշխարհագրական մարզ-տարածքներու մէջ, եւ բ.- հայագիտականէն զիջում պիտի չկատարուի: Օտար լեզուի կողքին, պարզապէս օտար լեզուով պիտի դասաւանդուին նաեւ ուսողական-գիտական առարկաները: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հետագայ օրերուն, նոյնպէս լրաքաղութենէն յայտնի դարձաւ, որ Ազգային ժողովին կողմէ հաւանութեան արժանացած նախագիծին մէջ նախատեսուած դասարանը 7-րդէն սկսեալն է եւ ոչ թէ խմբակցութեան ղեկավարին հաւաստիացուցած 9-րդէն վերը: Երկու տարիներու տարբերութիւնը շատ մեծ նշանակութիւն ունի թեր կամ դէմ ըլլալու ընտրանքին մէջ, քան ինչ որ ենթադրել կու տան աննշան կարծուած այդ «երկու» տարիները: Յուսանք, որ այս փոփոխութիւնը կը սրբագրուի վերջնական մշակումին, այլապէս արդարացում չ’ունենար խմբակցութեան ղեկավարը ի լուր մարդկանց իր մեծ սուտին համար… Համբերենք, տեսնենք: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հանրապետականներու խմբակցութեան ղեկավարին ներկայացուցած դրուածքով եւ հաւաստիացումով, օտար լեզուով դպրոցը, 9-րդէն վեր,- եւ իբրեւ շարունակութիւնն ու լրացումը անոր` համապատասխան համալսարանը,- անկասկած պիտի ունենայ առաւելութիւններ եւ անշուշտ` անպատեհութիւններ: Արդէն ամէն դրական երեւոյթ իր սաղմին մէջ իսկ կը կրէ ժխտականին սերմը: Սա տարբերութեամբ, որ առաւելութիւններէն կարելի պիտի ըլլայ օգտուիլ, իսկ անպատեհութիւնները կարելի է հակակշռել, սահմանափակել: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Յենինք կիրարկուող փորձին վրայ` Լիբանանի մէջ: Օրինակ առնենք մեր Ճեմարանը, եւ միւսները, որոնք Գ. Սահակեանի պատկերացուցածին պէս ծրագիր կը գործադրեն եւ որոնցմէ շրջանաւարտները նուազ գիտակից ու նուազ յանձնառու չեն մեծաւ մասամբ: Հայաստանի մէջ չէ, որ այդ տիպի դպրոց մը պիտի վերածուի տեսակ մը անօրինակ մեքենայի, ուրկէ դուրս ելլողը դարձած պիտի ըլլայ ֆրանսացի, անգլիացի, ռուս… </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Արդ, լիբանանեան իրականութեան մէջ, միջավայրի մրցակցութեան դիմանալու հասկնալի եւ արդարանալի պատճառով կուսակցապատկան Ճեմարանը, եւ միւսները, եթէ որոշ զիջումներ կատարած են իրենց հիմնադրութեան իսկ նպատակէն ու ազգային առաքելութենէն, ապա ուրեմն նոյնպէս հասկնալի է, որ որեւէ երկրի ղեկավարութիւն (այս պարագային Հայաստանի), միջազգային կարծր ու հետզհետէ աւելի կարծրացող մրցակցութեան դիմացող մարդիկ նախապատրաստելու կանխահոգութիւնն ունենայ: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ի վերջոյ յանցանք չէ մայրենիքի պէս օտար լեզուներու տիրապետող պատրաստուած հայ անհատներ ունենալու քաղաքական ցանկութիւնը: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Եզրակացութիւն.- Ըստ իս, օտար լեզուով դպրոցներու առաւելութիւնները մեծապէս կը նուազեցնեն հաւանական անպատեհութիւնները, </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">1.- Եթէ անոնք միջնակարգէն վեր, 9-րդ դասարանի մակարդակէն սկսին, առանց զիջելու հայագիտականէն (լեզու, գրականութիւն, պատմութիւն): Մնացեալին` բնագիտութեան, տարրալուծութեան, ուսողութեան, ընդհանուր պատմութեան եւ այլ նիւթերու դասաւանդումը խնդիր չէ որ պիտի կատարուի օտար լեզուով: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">2.- Եթէ անոնք չունենան «անձնական» դպրոցներու յատուկ ընդհանրական կարգավիճակ, այլ արտօնուին ու գործեն իւրայատուկ օրէնքի տրամադրութիւններու ենթակայ, սահմանափակ թիւով եւ աշխարհագրական որոշեալ տարածքներու մէջ տեղաբաշխումի պայմանով: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">3.- Եթէ այդ դպրոցները (եւ օտարալեզու համալսարանները) ըլլան ոչ շահաբեր հաստատութիւններ, գիշերօթիկ բաժիններով, որպէսզի չունեւոր աշակերտներ եւս, Հայաստանէն թէ սփիւռքէն, կարելիութիւնը ունենան հոն ուսանելու…: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ</div></span></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3875265532023231195?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>Bedodemhttp://www.blogger.com/profile/06589835606630960998noreply@blogger.com20tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-2472990774326449432010-07-02T12:45:00.001+03:002010-07-02T12:46:51.619+03:00ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿՈՂՄԻ ՊԱՇՏՕՆԱԿԱՆ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ<div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen, 'Arial AM'; "><b>ԱԿՆԱՐԿ</b></span></div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen, 'Arial AM'; "><b><br /></b></span></div><div><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen, 'Arial AM'; "><b><div style="text-align: justify;">Օպամա-Մետվետեւ-Սարքոզի հանթսվիլեան յայտարարութեան հայկական պաշտօնական մեկնաբանութիւնները կարեւոր են բանակցային կողմի ընկալումին մասին յստակ պատկերացումի փորձ կատարողին համար։ Յենինք Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարին եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի նախագահին կատարած յայտարարութիւններուն վրայ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նախարար Նալբանդեան այսպէս կը բնութագրէր Հանթսվիլի յայտարարութիւնը. «Կարեւոր է, որ Քանատայում՝ «Մեծ ութնեակի» գագաթնաժողովի շրջանակներում արած յայտարարութեան մէջ վկայակոչելով Աքուիլայի 2009 թուականի յայտարարութեան կէտերը, մէկ անգամ եւս հաստատուել են այն դիրքորոշումները, որոնք Հայաստանն ընդունել է իբրեւ հակամարտութեան կարգաւորման սկզբունքներ։ Դրանք Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան վերջնական իրաւական կարգավիճակի մասին սկզբունքներ են, ինչը նշանակում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ժողովրդի ինքնորոշման իրաւունքի ճանաչում, անարգել կապ Հայաստանի եւ Ղարաբաղի միջեւ, անվտանգութեան միջազգային երաշխիքներ»։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նախարար Նալբանդեան ուզած է տեսնել յայտարարութեան մէջ հայանպաստ սկզբունքներ։ Ի վերջոյ խնդրոյ առարկայ յայտարարութիւնը նաեւ խօսած է «բռնագրաւուած» տարածքներու վերադարձի մասին, իբրեւ առաջին սկզբունք, ինչպէս նաեւ միջանկեալ կարգավիճակի եւ Հայաստանը Ղարաբաղին կապող շատ անորոշ միջանցքի մը մասին։ Այս սկզբունքներուն նկատմամբ մեկնաբանութիւններու շրջանցումը կամ զանոնք խնամքով անուշադրութեան մատնելը որեւէ բան չի փոխեր յայտարարութեան ներառուած ականային կէտերու վտանգաւորութենէն։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Կը վերադառնանք պաշտօնական Երեւանի կատարած մեկնաբանութեան։ Այժմ մէջբերենք Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Ղուլեանի կատարած մեկնաբանութիւնը։ Նկատի ունենանք նաեւ, որ պաշտօնական Երեւանը բազմիցս յայտարարած է, որ ղարաբաղեան հարցի լուծում բացառուած է առանց Ղարաբաղի համաձայնութեան։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Աշոտ Ղուլեանի մեկնաբանութեամբ՝ «բանակցային գործընթացի շարունակականութիւնը պահպանելու եւ խնդիրը խաղաղ ճանապարհով կարգաւորելու իմաստով Մինսքի խմբի համանախագահ երկրների առաջնորդների Հայաստանի ու Ազրպէյճանի ղեկավարներին արուած յորդորն դրական է: Կարծում եմ, որ յայտարարութեան մէջ տարածաշրջանային իրողութիւնները կարող էին աւելի առարկայօրէն արտացոլուել: Մասնաւորապէս, Ռուսաստանի, Միացեալ Նահանգների եւ Ֆրանսայի նախագահները հնարաւորութիւն ունէին անդրադառնալ ղարաբաղ-ազրպէյճանական զօրքերի շփման գծում վերջերս Ազրպէյճանի հրահրած սադրանքին ու շարունակուող ռազմատենչ հռետորաբանութեանը: Առհասարակ, փաստաթղթի բովանդակային ձեւակերպումների անորոշութիւնը, իսկ երբեմն էլ երկիմաստութիւնը, թւում է, նուազեցնում են գործնական քայլերի հաւանականութիւնը»։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այստեղ նոյնիսկ դրական գնահատուած բաժինը պատասխան է Ազրպէյճանին։ Յայտարարութիւնը գերադասած է կարգաւորման խաղաղ ճանապարհը, որով մերժած՝ Ազրպէյճանի ռազմատենչութիւնը։ Արցախի Հանրապետութեան թիւ 2 դէմքը շարունակելով այս տրամաբանութիւնը քննադատած է յայտարարութեան բովանդակութիւնը, որ Ազրպէյճանի ռազմատենչութիւնն ու ռազմական գործողութիւնները դատապարտող բաժին չէ վերապահած։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այս բաժինը ինքնին եթէ ներառուած ըլլար, խնդրոյ առարկայ կը դարձնէր յայտարարութեան ամէնէն խոցելի կէտը՝ «բռնագրաւուած» տարածքներու վերադարձի պահանջը։ Ազատագրուած տարածքներ են անոնք, որոնք այսօր հայկական ուժերու վերահսկողութեամբ կþապահովեն ոչ միայն Արցախի, այլ նաեւ Հայաստանի անվտանգութիւնը։ Իսկ Ազրպէյճանը բազմիցս եւ հերթաբար իր ռազմատենչ հռետորութեամբ, հրադադարի խախտումներով թէ զինեալ յարձակումներով կը սպառնայ հայկական երկու պետութիւններու անվտանգութեան։ Աշոտ Ղուլեանի քննադատական թիրախը ըստ էութեան անընդունելի կը դարձնէ հանթսվիլեան յայտարարութեան առաջին կէտը։ Տակաւի՛ն, յստակօրէն կþընդգծուի երեք նախագահներուն կողմէ առաջադրուած սկզբունքներուն իրականացման անհաւանականութիւնը։ Տարբեր խօսքով՝ մերժելիութիւնը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Չմոռնանք։ Առանց Ստեփանակերտի Երեւանը չի կրնար համաձայնիլ բանակցելի սկզբունքներուն։ Ընդ որում, ա՛յս հարցով Երեւանը պէտք չէ նաեւ դրական գնահատէ այն ինչ որ քննադատելի կը նկատէ Ստեփանակերտը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">«Ա.»</div></b></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-247299077432644943?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-9761060832877761502010-06-25T12:45:00.001+03:002010-06-25T13:02:50.901+03:00ՇԱՏԻՆ ՎՆԱՍՆ ՈՒ ԽԱՉԱՁԵՒՈՒՄԻՆ ՀԵԳՆԱՆՔԸ<div style="text-align: justify;">Լիբանանահայ հասարակական կեանքին մասնակիցները կ՛ապրին առատ ու խայտաբղէտ ձեռնարկներու յորձանուտի մը մէջ, ուր իրերամերժ կացութիւններու դէմ յանդիման կը դրուին ակամայ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Առատ` քանակի եւ երբեմն ալ որակի առումով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Խայտաբղէտ` լայն տեսականիի եւ կազմակերպչական տարբերութիւններու տեսակէտէ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Իրերամերժ` շատին ուրախութեան եւ խաչաձեւումի հեգնանքին միջեւ: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այս բոլորը ինքնին հարստութեան նշան են անտարակոյս: Սփիւռքեան զանազան հատուածներ զուրկ են այս բոլորէն եւ դժբախտաբար կը տառապին հանրային հաւաքական կեանքի հետզհետէ ամայացող կացութիւններէ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Իսկ լիբանանահայը կը տառապի մէկ կողմէ «ձեռնարկախեղդ» ըլլալու, իսկ միւս կողմէ ալ` անկազմակերպ անհեթեթ կացութեան մը իբրեւ արդիւնք` անհարկի խաչաձեւումներու պատճառով նոյնքան սիրելի այլ ձեռնարկներէ ակամայ բացակայելու ցաւով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նախ` շատի վնասին մասին:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ձեռնարկներն ու յատկապէս մշակութային ելոյթները մարդու հոգեմտաւոր ներաշխարհին մէջ միայն կատարման պահուն չէ, որ ամբողջութեամբ կը ներգործեն: Անոնց ամբողջական վայելքին եւ իւրացումին համար մարդիկ ժամանակի պէտք ունին: Մեր կազմակերպած ձեռնարկներուն հեւքոտ ընթացքին մէջ յաճախ մենք անհրաժեշտ ու արժանի ժամանակը չենք վերապահեր ներքին վերապրումի ճամբով անոնց ամբողջացումին, «մարսում»ին, հետք ձգելուն, նստուածք տալուն ու մանաւանդ` հաւասարակշիռ տպաւորութեան ու գնահատումին: Ձեռնարկի մը համապարփակ ընկալումը տակաւին չկայացած, շուտափոյթ այլ ձեռնարկ մը կու գայ խանգարելու անոր ներգործութիւնը, մինչ իր կարգին երկրորդը եւս շուտով կը դատապարտուի նոյն կացութեան եւ այսպէս շարունակ: Այս պատճառով ալ նախապատրաստական ստեղծագործական երկարատեւ ու եռանդուն աշխատանքէ, մարդուժի եւ նիւթաբարոյական սուղ միջոցներու ներդրումէ ետք, անոնք մասնակիօրէն միայն կը ծառայեն իրենց նպատակին: Ըստ առածին` «Ովկիանոսը կտրել-անցնելէ ետք` աւազանին մէջ կը խեղդուին»:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այլ հարց է նաեւ այն, թէ այսքան շատ ձեռնարկներու ետեւէն վազելու մեր հեւքին մէջ որքանո՞վ կրնանք հետեւիլ ու նախանձախնդիր ըլլալ անոնց որակին: Դժբախտաբար չենք կրնար խօսիլ համաշխարհային բարձրագոյն չափանիշներու մասին, սակայն արդեօք մեր հանրային հանդիսութիւններէն մինչեւ մշակութային արտադրութիւնները մեր հնարաւորութիւններուն բարձրակէտին հասցուա՞ծ են երբեւէ: Կ՛արժէ՞ արդեօք քանակին ետեւէն վազելով անտեսել որակը: Թեւաւոր խօսք է «Քանակը որակ կը բերէ» արտայայտութիւնը: Անձնապէս այս մտածելակերպին համակիրներէն չեմ: Խոտան քանակը մոլախոտի պէս կրնայ խեղդել կամ խեղաթիւրել տակաւին բողբոջող որակը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ինչ կը վերաբերի խաչաձեւումներուն ստեղծած տաղտուկին, հակառակ անոր որ նոյն «Ազդակ»ի էջերէն իսկ քանի անգամ դիտումներ եղած են զանազան առիթներով, սակայն հարցին տրամաբանական ու շահեկան լուծում մը չէ գտնուած տակաւին: Դժուա՞ր է տեղ մը ունենալ «Գրաւուած օր»երու մնայուն ցանկ մը, որ որեւէ նոր նախաձեռնութեան պարագային կազմակերպողներ նախապէս առիթ ունենան տեղեակ ըլլալու տուեալ թուականին յարմարաւէտութեան եւ կարելիութեան մասին:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Եթէ հարստութիւն է մեր գաղութին մէջ գրեթէ ամէն օր մէկ կամ մէկէ աւելի ձեռնարկներ ունենալը, ապա անոնց խաչաձեւումն ու բազմակողմանի համակարգումի բացակայութիւնը ինքնին նոյն հարստութեան վատնումն է:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-976106083287776150?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-55061153066984417492010-06-17T13:06:00.001+03:002010-06-17T13:08:43.668+03:00Թուրքիա-Իսրայէլ - արաբական աշխարհ<div style="text-align: justify;">ՄԵՐՁԵՑՈՒՄՆԵՐ` ՄՐՑԱԿՑԱՅԻՆ ՊԱՐՈՒՆԱԿԻ ՄԷՋ</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Մամլոյ հրապարակումները կը խօսին արդէն վարչապետ Էրտողանի Լիբանան այցելութեան եւ իբրեւ փոխադարձ քայլ՝ Հըզպալլայի ղեկավար Հասան Նասրալլայի Անգարա տալիք այցելութեան մասին։ Ըստ լիբանանեան որոշ լրատուամիջոցներու կատարած կանխատեսումներուն, վարչապետ Էրտողան Լիբանանի մէջ պիտի դիմաւորուի ժողովրդային զօրակցական ընդունելութեամբ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նման լրատուութիւններու հետ կապուած նկատառելի նախադրեալներ տեղի կու տան հարցի քաղաքական վերլուծութիւնը տեղափոխելու Իրան-Թուրքիա մերձեցման փուլի հարթութիւն։ Այնուամենայնիւ այստեղ կայ խնդիր արաբական աշխարհին մէջ ղեկավարի դիրք գրաւելու եւ ազդեցութեան գօտի ընդարձակելու։ Ուրեմն հակառակ մերձեցումին կայ նաեւ մրցակցութեան խնդիր։ Միացեալ Նահանգներն ու ՕԹԱՆ-ը կամ առհասարակ արեւմտեան ուժերը հաշտ պիտի հետեւէին այն գործընթացին, որուն համաձայն Համասի կամ Կազայի վրայ բացի Իրանէն ազդեցութեան առումով այլընտրանքային ուժ կը ձեւաւորուի։ Իսկ եթէ այդ ուժը ՕԹԱՆ-ի անդամ եւ տակաւին Իսրայէլի ու Միացեալ Նահանգներու ռազմավարական յատուկ գործընկեր Թուրքիան է, ապա իրողութիւնը կþընկալուի շատ աւելի հանգիստ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Շրջանային տարողութեամբ գերուժերու յարաբերակցութեան, ազդեցութեան գօտիներու ընդարձակման, աւելի ճիշդը՝ մրցակցային դաշտի սահմաններուն մէջ եւս պէտք է դիտարկել խնդիրը։ Ի վերջոյ Իրանն ու իրեն յարող ուժերը եւս կը գիտակցին, որ Թուրքիան ՕԹԱՆ-ի աշխուժ անդամ է եւ իրեն նորովի պատժող Միացեալ Նահանգներու եւ իրեն սպառնացող Իսրայէլի յատուկ ռազմավարական գործընկերը։ Գէթ տակաւին։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հարցը այն է ուրեմն, որ ոչ միայն թրքական խաղ է արձանագրուածը Կազայի ծովեզերքը կամ ընդհանրապէս արաբական աշխարհին մէջ, այլ նաեւ առնչակից կողմերունը, որոնք թէեւ համակրանքի ալիքին ընդառաջ կը շարժին, այսուհանդերձ կը գիտակցին, որ թրքական ազդեցութեան գօտիի ընդարձակումը կþենթադրէ իրենց գօտիներու սեղմումը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ի վերջոյ առնչակից-զօրակցող կողմերուն համար անհրաժեշտ է Թուրքիա-Իսրայէլ յատուկ ռազմավարական գործընկերութեան բեկանումը եւ ոչ թէ այդ ուղղութեամբ միայն յայտարարութիւն կատարելը։ Ակնկալելի է այս ամբողջ ճգնաժամէն ետք ոչ թէ ներում պահանջել-ներում հայցելը, այլ դիւանագիտական կապերու ուղղակի խզումը։ Մինչդեռ բացայայտ է արդէն, որ ռազմավարական գործընկերներու արտաքին գործոց նախարարութիւններու ներկայացուցիչները խորհրդակցութիւններու մէջ են ստեղծուած ճգնաժամէն դուրս բերելու համար իրենց երկիրները։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պետական եւ համապատասխան ծառայութիւններու մակարդակներուն վրայ արձանագրուող իրադրութիւններու, երեւութական թշնամանքներու հրահրման այս գործողութիւններու շարքը հասարակական իրողական մթնոլորտ ձեւաւորած են երկուստեք։ Իսրայէլի մէջ կեղծ չէ հակաթուրք տրամադրութիւններու բարձրացումը. նոյնպէս կեղծ չէ նաեւ Թուրքիոյ մէջ հակաիսրայէլական-հակաամերիկեան լարուած իրավիճակը։ Աւելորդ է ըսելը սակայն, որ պետականն ու հասարակականը յաճախ տրամագծօրէն տարբեր ուղղութիւններով կը զարգանան։ Պետական ծրագրաւորումներու իբրեւ արդիւնք։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հայկական թեմաներու շուրջ նաեւ արձանագրուող բարձրաձայնումները տակաւին հասարակական հնչեղութիւն ունին եւ ոչ թէ պետական քաղաքականութեան գործառոյթներուն մաս կը կազմեն։ Տարբեր բան է իբրեւ սպառնալիք Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումի հրամայականը շեշտելը, բոլորովին տարբեր՝ խորհրդարանի օրակարգին մէջ ներառելն ու քուէարկելը. փաստացի ճանաչումը։ Ճանաչում պահանջելը մաս կը կազմէ յայտարարողական գետնի վրայ արձանագրուող պարանաձգութեան։ Ճիշդ այս պատճառով ալ գերխանդավառուիլ պէտք չէ, որ հրէական լոպին Ուաշինկթընի պետական ժողովասրահներուն մէջ կացութիւն կը պարտադրէ ի նպաստ մեր հիմնահարցերուն։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Յարափոփոխելիութիւնն ու կտրուկ շրջադարձերը օրինաչափ են քաղաքական գործընթացներուն մէջ։ Մանաւանդ Իսրայէլի եւ Թուրքիոյ պարագաներուն, որոնք տակաւին ռազմավարական յատուկ գործընկերներ են։</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-5506115306698441749?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-38183197860735341692010-06-05T00:52:00.001+03:002010-06-05T00:52:54.997+03:00ԱՐԺԱՆԹԻՆԱՀԱՅ ԳՈՐԾՕՆԻՆ ՓԱՅԼՈՒՆ ԻՐԱԳՈՐԾՈՒՄԸ<div align="justify">ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ<br /></div><div align="justify">Կազայի նաւատորմերուն միջադէպը պահ մը երկրորդ գիծ յղեց Արժանթինի մայրաքաղաքին մէջ Քեմալ Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղման որոշումի բեկանման զգայացունց յաջողութիւնը, որուն պատճառով ալ Թուրքիոյ վարչապետը չեղեալ յայտարարեց դէպի Արժանթին իր ուղեւորութիւնը:</div><div align="justify"><br />Առանց չափազանցական եզրերու հասնելու, որոշումին բեկանումը կարելի է համարել ուղղակի իրադրային եւ զայն նկատել Հայ դատի վերջին շրջանի յաջողագոյն աշխատանքը: Անգարա ընդդէմ արժանթինահայ գաղութ կամ Արժանթինին մէջ թրքական դեսպանատուն ընդդէմ Արժանթինի Հայ դատի յանձնախումբ մղուող պայքարին մէջ յաղթական դուրս կու գայ արժանթինահայ համայնքը, իրեն հետ նաեւ ամբողջ հայութիւնը` իբրեւ հայոց պետականութիւն եւ սփիւռքահայ հասարակութիւն:</div><div align="justify"><br />Ո՛չ անձամբ վարչապետ Էրտողանին այցելութիւնը Արժանթին, ո՛չ տեղւոյն դեսպանատան մութին մէջ տարած աշխատանքը, ո՛չ թրքական փորձառու դիւանագիտութեան կիրարկած խաղերը, ո՛չ նախկին կոթողի մը վերաբացման սուտ պատրուակները, ո՛չ ալ Արժանթինի նախագահին մօտ պաշտօնական Անգարայի կատարած միջամտութիւնները կարելի դարձուցած են յետս կոչել տալ որոշումին բեկանումը Պուենոս Այրէսի տեղւոյն իշխանութիւններուն մօտ: Հատու հարուած ստացած է թրքական ժխտողական քաղաքականութիւնը արժանթինեան հողերուն վրայ:</div><div align="justify"><br />Այս մէկը այն փաստն է, որ Հայ դատի յանձնախումբին նախաձեռնողականութիւնը նախ ամբողջ համայնքը այս հարցին շուրջ համախմբելու, միասնական կեցուածք ամրագրելու, մինչ այդ` հարցին թաքուն ծալքերը բացայայտելու, տեղին եւ ժամանակին բողոքելու, եւ մանաւանդ քաղաքական նրբանկատութիւններու նկատառումներով իբրեւ Արժանթինի քաղաքացիներ շարժելու հասած է արդիւնքի: Միաժամանակ ճիշդ պատգամը փոխանցելու, թէ ո՛վ եւ ինչպէ՛ս կը հարուածէ Արժանթին-Թուրքիա միջպետական յարաբերութիւնները:</div><div align="justify"><br />Արձանագրուածը քաղաքական հասունութեան փաստ է, համախմբուելու եւ համախմբելու կարողականութեան փայլուն օրինակ եւ ազդեցիկ գործօնի վերածուելու կենդանի դրսեւորում: Դիպաշարի հոլովոյթի մանրամասնութիւններուն կը ծանօթանան մեր ընթերցողները Հայ դատի այսօրուան էջով:</div><div align="justify"><br />Արժանթինահայ համայնքին եւ տեղւոյն Հայ դատի յանձնախումբին իրագործածը<br />ուսանելի է սփիւռքեան զանազան գաղութներուն համար. յատկապէս այնտեղ, ուր թրքական թափանցումներու պարարտ ենթահողեր կը ձեւաւորուին այս օրերուն, եւ ուր թրքական դիւանագիտութիւնը օրէ օր կը յաջողի թրքանպաստ մթնոլորտի ձեւաւորման համար նոր քայլեր առնել:</div><div align="justify"><br />Արժանթինահայութեան տուած օրինակը կը համոզէ, որ կարելի է ոչ միայն ընդդիմանալ թրքական պետական քաղաքականութեան, այլեւ գործընթաց կասեցնել, ազդեցիկ եւ անշրջանցելի գործօնի վերածուիլ, բեկանել որոշումներ եւ յետս կոչել տալ պետական պաշտօնական ուղեւորութիւններ:</div><div align="justify"><br />Այս իրականութեան հետ հաշուի պէտք է նստին բոլոր առնչակից կողմերը: Նախ եւ առաջ Թուրքիան անշուշտ, որ հատու հարուած ստացաւ եւ ձախողեցաւ ժխտողականութիւն արտածել դէպի Արժանթին: Հարուածը ծանր է Թուրքիոյ, որուն վարչապետը ջղագրգիռ յայտարարութիւններ կը կատարէ` սուր ճօճելով իբրեւ թէ նաեւ երրորդ երկիրներու վնաս հասցնող սփիւռքին դէմ:</div><div align="justify"><br />Իրագործումը պատգամ ունի նաեւ սփիւռքեան գաղութներուն եւ հայոց պետականութեան, միասին` համակարգեալ աշխատելաոճով դէմ դնելու թրքական նախապայմաններուն, ժխտողականութեան: Միասին` ներգործօն դերակատարութիւն ունենալու:</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3818319786073534169?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-68883986690127414302010-05-28T11:08:00.001+03:002010-05-28T11:10:59.797+03:00ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿԻՆ ՆՄԱՆՈՂՈՒԹԵԱՄԲ<div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen, 'Arial AM'; "><b>ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ</b></span></div><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen, 'Arial AM'; "><div style="text-align: justify;"><b><br /></b></div><b><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: normal; "><b>ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿԻՆ ՆՄԱՆՈՂՈՒԹԵԱՄԲ</b></span></div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: normal; "><b><br /></b></span></div><div style="text-align: left;"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: normal; "><b>(ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Ա. ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐՈՒԹԵԱՆ</b></span></div><div style="text-align: left;"><span class="Apple-style-span" style="font-weight: normal; "><b>92-ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԻԹՈՎ)</b></span></div></b></span></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին քաղաքականութեան առումով բաւական դժուար ու բարդ կացութեան մէջ կը տօնակատարուի Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան հիմնադրութեան տօնը։ Պատմաքաղաքական իրադրութիւններու վերաներկայացումն ու անոնց ուղղութեամբ ծաւալած վերլուծումները, անկախակերտ սերունդի փոխանցած պատգամներն ու անոնց առնչուած քաղաքական դասերը, բնականաբար, կը կապուին այսօրուան իրականութեան։ Ո՛չ միայն Հայաստանի ներկայ Հանրապետութեան, այլ նաեւ հայոց երկրորդ Հանրապետութեան՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Խօսքը հիմնականին մէջ կը վերաբերի Հայաստանի արտաքին գերատեսչութեան ղեկավարած ընդհանուր դաշտին, հայրենի դիւանագիտական համայն անձնակազմին, որ դժուարին առաքելութիւնը ստանձնած է՝ պայքարելու թուրքեւազրպէյճանական քաղաքական եւ քարոզչական հրետանիին դէմ։ Հայկական կողմին դէմ սանձազերծուած պատերազմը, որ ունի քաղաքական, դիւանագիտական, քարոզչական եւ տեղեկատուական բնութագիրներ, լայնածիր է, բազմամակարդակ եւ ամէնօրեայ՝ առանց դադարի։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ընդունիլը, որ հայկական կողմը այժմու դրութեամբ համեմատաբար թոյլ դրսեւորումներ կþունենայ, նախաձեռնողականութեան պակասով կը յատկանշուի եւ յաճախ համարժէք պատասխան չի յաջողիր տալ թուրքեւազրպէյճանական հարուածներուն, սխալ պիտի չըլլար յառաջիկայ ռազմավարութեան ճշդումին եւ իրականացման աշխատանքներուն համար։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նոյն գնահատականը, բարեբախտաբար, կարելի չէ տալ հայոց զինուժին մասին, որ արդէն քանի երրորդ անգամն ըլլալով մարտունակութեան, գերզգօնութեան եւ հատու հակահարուածի տպաւորիչ օրինակներով հանդէս կու գայ։ Հայ-ազրպէյճանական շփման զանազան գիծերու վրայ յաճախակիօրէն արձանագրուող հրադադարի խախտումները մերթ անաղմուկ շրջանցուելով, մերթ համարժէք պատասխաններով, մերթ ալ դիրքերու վերագրաւումով կը խօսի հայոց բանակի շրջանային տարողութեամբ գերմարտունակութեան եւ անգերազանցելիութեան մասին։ Զինուորական գործողութիւններով շահուածն ու պահպանուողը դիւանագիտական հարթութեան վրայ ամրագրուելու, բանաձեւուելու, որոշուելու կարիքը ունի։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այստեղ չþակնարկուիր անշուշտ միայն իսլամական վեհաժողովներու տարազին տակ անցնող ամենահակայ բանաձեւերուն եւ նոյնիսկ առանց քուէարկութիւններու թուրքեւազրպէյճանական դիւանագիտութեան ձեռք ձգած փաստաթուղթերուն։ Նման պարագաներուն, սփիւռքեան կազմակերպութիւնները դեր ունին՝ տեղւոյն արաբական-իսլամական երկիրներու արտաքին հարցերու գերատեսչութիւններուն մօտ համապատասխան ենթահող պատրաստելու, առնուազն միեւնոյն երկիրներու պաշտօնական նախընթաց յայտարարութիւններուն չհակասող կեցուածքներ որդեգրելու։ Աւելի իրատես ակնկալութեամբ՝ ձեռնպահ քուէներ ապահովելու աշխատանքը։ Առարկայական մօտեցումը պիտի նկատէ, որ ակնկալուած այդ աշխատանքը չէ կատարուած նաեւ այս պարագաներուն։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հայկական ագիլէսեան այս կրունկներուն վրայ կեդրոնացումը այս առիթով չի մեկնիր Եւրոխորհրդարանի թիւ 2216 որոշումէն։ Չմոռնանք, որ մարտի մէկեան օրերուն, թուրքեւազրպէյճանական միացեալ դիւանագիտական ջոկատները կը յաջողէին իրենց ի նպաստ բանաձեւ մաքսանենգել ՄԱԿ-ի ժողովին։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Յստակ է, որ հակառակորդ կողմի մեքենան թիրախաւորած է հայկական կողմը միջազգային ընտանիքին ճանչցնել որպէս «յարձակողապաշտ» «բռնագրաւող» եւ տակաւին «ջարդարար»։ Թուրքեւազրպէյճանական կողմին համար այս բանաձեւերը կը հետապնդեն հայկական ուժերը դուրս բերել ո՛չ միայն ազատագրուած տարածքներէն, այլ նաեւ՝ ամբողջ Արցախէն։ Միշտ նոյն կողմին համար նման որոշումի մը կը հետեւի հայ-թուրք յարաբերութիւններու ապասառեցումը եւ թրքական նախապայմաններու գործադրութեան ընթացակարգը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հայաստանի Ա. Հանրապետութեամբ կերտուած հայրենիքի անվտանգութեան եւ գոյութեան կը սպառնայ թրքական ու ազրպէյճանական կողմերուն ձեռնարկած դիւանագիտական արշաւը։ Հայկական դիւանագիտութեան սպայակազմը պարտի ինքզինք գերազանցել յար եւ նման զինուորական մարզին։ Թուրքեւազրպէյճանական միացեալ հրետանին իրեն դէմ պէտք է գտնէ Հայաստանի Հանրապետութիւն-Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն-Սփիւռք եռամիասնական ճակատը։ Այս՝ որպէսզի բարգաւաճին եւ հզօրանան Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան փաստական շարունակութիւնը հանդիսացող Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնները։</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-6888398669012741430?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-34998818197721800022010-05-24T16:44:00.000+03:002010-05-24T16:46:42.764+03:00ԱՐՈՒԵ՞ՍՏ, ԹԷ՞ ԱՐՀԵՍՏ... ՄԵՐ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԸ ԿԸ ԳՐԵՆ<div align="justify">Բեմադրիչներ մեզմէ կը խնդրեն գնահատել իրենց աշխատանքը` փոխանակ քննադատելու...</div><div align="justify"> </div><div align="justify">Ընդհանրապէս կը սիրեմ լրջօրէն կշիռքի վրայ դնել որեւէ արուեստի գործի մը դրական եւ ժխտական կողմերը եւ արդարօրէն գնահատել այն, ինչ որ իրապէս գնահատելի է այս աշխատանքներուն մէջ, եւ` ներողամտօրէն յիշել թերութիւններն ու անդրադառնալ անոնց: Սակայն, երբ արուեստը կը դադրի արուեստ ըլլալէ եւ կը դառնայ պարզապէս ընթացիկ եւ հասարակ խօսակցութիւն մը, ուր կը կորսուին նոյնիսկ քանի մը դերասաններու իրապէս գնահատելի ձիրքերը, չեմ կրնար խուսափիլ քննադատելէ: Այս օրերուն, ընդհանրապէս, քիչեր ճիշդ ձեւով կ՛արժեւորեն արուեստի գործը եւ, դժբախտաբար, տարուէ տարի կը պակսին արուեստը գնահատողները: Հետեւաբար, յաճախ արուեստագէտները չեն յաջողիր սիրաշահիլ հանդիսատեսը եւ յատկապէս` երիտասարդութեան սիրտն ու հոգին:</div><div align="justify"> </div><div align="justify">Այս հարցը շրջանցելու համար արուեստագէտները ստիպուած չեն իրենց գործերը յարմարեցնելու հանդիսատեսին. անգամ մը որ ան սկսի իր գործին մէջ աւելցնել կարգ մը երեւոյթներ, որոնք պիտի մղեն ժողովուրդը գոնէ դիտելու այդ գործը, հո՛ս այլեւս արուեստը կը դադրի իր բնոյթէն, որովհետեւ այլեւս չի ցուցաբերեր արուեստագէտին ինքնուրոյն կամ ինքնատիպ աշխատանքը, ո՛չ ալ` անոր թաքուն ձիրքերը: Այլ կը դառնայ 21-րդ դարու այսօրուան նիւթապաշտ աշխարհին որեւէ մէկ աննշան իրին նման, որ ստեղծուած է միայն ժողովուրդը հրապուրելու նպատակով, սակայն չի ներկայացներ որեւէ խորք կամ օգտակարութիւն: Ոմանք կը կարծեն, որ 21-րդ դարու արուեստը, նորարարութեան անունով, իրաւունք ունի շեղելու դասական ժամանակի` 1700-ական թուականներու խիստ կանոններէն` ըլլա՛յ թատրոնի, թէ արուեստի այլ բնագաւառներու մէջ: Հետեւաբար, ներկայ արուեստագէտներէն շատեր որեւէ մէկ գործ (նոյնիսկ երբեմն գործեր, որոնք շատ հեռու են արուեստի ծիրէն եւ ոչինչ կը ներկայացնեն) կ՛անուանեն իբրեւ ,արթ մոտերնե: Այլ խօսքով, նորարարութեան պիտակին տակ կարծէք ամէն բան արտօնուած է...</div><div align="justify"> </div><div align="justify">Մեր բեմերուն վրայ նորութիւն բերելը շատ գնահատելի աշխատանք է, սակայն կախում ունի անոր բնոյթէն: Հետաքրքրական եւ ինքնատիպ աշխատանք է նաեւ ողբերգութիւն մը վերածել տրամի` ողբերգա-կատակերգութեան, ուր ծիծաղն ու յուզմունքը զիրար խառնուելով` կը ցնցեն հանդիսատեսը: Սակայն այս մէկը յաջող կրնանք համարել միայն այն պարագային, երբ ծիծաղը կը գոյանայ իրապէս սրամիտ կատակներէ եւ յուզմունքը` դիպուկ պատկերներէ: Իսկ երբ ծիծաղի առարկան կը մարմնաւորուի հասարակ լեզուի մը ու թեթեւսոլիկ շարժուձեւերու ընդմէջէն, ան այլեւս կը դադրի իմաստ ունենալէ եւ անոր հետ փուլ կու գան նաեւ թատերական լուրջ պատկերները եւ հոգեկան նուրբ վիճակները, եւ ընդհանուրը անկում կ՛արձանագրէ: Հպարտանալով` մեր բեմադրիչներն ու դերասանները կը պնդեն, թէ թատրոնը մեր առօրեայ կեանքի ներկայացումն է, հարազատ պատկերը: Եթէ այս սխալներն ու շեղումները մաս կը կազմեն ոմանց առօրեային, եւ բեմադրիչները, կը փորձեն ուղղելե այս յոռի երեւոյթները, ապա անոնք թող դիմեն սրամիտ քննադատութիւններու, ինչպէս օրին կատարած են մեր նշանաւոր երգիծաբանները` Յ. Պարոնեան, Ե. Օտեան, եւ կամ` ուրիշ այլ հետաքրքրական միջոցներու...</div><div align="justify"> </div><div align="justify">ԲԱԼԻԿ ԼԱՏՈՅԵԱՆ</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3499881819772180002?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-36478764097605965102010-05-14T12:54:00.002+03:002010-05-14T13:03:14.177+03:00ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆԻ 6-ՐԴ ՊԱՏԳԱՄԱՒՈՐԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎ<div style="text-align: justify;"><span style="font-family: 'Sylfaen','Arial AM'; font-size: 12pt;"></span><br /><br /><span style="font-family: 'Sylfaen','Arial AM'; font-size: 12pt;"><b>ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆԸ` ՆՈՐ ՆՈՒԱՃՈՒՄՆԵՐՈՒ ՈՒ ՄԱՐՏԱՀՐԱՒԷՐՆԵՐՈՒ ԴԷՄ ՅԱՆԴԻՄԱՆ ՀԱՍՏԱՏ ՔԱՅԼԵՐՈՎ ԿԸ ՊԱՏՐԱՍՏՈՒԻ ՆՈՐ ՔԱՌԱՄԵԱԿԻ ՄԸ</b></span><br /><br />Համազգայինի ընտանիքի ներկայացուցիչները համախմբուած են Լիբանան՝ գումարելու համար Միութեան գերագոյն ժողովը, որ կոչուած է քննարկելու հայ մշակոյթին եւ կրթութեան կապուած օրախնդիրները։ Աշխարհատարած հսկայական ցանցի մասին է խօսքը, որ մշակոյթի տարբեր բնագաւառներու վերաբերեալ զանազան երկիրներու մէջ ինքզինք դրսեւորած է ամէնէն փայլուն ձեւերով՝ գրաւելով շրջաններու ո՛չ միայն հայ մշակութասէր հասարակութեան, այլ նաեւ՝ օտար ամենախստապահանջ հանրութեան ուշադրութիւնը։<br /><br />Այն առաւելութիւնը, որ Համազգայինը իբրեւ մշակութային-կրթական միութիւն յաջողած է ամբարել կը կայանայ այն իրողութեան մէջ, որ մշակութային ոլորտի գաղութային ներուժը ամենայաջող եւ ամենաներդաշնակ զուգահեռներ նախագծելով յաջողած է փոխներգործօն գործընթացներու ազդեցութեան տակ զարգացնել կերպարուեստը, պարարուեստը, կրթութիւնը, դաստիարակութիւնը, երաժշտութիւնը։<br /><br />Ի հարկէ զուտ մշակութաբանական խնդիրներուն մասին չի կրնար ըլլալ խօսքը։ Խնդիրները հիմնովին ազգային-քաղաքական բնոյթ ունին այս պարագային. եւ եթէ կը խօսինք մշակութային քաղաքականութեան մասին, արդէն խօսքը ինքնանպատակ մշակութային կրթական զարգացումներու մասին չէ կամ սոսկ արուեստաբանական հարցերու քննարկումին չի վերաբերիր։ Համազգայինի ծնունդը, կառուցակարգումը, դպրոցներու, մամուլի, հրատարակչատուներու հիմնադրութիւնը առաջնային նպատակ կը հետապնդեն եւ իբրեւ այդպիսին կը տեղադրուին ազգային-քաղաքականութեան ընդհանուր ուղղուածութեան մէջ։<br /><br />Համազգայինը յաջողած է թէ՛ կրթական, եւ թէ՛ մշակութային բնագաւառներուն պարագային պահել ժամանակի եւ անոր ստեղծած պայմաններուն նկատմամբ համընթացութիւնն ու համաքայլ կշռոյթը։ Այս բանաձեւումը աւելի պարզ կը դառնայ, երբ իբրեւ հիմնաւորում նշմարուի այն պատանի-երիտասարդ ներուժը, որ ո՛չ միայն դպրոցական կարգով, այլ նաեւ՝ երաժշտութեան, պարարուեստի, կերպարուեստի ճամբով այսօր համախմբուած է Համազգայինի շուրջ։<br /><br />Իսկ այս երեւոյթը կը տարածուի զանազան երկիրներու մէջ։ Ինչ որ հաստատել կու տայ, որ ժամանակավրէպութեան գործօնը չէ կրցած հարուածել Համազգայինը։ Շարունակականութիւնը, կառոյցներու եւ մարմիններու ինքնանորոգման մեքենականութիւնը աշխատած է հեզասահ, արդիւնաւէտ։ Թէեւ վիճակագրութիւններ կը պակսին մեզի, այսուհանդերձ, տեսանելի երեւոյթ է երիտասարդ խաւին համախմբուածութիւնը Համազգայինի զանազան միաւորներուն եւ հաստատութիւններուն շուրջ։<br /><br />Այսօր բազմաթիւ են մշակութաբանական խնդիրները, մարտահրաւէրները։ Անոնցմէ են՝ սփիւռքի մէջ հայ դպրոցի իրավիճակը, հայախօսութեան պատկերը, արեւմտահայերէնի նահանջը, նոր Սփիւռքը նաեւ մշակութային հարթութեան վրայ համախմբելու, կազմակերպելու հրամայականը, թրքական մշակութային թափանցումներուն դէմ այլընտրանքային ուղիներ որոնելու անհրաժեշտութիւնը, գրական-մշակութային մամուլի պարզած պատկերը, Հայաստան-սփիւռք մշակութային կամուրջներու կառուցումը, կանոնակարգումը, համագործակցութեան նոր տարողութիւններու ապահովումը։<br /><br />Ընդհանուր նոր հայեցակարգի մը մշակման խնդիրը ինքզինք զգալի կը դարձնէ հետզհետէ։ Հայրենի պետութիւնը իր գործառոյթներուն ներառած կը թուի ըլլալ սփիւռքի մշակութային խնդիրներն ու սփիւռքեան կառոյցներու հետ համագործակցութեան նոր դաշտի ձեւաւորման ծրագիրներու նախագիծերը։<br /><br />Առարկայական բոլոր պատճառները կան, որ սփիւռքի կրթամշակութային հարցերու իրազեկման, խնդիրներու յաղթահարման նպատակով ուղիներու որոնման եւ համագործակցութեան ծաւալման համար հայրենի պետութեան համապատասխան մարմինները առաջնային կարգով նկատի ունենան Համազգայինի կազմակերպութիւնը՝ իր անցած ուղիով, ամբարած փորձառութեամբ, հաւաքագրած մարդուժով, արհեստավարժ գործելաձեւով, իրականացուցած ծրագիրներով, ղեկավարած հաստատութիւններով եւ մանաւանդ ներկայ երիտասարդ ու հեռանկար պարզող ներուժով։<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3647876409760596510?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com44tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-20780870995668464372010-05-06T12:32:00.003+03:002010-05-06T22:54:47.774+03:00ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ - ՉԺԽՏԵ՛Լ ՍԵՓԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆԸ<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S-MefDL2znI/AAAAAAAAAGI/K5BRBqwcAsk/s1600/4583858036_227fb6dc61_m.jpg"><img style="float: left; margin: 0pt 10px 10px 0pt; cursor: pointer; width: 160px; height: 240px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S-MefDL2znI/AAAAAAAAAGI/K5BRBqwcAsk/s320/4583858036_227fb6dc61_m.jpg" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5468247891337727602" border="0" /></a><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>(ՄԱՅԻՍ 6-Ի ՆԱՀԱՏԱԿԱՑ ՏՕՆԻՆ ԱՌԻԹՈՎ)<br /><br /></b></span><div style="text-align: justify;"><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Լիբանանեան իշխանութիւնները անշքացնելով մայիս 6-ի խորհուրդը նպաստած են արդէն երկրին մէջ թրքական համակրանքի դաշտի ձեւաւորման թրքական պետութեան տարած քաղաքականութեան կայացման։ Հայկական քաղաքական կեդրոններէ տարիներէ ի վեր բարձրաձայնուող պահանջը՝ մայիս 6-ը վերադարձնելու իր ոգեկոչական պատուանդանին, կը մնայ ձայն բարբարոյ յանապատի։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Պահանջը ամենեւին չի բխիր հայկական-ազգային ներշնչումներէ։ Զուտ լիբանանեան է անիկա իբրեւ գլխագիր ՏՕՆի մը անշքացումը մերժող տեղւոյն քաղաքացի, համայնք, ժողովուրդ։ Ի վերջոյ ո՞ր երկրի քաղաքացիական հասարակութիւնը հանգիստ ու լուռ կրնայ դիտել իր պետութեան կողմէ իր երկրին եւ ժողովուրդին Նահատակաց տօնին անշքացումը, ըստ էութեան չեղեալ համարումը։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Քաղաքացիական գիտակցութեան պակասի խնդիր կայ այստեղ։ Ազգային մտածողութեան բացակայութիւն ըստ ամենայնի, որ իրերայաջորդ իշխանութիւններու կողմէ ժողովուրդի մը հաւաքական յիշողութեան ջնջումի գործողութիւնները կանխարգիլելու ո՛չ գիտակցութիւնը ունի եւ ո՛չ ալ անոր անհրաժեշտ մեքենականութիւնը ապահոված է։ Եւ երբ կը բացակային այս բոլորը, լիբանանցի քաղաքացին կրնայ մտածել, որ իր նահատակներու տօնին նման կրնայ պետական պաշտօնական օրացոյցէն օր մըն ալ ջնջուիլ Անկախութեան տօնը։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Երեւոյթը ցցուն կերպով կը խօսի քաղաքացիական հասարակարգի բացակայութեան մասին։ Տնտեսական բարգաւաճումները, քաղաքներու ենթակառոյցներու հիմնովին նորոգութիւնները, զբօսաշրջութեան առումով նոր նշաձողերու տիրապետումը ոչինչ կը նշանակեն, երբ պետութիւն մը ամբողջ անուշադրութեան կþուզէ մատնել իր ժողովուրդին նահատակները։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Առարկայական մօտեցումը այս հարցերու դիտարկումին պիտի յուշէ անկասկած, որ լիբանանցի նահատակները անուշադրութեան մատնելու պետական այս քաղաքականութիւնը նոր չէ։ Եւ չի կապուիր անմիջականօրէն թրքական գործօնի վերաշխուժացման գործողութիւններուն հետ։ Սակայն հիմա, երբ այդ բոլորին վրայ աւելցած են նաեւ թրքական եռուզեռները, բարեսիրական եւ խաղաղապահ ծխածածկոյթներու տակ թրքական ամէնէն վտանգաւոր թափանցումները, լիբանանեան պետութիւնն ու հասարակութիւնը պարտաւոր են հաշուի նստիլ Նահատակաց տօնի վերականգնման գաղափարին հետ։ Այլապէս նախ եւ առաջ ոչ թէ ջարդարար, այլ ջարդուող կողմն է հիմնական պատասխանատուն թրքական ժխտողականութեան հրաշալի ենթահող տրամադրելու յանցանքին համար։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Լիբանանեան կողմին ըրածը ի՛նքն իր նահատակներուն նկատմամբ ժխտողականութեան տարբերակ է։ Հաւաքական յիշողութեան չէզոքացումի պետական քայլ կամ ուղղակի սեփական պատմութեան որոշ ժամանակահատուածի ուրացում։ Հարցին ուրիշ բացատրութիւն տալը շեղում է էութենէն եւ ինքնարդարացման փորձերու փնտռտուքի ծառայեցուող քայլ։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Պահն է, որ լիբանանեան խորհրդարանը փութայ իր ներկայացուցած ժողովուրդի Նահատակաց տօնը վերականգնելու, ըստ արժանւոյն պետական մակարդակի վրայ ոգեկոչման միջոցառումներ ճշդել տալու եւ սերունդներու համար այս հարցով ստեղծուած բացը լրացնելու՝ արտակարգ շեշտադրումներով Նահատակաց տօնը վերյիշելու եւ վերյիշեցնելու։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ><b>Մայիս 6-ի վերականգնումը հայկական պահանջ չէ։ Համալիբանանեան է անիկա եւ լիբանանեան բոլոր կողմերը հասարակաց պարտականութիւնը ունին տապալելու ժխտողականութեան, ուրացման եւ սեփական պատմութեան ժամանակահատուածը շրջանցելու այս տրամաբանութիւնը։</b></span><br /><span style=";font-family:'Sylfaen','Arial AM';font-size:12pt;" ></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-2078087099566846437?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-2162654445940246512010-04-22T23:15:00.005+03:002010-04-22T23:19:34.971+03:00ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S9CuxVH8V5I/AAAAAAAAAGA/CIhYkHoIqYM/s1600/ra_symbol.gif"><br /></a>"Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին" եւ "Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ հարաբերությունների զարգացման մասին" արձանագրությունների վավերացման ընթացակարգը կասեցնելու մասին<br /><div style="text-align: justify;"><br />Հիմք ընդունելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 7-րդ կետը, ղեկավարվելով "Միջազգային պայմանագրերի մասին" Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 39.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով եւ հաշվի առնելով Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում քաղաքական կոալիցիա կազմած կուսակցությունների քաղաքական խորհուրդների 2010 թվականի ապրիլի 22-ի համատեղ հայտարարությունը`<br /><br />ո ր ո շ ու մ ե մ.<br /><br />1. Կասեցնել 2009 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ցյուրիխում ստորագրված "Հայաստանի Հանրապետության եւ Թուրքիայի Հանրապետության միջեւ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին" եւ "Հայաստանի Հանրապետության եւ Թուրքիայի Հանրապետության միջեւ հարաբերությունների զարգացման մասին" արձանագրությունների վավերացման ընթացակարգը:<br /><br />2. Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարին` արձանագրությունների վավերացման ընթացակարգը կասեցնելու մասին ծանուցել Թուրքիայի Հանրապետությանը:<br /><br />ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ<br />ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ<br /><br />Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ<br /><br />2010թ. ապրիլի 22<br />Երևան<br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-216265444594024651?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com6tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-13400427621796465202010-04-20T19:38:00.000+03:002010-04-20T19:40:01.747+03:00ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ՃՇԴՈՒՄՆԵՐ - ՀԱԼԷՊԱՀԱՅ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԿԵԱՆՔԻ ՄԱՍԻՆ<span class="Apple-style-span" style="font-family: Times; "><p align="center"></p><div style="text-align: justify;"><br /></div><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen; font-size: 13px; "><div style="text-align: justify;">«Արարատ» օրաթերթի 20 փետրուար 2010-ի 37-րդ թիւով հրապարակուած հպանցիկ թղթակցութեան մը առիթով տեղեկացանք Հալէպի ՀԲԸՄ-ի տեղական մասնաժողովին կազմակերպած խորհրդաժողով քննարկումին մասին, որուն աննախընթաց օրակարգը շնորհաւորելի է, անկասկած:<br /></div></span><p></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">«Արարատ»ի մէջ լոյս տեսած թղթակցութեան մէջ կ՛ըսուի, թէ յիսնեակ մը ներկաներ ուշադիր լսեցին առաջին ելոյթի զեկուցումը, ուր ներկայացուեցաւ մեր մօտ 2009 թուականին լոյս տեսած հրատարակութիւնները: Թիւով անբաւարար գտաւ զեկուցաբերը յառաջացած հունձքը, բայց գնահատելի իր խօսքը չզլացաւ տրուածին համար:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Իսկ Հալէպի «Գանձասար» շաբաթաթերթի փետրուար Դ.-2010 համարին մէջ նոյն ձեռնարկին մասին «Քննարկում հալէպահայ մշակութային կեանքի» խորագրով Զ. Թամերեան կը գրէ, թէ զեկուցաբերը նախ ներկայացուց ցանկը 2009-ին Հալէպի մէջ տպուած գիրքերուն, ափսոսալով, որ 40-50 հազար հայութեամբ ապրող համայնքի մը համար գոհացուցիչ պատկեր չի կազմեր տպուած գիրքերուն քանակը:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Դժբախտաբար, սակայն, ներկաներու վկայութեամբ ականջալուր եղանք մեր հրատարակչական միամեայ վաստակին հանդէպ այն անտեսումին, որ կատարուած է զեկոյցին մէջ, հպանցիկ կերպով յիշելով, թէ «Կիլիկիա» հրատարակչատունը կը վերահրատարակէ Թէոդիկի հատորները:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Նման առիթներով ներկայացուած զեկոյցներու մակերեսային բնոյթը աններելի է, ի՛նչ ալ ըլլան անոնց արդարացումի պատճառները:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Ամէն բանէ առաջ, զեկուցաբերին «անբաւարար» բնորոշումը վիրաւորական է գաղութիս համար, որովհետեւ բանախօսը անաչառօրէն չէ ներկայացուցած 2009 տարեշրջանին Հալէպի մէջ հրատարակուած բոլոր հատորները:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Որպէս «Կիլիկիա» հրատարակչատան տէր եւ տնօրէն` պարտք եւ պատիւ կը զգամ, երբ յայտարարեմ, թէ 2009 տարեշրջանին հրատարակած եմ աւելի քան 20 անուն հայերէն զանազան ծաւալի գիրքեր` անկախ մեր գրացուցակի սպառած շուրջ 10 հատորներէն, որոնք նոյն տարեշրջանին վերահրատարակուեցան հրատարակչատանս մէջ:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Շնորհակալ գործակցութեամբ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան հայկական բաժանմունքի տնօրէն դոկտ. Զաւէն Եկաւեանին, 2009-ին շարունակեցինք լոյս ընծայել Թէոդիկի «Ամէնուն տարեցոյցը»ներու շարքէն երեք հատորներ, 1914, 1915 եւ 1916-1920 տարիներուն, որոնց մատենագիտական յոյժ գնահատելի աշխատանքը կատարեց Լեւոն Շառոյեանը` անձնանուններու, տեղանուններու, յիշատակեալ մամուլի անուններու, լուսանկարներու եւ բովանդակութեան ցանկերու յաւելուածով, իւրաքանչիւր թիւի` շուրջ 60 էջերու սահմաններով:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Անմահն Հ. Աճառեանի կոթողական քառահատոր «Հայերէն արմատական բառարան»ը քաղաքիս մէջ արժանացաւ երրորդ հրատարակութեան, որուն լուսապատճէնահանման եւ համակարգչային տպագրական արդի արհեստագիտութեան ընձեռած միջոցներուն շահարկումով` ձեռնարկեցինք շուրջ 700 վրիպակներու սրբագրութեան, 1982-ին Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակչատան լոյս ընծայած ուղղիչ պրակի օգտագործումով: Այս գործին յառաջաբանը գրեց Պարոյր Աղպաշեան:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Համաստեղի երկհատոր «Սպիտակ ձիաւորը» վէպը, որ երկար տարիներէ ի վեր անմատչելի էր միջինարեւելեան երկիրներու մէջ, նկատի առնելով, որ ան հրատարակուած էր Լոս Անճելըսի «Հորիզոն» տպարանին մէջ, 1952-ին, լոյս տեսաւ մեր հրատարակչատան կողմէ, միացեալ 1264 էջերէ բաղկացած, կաշեկազմ հատոր մը, 2009-ի վերջին օրերուն, Պետրոս Հաճեանի յառաջաբանով:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Հրատարակչատանս առաքելութեան հիմնական առանցքը հանդիսացող մանկական հրատարակութիւններու ցանկը 2009 տարեշրջանին հարստացաւ 11 անուն նոր գիրքերով: Անոնք են` նախադպրոցական տարիքի խաւաքարտէ 6 գիրքեր ֆրանսերէն եւ հայերէն, 3 գունազարդման եւ գիտելիքներու տետրեր` հայերէն-անգլերէն եւ կպչուն նկարներով, ինչպէս նաեւ «Բառանկար» անուանումով երկու տարբերակ հատորներ (հայերէն, անգլերէն - Words & Pictures եւ հայերէն-ֆրանսերէն Mots et Images) պատկերաւոր հիմնական 400 բառեր սորվեցնող եւ վերջաբանին` նոյն բառերու այբբենական ցանկերով:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">1992-էն ի վեր լոյս տեսնող «Կիլիկիա մատենաշար»ի 21-րդ հատորը հանդիսացաւ հալէպահայ ողբացեալ գրագէտ Արմէն Անոյշի «Արեան ճանապարհով» յուշագրական գիրքին երրորդ հրատարակութիւնը, համակարգչային արդի տողաշարումով:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">20-րդ դարու հայոց պատմութեան դէպքերը եւ դէմքերը ներկայացնող Պետրոս Հաճեանի «100 տարի 100 պատմութիւն» հատորը, որ լոյս տեսած էր Պուէնոս Այրէս, 2000 թուականին, 2009-ին հրատարակուեցաւ Հալէպի մէջ անգլերէնով, ամերիկահայ յայտնի թարգմանիչ Արիս Սեւակի վերածումով:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Զուարթ Քէշիշեանի «Քեսապ - խոհագիրներ իմ մանկութենէս» ազգագրական ճաշատեսակներու անգլերէնով ճաշագիրքը լոյս տեսաւ նաեւ հայերէնով, Մարալ Տիքպիքեանի թարգմանութեամբ:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Այս բոլորը կը հաշուէ աւելի քան քսան հատոր:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">ՀԵԸ-ի կազմակերպած «Հայ գիրք»ի տարեկան ցուցահանդէսին, որ տեղի ունեցաւ 6 դեկտեմբեր 2009- ին, ներկայացուած էին վերոյիշեալ հատորները, մեր շուրջ 200 հատոր հաշուող ընդհանուր հրատարակութիւններու շարքին:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Փափաքելի էր, որ հրատարակչական օրակարգով նման խորհրդաժողովի մը որպէս ունկնդիր ներկայ գտնուելու առիթը ունենայինք:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Այսպիսով, զեկուցաբերը իր ներկայացուցած զեկոյցին մէջ նկատի չէ ունեցած հալէպահայ գաղութին բոլոր ժամանակներու միակ հայկական արտօնագրեալ հրատարակչատան` «Կիլիկիա»ի գործունէութիւնը: Եթէ այս անտեսումը հետեւանք է անփոյթ եւ հապճեպ պատրաստութեան, ինքնին ամօթալի է, իսկ եթէ դիտաւորեալ է, այդ մէկն ալ զեկուցաբերի մը համար աններելի յանցանք է:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Ի պատասխան մեր այս ճշդումներուն, որպէս «արդարացուցիչ դէպ յանցանաց», մեր կողմէ մատնանշուած յանցանքը կրնայ բացատրուիլ որպէս թէ զեկուցաբերը ներկայացուցած է Հալէպի մէջ ստեղծագործուած հրատարակութիւնները միայն: Պահ մը եթէ ընդունինք այս տեսակէտը, միթէ Թէոդիկի տարեցոյցերուն վրայ կատարուած բանասիրական աշխատանքները կամ թարգմանական հրատարակութիւնները ստեղծագործութիւններ չե՞ն: Նմանապէս, մեր բոլոր մանկական գիրքերը հաստատութեանս անձնակազմին հաւաքական ճիգին արդիւնքն է, ուր համեստօրէն չենք յիշեր աշխատասիրողներուն անունները:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Հալէպահայ պարբերական մամուլին մասին զեկուցաբերը յայտնած է նաեւ հետեւեալը (մէջբերումը` Զ. Թամերեանի թղթակցութենէն). «Ապա թուեց հրատարակուած թերթերն ու պարբերաթերթերը` անդրադառնալով, որ սուրիահայ գրողներու հրատարակած «Երթ» տարեգիրքէն բացի, բոլորն ալ ունին տեղեկատուական բնոյթ»:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Նոյնինքն թղթակից Զ. Թամերեան իւրացուցած ըլլալ կը թուի զեկուցաբերին տեսակէտը` պահ մը մոռնալով, թէ ինք մաս կը կազմէ ՀԲԸՄ-ի պաշտօնաթերթ «Հայեացք»ի խմբագրութեան, ուր որոշ համեմատութեամբ ստեղծագործական էջեր կան:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Տակաւին ընդվզեցուցիչ անտեսում մը կայ Հալէպի հայկական ճեմարաններու խոստմնալից աշակերտներուն նկատմամբ, նկատի առնելով Լ. Նաճարեան-Գ. Կիւլպէնկեան Կեդրոնական Ճեմարանի «Բարձունք» եւ Ազգ. Քարէն Եփփէ Ճեմարանի «Ծիլեր»ը, որոնք զուտ ստեղծագործական բնոյթի մամուլ են եւ մեր մատղաշ սերունդի գրական փորձերու առաջին օրրանները, ինչպէս նաեւ` Ազգ. Ք. Ե. Ճեմարանի Շրջ. միութեան «Շաւիղ» պարբերականը:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Մեր մաղթանքն է, որ յառաջիկայ տարի կրկնուի այս օգտակար խորհրդաժողովը եւ կազմակերպող միութեան ուշադրութեան արժանանան վերոնշեալ թերացումները:</span></p><p align="right"></p><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Sylfaen; font-size: 13px; ">«ԿԻԼԻԿԻԱ» հրատարակչատան </span><br /></div><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;"><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Times; font-size: 16px; "><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">տէր եւ տնօրէն ՄԱԹԻԿ ԷՊԼԻՂԱԹԵԱՆ</span> </span><br /></div></span><p></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family:Sylfaen;font-size:85%;">Հալէպ, 1.3.2010</span></p></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-1340042762179646520?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-36434172580681298442010-04-06T15:24:00.006+03:002010-04-06T15:40:51.096+03:00ՀՐԱՆՈՒՇ ՅԱԿՈԲԵԱՆ.- ՇՈՒՏՈՎ Կ՛ՈՒՆԵՆԱՆՔ ՍՓԻՒՌՔԱԳԷՏՆԵՐ. ԱՅՍ ԲԱԺԱՆՄՈՒՆՔԸ ՆՈՐ ՄԱՍՆԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ ՄԸՆ Է ՄԵԶԻ ՀԱՄԱՐ<a href="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S7sqAIoSROI/AAAAAAAAAFw/a3Te6IXOGeE/s1600/untitled.bmp"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5457001555294307554" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 210px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S7sqAIoSROI/AAAAAAAAAFw/a3Te6IXOGeE/s320/untitled.bmp" border="0" /></a><br /><br /><div align="center"><strong><em>Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան լիբանանահայ մշակութային, կրթական կեդրոններ իր այցելութիւններու մէջ ներգրաւեց նաեւ գաղութի լրատուամիջոցները՝ կարեւոր նկատելով չորրորդ իշխանութեան դերը ինչպէս համայնքի կեանքի, այնպէս ալ Հայաստան-սփիւռք առնչութիւններու զարգացման մէջ: «Ազդակ» այցելելով՝ նախարարը ծանօթացաւ խմբագրութեան աշխատանքներուն, եղաւ «Փիւնիկ» նորաբաց սրահին մէջ:<br />Հրանուշ Յակոբեանին հետ «Ազդակ» ունեցաւ զրոյց մը:</em></strong></div><br /><br /><div align="center"></div><br /><br /><div align="justify">«Ազդակ».- Տիկին Յակոբեան, ի՞նչ զգացողութիւն ունիք այս օրերուն:</div><div align="justify"><br />Հրանուշ Յակոբեան.- Զգացողութիւնս հրաշալի է, քանի որ Լիբանան գալով՝ ինծի կը թուի եկած եմ իմ երկրորդ հայրենիք, որովհետեւ ամէնուր հայկական շունչ է, հայկական ոգի, դպրոցներ, կրթական, մշակութային, համազգային կեդրոններ, նոյնիսկ համալսարան... Այն ջերմութիւնը, ոգեւորութիւնը, որ կայ համայնքի մէջ, միայն ուժ կու տայ հետագայ աշխատանքները աւելի լաւ կազմակերպելու:<br />Իսկ ամենակարեւոր նպատակը, որ ունեմ այս օրերի պէտք է հասկնամ, թէ ի՛նչ հարցադրումներ կան այս համայնքի անուանի գործիչների կողմէ հայոց երկրի, պետութեան առջեւ, որ կարելի ըլլայ խնդիրները լուծել՝ աւելի սերտացնելու համար հայրենիք-սփիւռք կապը: Լիբանանեան համայնքը ե՛ւ իր գոյութեամբ, ե՛ւ իր աշխուժութեամբ մեծ ներուժ ունի, եւ այդ ուժը պէտք է ճիշդ օգտագործենք: Միաժամանակ պէտք է խոստովանենք, որ աշխարհի տարբեր երկրների մէջ մեր գաղթօճախների կազմակերպման գլխաւոր դերակատարները նաեւ լիբանանահայերն են, որոնք այստեղ կարծես կը կրթուեն, այստեղ կը դաստիարակուեն, այստեղ հայկական շունչ եւ ոգի կը ստանան եւ կը դառնան մեր լաւագոյն «դեսպանները» աշխարհի մէջ, հայկական կեանքի կազմակերպիչները:</div><div align="justify"><br />«Ա».- Որեւէ արդիւնք կևունենա՞յ ձեր այցը, նախարարութեան ապագայ ծրագրերի մէջ կը ներառուե՞ն լիբանանեան պայմանաւորուածութիւնները:</div><div align="justify"><br />Հ. Յ.- Մենք այստեղ համատեղ քննարկեցինք «Հայ ինքնութեան որակների պահպանումը խառը ամուսնութիւնների պարագային» եւ «Արեւմտահայերէնի ուսուցման վիճակը սփիւռքի մէջ խորագրերով համաժողովների կազմակերպման աշխատանքները: Ինչպէս նաեւ Շահան Գանտահարեանի հետ քննարկեցինք, թէ ինչպէս կազմակերպենք Զանգուածային լրատուամիջոցներու համահայկական համաժողովը, որը կը կարծեմ շատ կարեւոր է, ինչպէս հայրենիքի եւ սփիւռքի լուրերը միմեանց փոխանցելու, հայրենի եւ սփիւռքեան լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչները իրար ծանօթացնելու առումով, այնպէս ալ՝ քարոզչական արշաւ սկսելու Հայաստանի հեղինակութեան, Հայաստանի իրականութիւնը ներկայացնելու եւ մեր հակառակորդների հակահայկական քարոզչութեան դէմ պայքարելու համար:<br /></div><div align="justify">«Ա».- Ե՞րբ է նախատեսուած լրատուամիջոցներու համաժողովը:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ.- Այս տարի տեղի կ'ունենայ «Մէկ ազգ, մէկ մշակոյթ» փառատօնը, եւ մենք այդ փառատօնի ծիրին մէջ կը կազմակերպենք մի քանի համաժողովներ, որոնցից ես գլխաւորները եւ կարեւորները կը նկատեմ արեւմտահայերէնի եւ զանգուածային լրատուամիջոցների համաժողովը:<br />ԶԼՄ-ների համաժողովը տեղի 'ունենայ 11-16 հոկտեմբերին, բացումը կը լինի Արցախում, որպէսզի աշխարհի տարբեր երկրների մէջ գործող հայկական լրատուամիջոցների ներկայացուցիչները գնան, յայտնուեն Լեռնային Ղարաբաղի մէջ, եւ մենք աշխարհին ներկայանանք մեր երկրորդ հանրապետութեան գոյութեամբ եւ նրա խնդիրները ներկայացնենք՝ ինչպէս հարկն է :</div><div align="justify"><br />«Ա».- Տարբեր համաժողովներու ընթացքին արդէն խօսուած է համահայկական մէկ լրատուամիջոց ստեղծելու մասին, կա՞յ նման բան, իրակա՞ն է նման լրատուամիջոցի ստեղծումը:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ.- Դուք գիտէք, որ լրատուութիւնը այսօր պետական չէ, այլ հանրային է կամ անձնական: Ի ուրախութիւն մեզ՝ այսօր երեք հեռուստաընկերութիւններ՝ «Հ1»-ը, «Արմենիա», «Շանթ»-ը ունեն արդէն համահայկական նշանակութիւն: Կը կարծեմ՝ գնալով աւելի կþընդլայնուի այս ցանցը. Սակայն պետութիւնը՝ ինք նման համահայկական լրատուամիջոց չի պահեր, այլ կ'օգնէ, կ'ոգեւորէ, ծրագրեր կը դնէ, համահայկական խնդիրներ կ'առաջադրէ... Մեր խնդիրն է, որ նախարարութիւնը այս հեռուստաընկերութիւնների հետ կարողանայ ծրագրեր իրականացնել:<br /></div><div align="justify">«Ա».- Ձեր կազմակերպած համաժողովները չե՞ն խանգարեր Հայաստան-սփիւռք համաժողովներու ընթացքին ընդունուած որոշումներուն:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ.- Մենք այլեւս Հայաստան-սփիւռք համաժողովներ պիտի չանենք, քանի որ երեք համաժողովների արդիւնքները ուսումնասիրելով՝ հասկցանք, որ միայն քննադատութիւններ հնչում են այդ համաժողովների համար, եւ մենք էլ նոյն կարծիքին ենք, որովհետեւ տարբեր մասնագիտութիւնների տէր մարդոց պէտք չէ համատեղ բերել լցնել մի տեղ եւ չգիտնալ ի՛նչ քննարկել: Իսկ եթէ նոյն մասնագիտութեան տէր մարդիկ կը հաւաքուեն, նրանք միմեանց թէ՛ ըսելիք, թէ՛ իրարու հետ անելիք ունեն: Հետեւաբար վերջին մէկ տարուայ փորձը ցոյց տուած է, որ մասնագիտական համաժողովները արդէն կեանքի ուղեգիր ստացած են, եւ մենք պէտք է ա՛յս ուղղութեամբ զարգացնենք մեր աշխատանքները: Մասնագիտական համաժողովները կ'օգնեն նաեւ ոչ միայն սփիւռքը հայրենիքի հետ կապելու, այլ՝ սփիւռքը սփիւռքի հետ կապելու, եւ երկրորդ, մէկը միւսին կարծես աշխատանք կը տայ, գործ կը յանձնարարէ: Այսօր արդէն հայ ճարտարապետները սկսած են միասին աշխատել , կարեւոր չէ՝ որ երկրում են՝ Լիբանան, Ֆրանսա կամ մէկ այլ երկիր: Նաեւ հայ ճարտարապետները, հայ սրտաբանները սկսած են միասին աշխատել: Շատ կարեւոր համահայկական ցանցեր կը ստեղծուեն այս ձեւով:<br /></div><div align="justify">«Ա».- Այսինքն դուք վստահ էք, որ եթէ համաժողովները չըլլային, այդ համագործակցութի՞ւնն ալ չէր ըլլար:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ.- Համաժողովները նախ առիթ եւ միջոց են, որպէսզի մարդիկ միմեանց ճանաչեն, միմեանց հնարաւորութիւնների, կարողութիւնների, գիտելիքներին տեղեակ ըլլան եւ, դրանից ելնելով, միմեանց հետ գործ սկսեն: Օրինակ, մի իրաւաբան չի կարող շրջել աշխարհի բոլոր երկրներով, որպէսզի ծանօթանայ իր գործընկերներին: Իսկ եթէ մէկ անգամ նրանք հաւաքուեն հայրենիքում, արդէն ակնյայտօրէն կը դառնան ընկերներ, բարեկամներ եւ կը հասկանան՝ ի՛նչ կարող են անել:<br /></div><div align="justify">«Ա» -Տիկին Յակոբեան, ձեր պաշտօնավարութեան ընթացքին արդէն կրցա՞ծ էք լաւ ճանչնալ սփիւռքը:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ.- Ես կարծում եմ՝ սփիւռքը էնքան բարդ, էնքան տարողունակ հասկացութիւն է, որ զայն ճանչնալը էդքան էլ հեշտ բան չէ: Պէտք է ուսումնասիրել, սովորել. մարդ ամէն օր պէտք է սովորի, սովորելիք մի բան անպայման կայ, եւ վայ այն մարդուն, որ կարծում է, թէ ինք ամէն ինչ գիտի: Իսկ սփիւռքը բազմաշերտ , բազմաբովանդակ, բազմախորք, բազմալեզու բազմակրօն մի երեւոյթ է, որ սխալ է ասել, թէ դու ամէն ինչ գիտես էդ մասին:<br /></div><div align="justify">«Ա».- Մենք սփիւռքագէտներ ունե՞նք:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ- Մենք սփիւռքագէտներ, ցաւօք սրտի, Հայաստանում չենք ունեցել եւ չունենք: Բայց նախարարութեան նախաձեռնութեամբ արդէն Երեւանի պետական համալսարանի մէջ բացուած է սփիւռքագիտութեան ամպիոն եւ այնտեղ արդէն մագիստրոսի կոչում ունեցող 12 մասնագէտ պատրաստում ենք, բուն սփիւռքագէտներ, որ նոր մասնագիտացում մըն է մեզ համար: Այսինքն մենք շուտով կ'ունենաք սփիւռքագէտներ, որոնց աշխատանքը կարեւոր է ամբողջ աշխարհի հայութեան համար:<br /></div><div align="justify">«Ա».- Իսկ եթէ չկայ սփիւռքագէտ, ո՞վ զիրենք կը պատրաստէ:<br /></div><div align="justify">Հ. Յ.- Այնուամենայնիւ, ըստ ուղղութիւններու, կարելի է պատրաստել: Ունենք գրաբարի, արեւմտահայերէնի, պատմութեան, սփիւռքի հայ գաղթօճախների պատմութեան մասնագէտներ, որոնք պէտք է փորձեն իրենց մասնագիտութիւնները խտացուած ձեւով ներառել մէկ մասնագիտացման մէջ եւ ինչ-որ ձեւով կþունենաք սփիւռքագէտներ: Նաեւ այդ բաժնի մէջ դասախօսութիւններ կարդալու համար արդէն մասնագէտներ հրաւիրած ենք դրսից, այդ կարգին եւ՝ Լիբանանէն:</div><div align="justify"><br />Հարցազրոյցը վարեց՝ ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3643417258068129844?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com39tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-2515740684846980292010-03-16T21:34:00.002+02:002010-03-16T21:41:21.186+02:00ԱԿՆԱՐԿ - ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԱՇԽԱՐՀ - ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԳԱՂՈՒԹ<div align="justify"> </div><div align="justify">Մեր գաղութը կ'ապրի հերթական եռուզեռ՝ ազգային կեանքի զանազան բնագաւառներուն վերաբերող գործունէութեամբ։ Քաղաքական-կուսակցականէն ազգային-յարանուանական եւ կրթական-մշակութայինէն ուսանողական-երիտասարդական եւ մասամբ նորին:</div><div align="justify"><br />Այս ընդհանուր համայնապատկերը որոշ ելեւէջներով օրինաչափ երեւոյթ է կազմակերպ մեր գաղութին համար, որ չի սիրեր կրաւորականութիւնը։ Նախաձեռնողականութեան աչքառու շարժ կայ այս օրերուն, այնքան, որ ձեռնարկներու խաչաձեւումները յաճախակի երեւոյթի վերածուած են. հակառակ անոր, կազմակերպուած զանազան համախմբումներուն ընդառաջումներու տարողութիւնը հիմնական ազդեցութեան չ'ենթարկուիր։ Խաչաձեւումներու երեւոյթը այնքան զգալի է, որ մեր ընթերցողներէն շատեր կը դիմեն մեր թերթին, որպէսզի «Ազդակ» ի՛նք նախաձեռնէ գրաւուած օրերու յատուկ օրացոյցի եւ ժամանակացոյցի ձեւաւորման աշխատանքին։ Առիթ է այս ակնարկը յայտնելու, որ նման ժամանակացոյցի կամ «գրաւուած օրեր»ու տախտակի նախագիծեր յղուին խմբագրութեան։</div><div align="justify"><br />Առաջնորդող յօդուածի միտք բանին անշուշտ ձեռնարկներու խաչաձեւումներու հարցին լուծումը չէ։ Ձեռնարկներու այս տեղատարափին մէջ գաղութի կենսունակութեան փաստէն անդին որոշ մտածումներու տեղի տուող երեւոյթներ պարզելն է եւ այդ մասին նախապատրաստական քայլեր առնելու մտածումը զարգացնելը։</div><div align="justify"><br />Ձեռնարկները միջոց են ճշդուած առաջադրանքներու իրականացման համար քարոզչական ենթահող պատրաստելու, հանրային կարծիք ձեւաւորելու։ Կը զգացուի անհրաժեշտութիւնը կարճաժամկէտ հեռանկարի կտրուածքով առաջնահերթութիւնները, ինչպէս նաեւ ձեռնարկներու կամ համախմբումներու նպատակաուղղուածութիւնը ճշդելու եւ քարոզչական աշխատանքները համապատասխան հունաւորումներու ենթարկելու։ </div><div align="justify"><br />Տարբեր ըսելաձեւով, գաղութի առաջնային խնդիրները դասակարգելու, եւ ամէնէն հրատապին նկատմամբ գաղութը զօրաշարժի ենթարկելու յատուկ ռազմավարութեան ճշդումը ինքզինք զգալի կը դարձնէ։ Մենք արդէն կը խօսինք սովորական յոբելեաններու նշումներէն եւ պարագայական ձեռնարկներէն անդին անցնելու եւ մեր առաջնային օրակարգերը հաւաքաբար առաջադրելու եւ իրականացնելու հրամայականին մասին։ </div><div align="justify"><br />Անշուշտ այստեղ անմիջապէս պէտք է ջրել այն ենթադրեալ վարկածը, որ նման մտածողութիւն՝ հարցերու, տեսակէտներու համահարթեցման կը ծառայէ։ Երբեք։ Գաղութի հոգեւոր, կուսակցական, ազգային եւ միութենական տարբեր շրջանակները պիտի պահեն անշուշտ իրենց իւրայատկութիւնները, իրենց առաջադրանքները եւ իրենց գործելաձեւերը։ Հարցը աւելի ժամանակակից աշխարհի ճշդած նորմերու բերումով յառաջացած «համաշխարհային գիւղերու» (կլոպըլ վիլեճըզ) գոյութիւնը մեր համագաղութային տեսադաշտին մէջ ներառելով ըստ այնմ պատրաստուելու խնդիրի դիմագրաւումն է։ </div><div align="justify"><br />Ժամանակակից աշխարհը քանդած է աշխարհագրական սահմանները եւ չէզոքացուցած ֆիզիքական հեռաւորութեան նշանակութիւնը։ Առաւել եւս քանդուած են կղզիացած շրջանակներու ցանկապատերը եւ գէթ հաղորդակցութեան հարթութեան վրայ արձանագրուած են տարբեր դաշտերու միաւորումներ։ </div><div align="justify"><br />Մեր գաղութը այս նորարարութիւններուն մէջ յառաջատար ըլլալու պատճառներ ունի։ Կեդրոնական գաղութ եղած է անիկա ամբողջ սփիւռքին համար եւ ներկայ գործելաձեւերու ըմբռնումներով նախաձեռնողականութիւն փաստելու թէ՛ ներուժը եւ թէ՛ կարողականութիւնը ունի։ </div><div align="justify"><br />Հայկական դաշտին վրայ ցանկապատերու քանդումը պէտք է երեւի։ Նոյնիսկ ցուցական ձեւով։ Համախմբուածութիւնները պէտք է ոչ միայն ձեւաւորել, այլ նաեւ կառուցակարգել։ Ցեղասպանութեան ոգեկոչման եւ «Հայաստան» հիմնադրամի օրինակով պէտք է առարկայանան տարբեր բնագաւառներու մարմիններ, ուր ներառուած ըլլան գաղութը ներկայացնող բոլոր կազմակերպութիւններն ու շրջանակները։ </div><div align="justify"><br />Նման կառուցակարգումներէ ետք կ'արագանան նաեւ առաջնահերթութիւններու ճշդումը եւ համապատասխան քաղաքականութիւն իրականացնելու դրսեւորումները։ Յաջող սկիզբի համար նախ պէտք է պատրաստել մտայնութիւնը։ </div><div align="justify"><br />«Ա.»</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-251574068484698029?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com8tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-68138067244478062622010-03-12T11:06:00.001+02:002010-03-12T11:20:43.174+02:00ՃՇՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆԸ ԴԱՐՁԵԱԼ ՅԱՂԹԵՑ ԵՒ ԹՈՒՐՔԻԱ ԿՐԿԻՆ ՏՈՒՆ ԿԱՆՉԵՑ ՇՈՒԷՏԻ ՄԷՋ ԻՐ ԴԵՍՊԱՆԸ<div align="justify">Շուէտի խորհրդարանը 131 թեր եւ 130 դէմ քուէներով ճանչցաւ Հայոց ցեղասպանութեան բանաձեւը, որ կը վայելէր Շուէտի խորհրդարանին մէջ ներկայացուած եօթը կուսակցութիւններէն վեցին զօրակցութիւնը։ Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցիչներու տան արտաքին յարաբերութիւններու յանձնախումբին կողմէ թիւ 252 բանաձեւի որդեգրումէն շաբաթ մը ետք Շուէտի խորհրդարանին կողմէ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցող այս բանաձեւը կու գար աւելնալու Հայ դատի պայքարի ճամբուն վրայ արձանագրուած յաղթանակներուն, ինչպէս նաեւ փաստելու, որ, հակառակ Թուրքիոյ կողմէ ծաւալած ուրացման քաղաքականութեան եւ Ցեղասպանութեան անառարկելի ճշմարտութիւնը իբրեւ սուտ ներկայացնելու քարոզարշաւին, աշխարհը չի կրնար կոյր եւ խուլ ձեւանալ:</div><div align="justify"><br />Շուէտի խորհրդարանին կողմէ վաւերացուած բանաձեւը կը բաղկանայ երեք հիմնական կէտերէ, ուր կը նշուի, որ Շուէտ կը ճանչնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը, ՄԱԿ-ի եւ Եւրոպական Միութեան մօտ աշխատանք կը տանի ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման, ինչպէս նաեւ՝ Թուրքիոյ կողմէ անոր ճանաչման համար:</div><div align="justify"><br />Այս առիթով «Ազդակ»ի հետ ունեցած հեռաձայնային զրոյցի մը ընթացքին ՀՅԴ Շուէտի Հայ դատի մարմնի ներկայացուցիչ Սիւզան Խարտալեան յայտնեց, որ թէեւ այս հարցով յստակ երկփեղկում կար Շուէտի խորհրդարանին մէջ, բայց եւ այնպէս նաեւ յստակ էր, թէ խորհրդարանականները դէմ քուէարկելով չէին հերքեր 1915-ին գործադրուած Ցեղասպանութեան փաստացիութիւնը։ Անոնք իրենց ելոյթներուն ընթացքին տուին տարբեր պատճառներ, որոնք նման բանաձեւի դէմ ըլլալու իրենց կեցուածքին մասին կը խօսէին։ Արդարեւ, խորհրդարանականներէն ոմանք յայտնեցին, թէ այս հարցը իրաւական է, ուստի անիկա պէտք է քննարկուի համապատասխան օրինական մարմիններուն կողմէ եւ ոչ թէ երկրի մը խորհրդարանին, ուրիշներ դիտել տուին, որ այս հարցով պէտք է զգուշ ըլլալ, որովհետեւ նման բանաձեւի վաւերացումը կրնայ վնաս հասցնել հայ-թրքական յարաբերութիւններուն:</div><div align="justify"><br />Ս. Խարտալեան բացատրեց, որ Շուէտի խորհրդարանի արտաքին հարցերու յանձնախումբը բանաձեւը քննարկելէ ետք խորհրդարան յղած էր՝ զայն չվաւերացնելու թելադրանքով։ Սակայն հակառակ ասոր, նաեւ հակառակ իշխող կուսակցութեան՝ բանաձեւին դէմ ըլլալուն կեցուածքին, անոր հետեւող խորհրդարանականներ իրենց կուսակցութեան դիրքորոշման դէմ կանգնելով թեր քուէարկեցին բանաձեւին։ Ս. Խարտալեանի համաձայն, երբ մէկ տարի առաջ նոյն բանաձեւը ներկայացուեցաւ խորհրդարանին, ընդդիմադիր ճակատը միացաւ կառավարութեան եւ անոնք միաձայնութեամբ դէմ քուէարկեցին՝ պատճառաբանելով, որ իրենք պէտք եղած փաստերը չունին նման բանաձեւի որդեգրման։ Խարտալեան բացատրեց, որ այս հանգրուանին նման բանաձեւի մը վաւերացման անհրաժեշտութիւնը առաջադրուած էր Ընկերվար ժողովրդավարական կուսակցութեան կողմէ, որ պարտականութիւն դրած էր խորհրդարանի ուսերուն՝ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման եւ այս գծով աշխատանքի ծաւալման։<br />Սիւզան Խարտալեան յայտնեց, որ շուէտական լրատուամիջոցներուն համաձայն, հազիւ բանաձեւը վաւերացուած, Թուրքիա տուն կանչած է Շուէտի մէջ իր դեսպանը:</div><div align="justify"><br />Շուէտի Հայ դատի մարմնի ներկայացուցիչը անդրադարձաւ յատկապէս քանի մը կին խորհրդարանականներու արտասանած բացառիկ խօսքերուն, որոնց մէջ անոնք պահանջեցին ճշմարտութեան հաստատումը եւ արդարութեան տնօրինումը։ Արդարեւ, Կիւլեն Աւճը յայտնած է, որ ինք քիւրտ է՝ Վանէն եկած։ Ան դիտել տուած է, որ ինք լաւ գիտէ, թէ հազարաւոր հայեր կ'ապրէին Վանի մէջ, նաեւ գիտէ, թէ իր նախահայրերը մասնակից դարձած էին Հայոց ցեղասպանութեան, սակայն ինք պիտի քուէարկէ ի նպաստ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման, ի նպաստ արդարութեան. բան մը, որ նաեւ Թուրքիոյ համար լաւ կէտ պէտք է ըլլայ։ Ակենթա Պերլինըր յայտնած է, որ հայութեան ցաւը ինք տեսած է, երբ այցելած է Երուսաղէմ, ուստի կը մերժէ ուրացումը, այլ կը զօրակցի ճանաչման, որովհետեւ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչնալ կը նշանակէ ճանչնալ մարդկութեան իրաւունքները։ Ան դիտել տուաւ, որ թէեւ իրենք խորհրդարանին մէջ իրաւական հարցեր չեն քննարկեր, սակայն պէտք է ճանչնալ Ցեղասպանութիւնը իր փաստացիութեան համար՝ հաստատելով, որ պէտք է յիշել, որպէսզի կարելի ըլլայ նման սպանդներու կրկնութեան առաջքը առնել։<br /></div><div align="justify">***<br /></div><div align="justify">Հայոց ցեղասպանութեան բանաձեւին որդեգրումէն առաջ, ըստ թրքական «Ճիհան» լրատու գործակալութեան, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլու հեռաձայնած է շուէտացի իր պաշտօնակից Քարլ Պիլտթին եւ այս հարցին առնչութեամբ յայտնած է Անգարայի մտահոգութիւնները։ Շուէտի արտաքին գործոց նախարարը Տաւութօղլուին յայտնած է, թէ «մենք կը հասկնանք Թուրքիոյ մտահոգութիւնները։ Բանաձեւին մենք ալ դէմ ենք եւ կարելի ամէն բան պիտի ընենք անոր ձախողութեան համար»։</div><div align="justify"><br />Շուէտի խորհրդարանին մէջ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցող բանաձեւի քննարկման ընթացքին Քրիստոնեայ ժողովրդավարական կուսակցութեան անդամ Հոլկըր Կուսթաֆսըն յայտնեց, որ ինք կ'ուզէ ճանչնալ Ցեղասպանութիւնը, սակայն նախանձախնդիր է արդարադատական հոլովոյթները յարգելու։ Ան ըսած է, որ կը հաւատայ միջազգային օրէնքին եւ հարցը պէտք է արծարծուի այդ ծիրին մէջ։ Սակայն ինք պատրաստ է բացառութիւն ընելու եւ քաղաքական դատողութիւն կատարելու՝ նկատի ունենալով, որ Հայոց ցեղասպանութիւնը պատահած էր 1915-ին (նախքան 1948-ի Ցեղասպանութեան ուխտը)։ Մենք թրքական պետութիւնը յանցաւոր չենք կրնար նկատել Օսմանեան կայսրութեան մէջ պատահածին։ Ան նաեւ յայտնեց, որ խորհրդարանին մէջ բանաձեւին շուրջ աւելի լայն մեծամասնութիւն կ'ակնկալէ, ուստի բանաձեւին դէմ պիտի քուէարկէ: Այլ երեսփոխաններ հակազդելով անոր ելոյթին յայտնեցին, թէ ան ինքզինք կը հակասէ, եւ իրենք չեն հասկնար, թէ ինչպէ՛ս պիտի քուէարկէ բանաձեւի մը դէմ, զոր արդար կը նկատէ:</div><div align="justify"><br />Ձախակողմեան կուսակցութենէն Հանց Լինտը պաշտպանեց բանաձեւը։ Ան յայտնեց, որ ինք եւս արդարադատական հոլովոյթ մը կը յուսար, բան մը, զոր արդէն 1920-ին տեղի ունեցած պէտք է ըլլար։ «Սակայն բոլորս ալ գիտենք, թէ Թուրքիա այդպիսի բանի մը դէմ է եւ պատրաստ չէ Ցեղասպանութեան հարցը արդարադատական գործընթացի մը մէջ քննարկելու։ Իմ պարտականութիւնս է հակազդել եւ ճշմարտութիւնը պաշտպանել», ըսաւ ան։<br />Լինտը նշեց, թէ հարկ չկայ այսօր խորհրդարանին մէջ լայն մեծամասնութիւն մը գոյացնելու, որովհետեւ խորհրդարանական եօթը կուսակցութիւններէն վեցը կը ճանչնան Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ կը զօրակցին բանաձեւին:</div><div align="justify"><br />Կանաչներու միութենէն Պոտիլ Քեպալլոս զօրակցեցաւ Հանց Լինտըյի կեցուածքին՝ յայտնելով, որ առանց այսպիսի որոշումներու ճնշումին, Թուրքիա երբեք պիտի չճանչնայ ցեղասպանութիւնը:</div><div align="justify"><br />Ընկերվար ժողովրդավարական կուսակցութենէն Եըլմազ Հերիմօ, որ ծագումով ասորի է, յայտնեց, թէ արդի ժամանակներուն մենք ոճիրին դէմ կը պայքարինք ոճրագործը իր զոհին դէմ յանդիման դնելով եւ անոր ստիպելով, որ ներում հայցէ։ «Թուրքիա պէտք է ճանչնայ իր ոճիրները», յայտարարեց ան:</div><div align="justify"><br />Կանաչներու միութենէն Մեհմեթ Քափլան մտահոգութիւն յայտնեց, որ քննարկումը այնպիսի ձեւով կ'ընթանայ, որ իւրաքանչիւր թուրք ոճրագործ պիտի թուի։ Սակայն յայտնեց, թէ ինք կասկած չունի, թէ ցեղասպանութիւն տեղի ունեցած է:</div><div align="justify"><br />Իսկ Ընկերվար ժողովրդավարական կուսակցութենէն Նիքոս Փափատոփուլոս յայտնեց, թէ ինք բանաձեւին թեր պիտի քուէարկէ:</div><div align="justify"><br />Այսպիսով, Շուէտ կը միանայ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցած աւելի քան քսան երկիրներու շարքին:</div><div align="justify"><br />Բանաձեւը Շուէտի կառավարութեան կոչ կ'ուղղէ ճանչնալու Հայոց, ասորիներու, քաղդէացիներու եւ պոնտացի յոյներու ցեղասպանութիւնը, անոր միջազգային ճանաչումը ապահովելու համար ՄԱԿ-ի եւ Եւրոպական Միութեան հետ աշխատելու, ինչպէս նաեւ աշխատանք տանելու, որ Թուրքիա ճանչնայ հայոց, ասորիներու, քաղդէացիներու եւ պոնտացի յոյներու ցեղասպանութիւնը:</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-6813806724447806262?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-10843960048346628872010-03-08T18:00:00.003+02:002010-03-08T18:05:52.099+02:00«ՏԻ ԻՆՏԻՓԵՆՏԸՆԹ» Կ՛ԱՆԴՐԱԴԱՌՆԱՅ ԱՅՆԹՈՒՐԱՅԻ ՈՐԲԱՆՈՑԻՆ<div><br /></div><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://2.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S5Uf8a8xUdI/AAAAAAAAAFo/GoFEgF21gPo/s1600-h/Missak_Fisk.JPG"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 240px;" src="http://2.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S5Uf8a8xUdI/AAAAAAAAAFo/GoFEgF21gPo/s320/Missak_Fisk.JPG" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5446294447261307346" /></a><div style="text-align: justify; "><br /></div><div style="text-align: justify; ">Ռոպըրթ Ֆիսք եւ Միսաք Քելեշեան Անթուրայի որբանոցի գերեզմանատան մէջ, ուր թաղուած են Ցեղասպանութենէն վերապրած որբեր</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div><div style="text-align: justify;">Մեր ընթերցողներուն յիշողութեան մէջ ամրագրուած է մեր աշխատակից Միսաք Քելեշեանի հետազօտութեամբ եւ մեր խմբագիրներէն Նորա Բարսեղեանի խմբագրութեամբ 2006 փետրուարին լոյս տեսած Այնթուրայի որբանոցին մասին յատուկ յաւելուածը, որ տպագրուեցաւ երկու անգամ եւ որ թարգմանուեցաւ անգլերէնի, ֆրանսերէնի եւ թրքերէնի: Այնտեղ յստակ կ՛ընդգծուէին Ցեղասպանութենէն վերապրածներու թրքացման պետական քաղաքականութեան իրականացման ծալքերը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այս թեման շարժած է հետաքրքրութիւնը «Տի Ինտիփենտընթ» թերթի Միջին Արեւելքի աւագ աշխատակից եւ միջազգային լրագրողի վաստակ շահած Ռոպըրթ Ֆիսքի:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div><div style="text-align: justify;">Միսաք Քելեշեանի եւ Ռոպըրթ Ֆիսքի միջեւ կայացած աշխատանքային հանդիպումներուն իբրեւ արդիւնք Ռոպըրթ Ֆիսք «Տի Ինտիփենտընթ» թերթին մէջ շուտով կը ստորագրէ յատուկ յօդուած մը` յատկացուած այս նիւթին:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ցեղասպանութենէն վերապրածներու թրքացման պետական քաղաքականութիւնը բացայայտող այս թղթածրարը «Տի Ինտիփենտընթ»ի ճամբով միջազգային հանրային կարծիքին սեփականութիւնը դարձնելը Ցեղասպանութեան 95-ամեակին առիթով ճանաչման քարոզչական աշխատանքներուն նկատառելի իրականացում կարելի է նկատել:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">«Ազդակ» տակաւին առիթը կ՛ունենայ աւելի մանրամասն անդրադառնալու շուտով հրատարակուելիք այս յօդուածին:</div></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-1084396004834662887?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-11532664125021783842010-03-06T10:39:00.001+02:002010-03-06T10:39:51.197+02:00ՎԵՐԱՀԱՇՈՒԱՐԿԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹԻՒՆԸ<div style="text-align: justify;">ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div><div style="text-align: justify;">Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցիչներու տան արտաքին յարաբերութիւններու յանձնախումբին նախանցեալ օրուան նիստին արձանագրուած երեւոյթները որոշ մտածումներու դուռ կը բանան։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Յանձնախումբի նախագահին բացայայտ դրական կեցուածքը անշուշտ բաւարար պիտի չըլլար ի սկզբանէ լաւատեսական տրամադրութեամբ դրական եզրայանգումներ ակնկալելու։ Նոյնիսկ քննարկման սկիզբը բանաձեւի օգտին ելոյթ ունեցողներուն թիւի գերակշռումը բացարձակ կանխատեսում կատարելու ամուր մեկնակէտ չէր ապահովեր։ Փաստօրէն, Սպիտակ տան ուշացած միջամտութիւնը ազդեց քննարկումի հետագայ ընթացքին վրայ։ Ուշացած էր նաեւ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարին յայտարարութիւնը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այս յապաղած միջամտութիւնները պատահական չէին անշուշտ։ Յանձնախումբի նիստի թուականը վաղուց ճշդուած էր։ Օրակարգը յստակ էր. բանաձեւի բովանդակութիւնը՝ պարզ։ Ի՞նչն էր ուրեմն, որ ամերիկեան վարչամեքենային կը թելադրէր նախ պահել լռութիւն, ապա քննարկումներու ճիշդ նախօրէին խզել լռութիւնը՝ առանց հիմնական նորութիւն յայտարարելու եւ միայն քննարկումներու ընթացք առնելէն ետք միջամտելու, կտրուկ յայտարարութիւն կատարելու, յետաձգում պահանջելու։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այստեղ է փաստօրէն ամերիկեան վարչամեքենային կիրարկած խաղին գաղտնիքը։ Պարանը թուլցնելու, ապա վերստին ամրացնելու եւ քուէարկութիւնը դժուարացնելով քաղաքական առեւտուրի իր բաժինին գինը սուղցնելու օրինաչափ վարքագիծի մը հերթական դրսեւորումն էր, որ տեղի կþունենար ամերիկեան մայրաքաղաքին մէջ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Փոխանցուած պատգամը պարզեցուած ձեւով այն է, որ Միացեալ Նահանգներ սերտօրէն շահագրգռուած են արձանագրութիւններու վաւերացումով եւ պայմանաւորուածութիւններու իրականացումով։ Եթէ մէկ կողմէ սպառնալիքի նախաբան կը ձեւաւորուի այս ձեւով՝ ուղղուած Թուրքիոյ, հասկցնելու համար, որ վաւերացումի առկախումը կրնայ Ցեղասպանութեան բանաձեւի որդեգրումը հասցնել երկրորդ հանգրուան, միւս կողմէ՝ հայկական կողմին անուղղակիօրէն կը բացատրուէր, որ Ցեղասպանութեան ճանաչումի գործընթացը չþենթարկուիր Հայաստան-Թուրքիա ձեռնարկուած յարաբերութիւններուն։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այստեղ սակայն հասկնալիօրէն պատգամը աւելի մեծ տարողութեամբ ուղղուած է թրքական կողմին։ Թուրքերը իրենք եւս կը գիտակցին, որ իրականացուած այս հանգրուանը ընդամէնը հանգրուան մըն է եւ ճանաչումի վաւերականացումը տակաւին երկար ճամբայ ունի կտրելիք։ Այս պատճառներով ալ գործընթացը պէտք է դիտարկել առաւելաբար Միացեալ Նահանգներ-Թուրքիա յարաբերութիւններու շրջագիծին մէջ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">4 մարտին արձանագրուածը թէ՛ միջազգային, թէ՛ ամերիկեան եւ թէ՛ թրքական լուսարձակներ պիտի շարունակէ խլել։ Կեդրոնանանք այս պահուն հայկական դաշտին վրայ ունեցած եւ ունենալիք հաւանական ազդեցութիւններուն վրայ։ Նշենք անմիջապէս, որ ուաշինկթընեան ժողովասրահներուն մէջ միեւնոյն խրամատին մէջ էին հայոց պետութեան եւ ամերիկահայ քաղաքական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչները, որոնց առաջադրանքը միեւնոյնն էր անշուշտ։ Արձանագրութիւններուն համաձայն եղողն ու զանոնք իր ներկայ տեսքին մէջ մերժողը Ցեղասպանութեան ճանաչման պայքարի այս հանգրուանին նոյն նպատակը կը հետապնդէին։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Բայց։ Պէտք չէ անտեսել արգելքի այն ալիքը, որ նոր բարձրութիւն նուաճեց, երբ ամէն անգամ բանաձեւին դէմ արտայայտուող քոնկրեսական մը իր կեցուածքի հիմնաւորման հրաշալի առիթ կը գտնէր՝ մէջբերելով Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւններն ու ընդհանրապէս սկսուած գործընթացը։ Անտեսելը, որ արձանագրութիւնները հարուածած են Ցեղասպանութեան ճանաչման աշխատանքը, քաղաքական կարճատեսութիւն պիտի ըլլայ։ Անշուշտ այս չի նշանակեր, որ բանաձեւին դէմ քուէարկող ամերիկացի ոեւէ պետական գործիչ, եթէ արձանագրութիւնները չըլլային, այլ պատրուակներ պիտի չորոնէր։ Արձանագրութիւններու ներկայ տեսքը պարզապէս հաստատ հիմնաւորում տրամադրեց մերժողական կեցուածքներուն։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Արձանագրութիւններուն վերապահումներ կցելը խիստ անհրաժեշտ է հետագայ գործընթացներուն համար, որքան ալ քաղաքական իրատեսութիւնը կը պահանջէ թուրք-ամերիկեան շահակցութիւններու համընկնումի կամ հակադրումի շղթաներուն մէջ դիտարկել հարցին զարգացումները։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Չմոռնանք, որ տակաւին գործընթացին սկիզբն ենք։ Եւ բոլոր երեւոյթներն ու նախադրեալները կը համոզեն, որ Ցեղասպանութեան ճանաչումի գործընթացը զուգահեռ պիտի ընթանայ արձանագրութիւններու ճակատագիրի որոշման ուղղուած երկկողմանի քայլերուն։ Հայկական կողմը վերահաշուարկներ կատարելու հարկադրանքին առջեւ է։</div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-1153266412502178384?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-84047757342547008492010-02-11T18:07:00.001+02:002010-02-11T18:09:41.547+02:00ԱՌԱՆՑ ՎԱՐԴԱՆ-ՎԱՍԱԿԻ ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄՆԵՐՈՒ<div style="text-align: justify;">ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Վարդանանց պատերազմի հերթական նշումը այժմէականացում կատարող կամուրջներով մերօրեայ իրադարձութիւններուն կապելը կը թուի, թէ դասականացած մօտեցումի վերածուած է հայ մամուլի որեւէ ներկայացուցիչի համար։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Սակայն այլ ճամբայ չկայ խորհուրդի վերծանման փորձ կատարելու։ Վիճարկումի չի տոկար զուտ պատմական արժեւորում կատարելու սահմանափակումի անգործնականութիւնը, նոյնիսկ՝ անիմաստութիւնը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այսօր եւս ճնշումի հզօր ալիքներ կը բարձրանան հայկական կողմին վրայ, շրջանային մակարդակներու վրայ գերպետական ծրագիրներ յաջողցնելու համար, արագօրէն ընդառաջ երթալու ներկայացուած տնտեսական-քաղաքական գործարքներուն։ Արգելակիչ հանգոյցներ կան, զորս պէտք է հանգուցալուծել, որպէսզի անոնք իրենց կարգին դուռ բանան այլ գործընթացներու հեզասահ երթին, նոր համաձայնութիւններու, այլընտրանքային ուղիներու ձեւաւորման, ազդեցութիւններու գօտիներու սահմանագծման, ընդարձակման կամ այլոց պարագային՝ չէզոքացման։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Արգելակիչ հանգոյցներու լուծման պահանջը՝ Երեւանէն, ակներեւ է։ Դիւանագիտական եռուզեռներով, համապատասխան յայտարարութիւններով, քաղաքական բանակցութիւններով, տնտեսական գրաւիչ առաջարկներով։ Իսկ հիմա ալ՝ պատերազմի վերսկսման սպառնալիքներով։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Օրին, պաշտօնական Տիզպոնի պահանջը հայկական գերիշխանութենէն կրօնափոխութեամբ կարեւոր հանգուցալուծում պարտադրելն էր պարսկական ազդեցութեան գօտին գերակայելու, տարածելու եւ մրցակից գերտէրութիւններու մշակութային ծաւալապաշտութիւնը կանխելու։ Պահանջի չբաւարարման պարագային, կար պատերազմի սպառնալիքը։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այսօր քաղաքական պարանաձգութիւններու, առեւտուրի, ծրագիրներու իրականացման ձեւերը աւելի քաղաքակիրթ հասկացողութեամբ ըստ էութեան կը մնան միեւնոյնը։ Այս հաստատումը պէտք չէ ենթադրել տայ, որ տուեալ աշխարհաքաղաքական ուժին չընդառաջելը անպայման կþառաջնորդէ պատերազմի վերսկսման։ Այսուհանդերձ ի գործ դրուած մեքենականութիւնները միեւնոյն շարժառիթները ունին, միեւնոյն նպատակները կը հետապնդեն՝ շահերու կուտակման եւ ազդեցութեան գօտիներու ընդարձակման պարունակներուն մէջ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հայկական պետութեան կարելիութիւնները, մեր երկրի աշխարհագրական դիրքը, մրցակից գերպետութիւններու շրջանին մէջ կիրարկած քաղաքականութիւնները նկատի ունենալով, հայկական կողմը մնայունօրէն դիմագրաւած է արեւելումի ճշդորոշման հիմնահարցը։ Պարթեւական, յունական, հռոմէական, պարսկական ըլլայ անիկա թէ եւրոպական, ռուսական, ամերիկեան, հայոց աշխարհի դիմագրաւած մարտահրաւէրները ի վերջոյ կանգնած են այս հիմնահարցին վրայ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Դիւանագիտական արուեստի տիրապետում կþենթադրէ այս ամբողջ թոհուբոհին մէջ ազգային արեւելումի գերադասումի հիման վրայ փոխլրացուցիչ քաղաքականութիւն վարելը։ Այս առաջադրանքը տեսութենէ գործնականացումի վերածելը բարդ խնդիր է, մանաւանդ ներկայ պայմաններուն մէջ։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ներկայ պահը, ինչպէս շրջադարձային այլ հանգրուաններ, խորհուրդի զուգահեռներ կը գծեն Վարդանանց օրերուն հետ։ Արտաքին ճնշումներ, պատերազմի սպառնալիքներ, որոնց դիմաց ընդառաջելու-չընդառաջելու տեսակէտներ, ընտրանքներու եւ ուղիներու որդեգրումի քննարկումներ եւ այս բոլորին մէջ ներազգային պառակտուածութիւն նպատակադրող հակառակորդ կողմէն առնուած քայլեր։</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այդ օրերուն նման, հայկական ինքնիշխանութեան, ազատ ու անկախ ապրելու սկզբունքներու գերադասումով հայկական դաշտը՝ բացառելով պառակտումի որեւէ նախադրեալի կայացում, իր բոլոր մարզերով եւ հատուածներով պէտք է յաջողի ճիշդ դատումներու հիման վրայ ի վերջոյ ընտրել հայկական պետականութեան եւ հայրենիքին հզօրացումը գերադասող ուղին, առանց Վարդան-Վասակի ընդհանրացուած դասակարգումներու, առանց անտեղի հերոսացումներու եւ առանց աժանագին դաւաճանի պիտակներ փակցնելու։ Ներհայկական նման ժայռացումները հետագայ աւարայրներուն կþապահովեն բարոյականին առընթեր նաեւ առարկայական յաղթանակներ։</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-8404775734254700849?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-34172175203747227492010-01-28T20:02:00.010+02:002010-01-28T20:26:11.048+02:00ԱՐԱՄ Ա. ՎԵՀԱՓԱՌ ՀԱՅՐԱՊԵՏԻ ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ<a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S2HVHNm0qkI/AAAAAAAAAFg/xPKj_htliAk/s1600-h/fraz.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 160px; height: 79px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S2HVHNm0qkI/AAAAAAAAAFg/xPKj_htliAk/s320/fraz.jpg" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5431856945473825346" /></a><img src="http://2.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S2HVDc8plvI/AAAAAAAAAFY/zyPkdCuTtr0/s320/Aram.jpg" style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 159px; height: 167px;" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5431856880872429298" /><div style="text-align: center;">«ԻՆՔՆԱԿԵԴՐՈՆ ՈՒ ԻՆՔՆԱԲԱՒ ՄՏԱԾԵԼԱԿԵՐՊԸ, ԳՈՐԾԵԼԱԿԵՐՊԸ ԵՒ ԿԵՆՑԱՂԱԿԵՐՊԸ ԿԸ ԴԱՌՆԱՆ ՉԱՐԻՔԻ ԱՂԲԻՒՐ»</div><div style="text-align: justify;"><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ԿԸ ՀԱՍՏԱՏԷ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԱՐԱՄ Ա. ՎԵՀԱՓԱՌ ՀԱՅՐԱՊԵՏԸ «ԱԶԴԱԿ»Ի ԵՒ «ՖՐԱՆՍ-ԱՐՄԵՆԻ»Ի ՀԵՏ ԻՐ ՈՒՆԵՑԱԾ ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԻՆ ԸՆԹԱՑՔԻՆ</div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: center;">Բացառիկ առիթներով միայն Արամ Ա. կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ հարցազրոյց կը շնորհէ: Ան, իր բառերով, «կը հաւատայ գործին, ոչ խօսքին. գործը աւելի խօսուն է, քան որեւէ խօսք` գործին մասին»: Երախտապարտ եմ, որ վեհափառ հայրապետը զիս ընդունեց իր գրասենեակին մէջ եւ շուրջ ժամ մը տրամադրեց ինծի, որովհետեւ, դարձեալ իր բառերով, ինք «կը հաւատայ երիտասարդութեան դերին, կ՛ուզէ զրուցել երիտասարդութեան հետ»: Ներկայ հարցազրոյցը տեղի ունեցաւ հայերէն եւ ֆրանսերէն լեզուներով. Հայերէնը «Ազդակին» համար, իսկ ֆրանսերէնը` «France-Armnie»ին համար:</div><div style="text-align: center;">Տ. Ե.</div><div><br /></div><div><br /></div><div><div><br /></div><div style="text-align: center;">ՀԱՒԱՏՔ, ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԻՒՆ-ՀՈԳԵՒՈՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ</div><div><br /></div><div><br /></div><div><div style="text-align: justify;">Հ.- Վեհափառ տէր, կը կարծէ՞ք, թէ նիւթապաշտութիւնը բարոյական, տնտեսական ու ընկերային տագնապներու պատճառներէն մէկն է: Քրիստոնէութիւնը ի՞նչ պատգամ ունի այս ուղղութեամբ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Մենք պիտի նախընտրէինք «նիւթապաշտութիւն» բառին փոխարէն գործածել «մարդակեդրոն» (anthropocentrique) բառը, որ աւելի համապարփակ յղացք մըն է: Մեր կարծիքով, աշխարհի տագնապներուն աղբիւրը կը գտնուի մարդակեդրոն մտածելակերպին, կենցաղակերպին ու գործելակերպին մէջ: Ի՞նչ կը հասկնանք «մարդակեդրոն» բացատրութեամբ: Ան մերժումն է, ժխտումն է Աստուծոյ ներկայութեան ու գերիշխանութեան: Արդարեւ, Աստուած մարդը ստեղծեց, ինչպէս Աստուածաշունչը կ՛ըսէ, իր պատկերին համաձայն, զայն օժտելով բանականութեամբ ու ազատութեամբ: Եւ աւելի՛ն. Աստուած մարդը իրեն գործակից նշանակեց ու անոր յատուկ պարտաւորութիւն տուաւ տիեզերքը պահպանելու ու ծաղկեցնելու: Այս աստուածատուր առաքելութիւնը մարդը պիտի իրագործէր համարատուութեամբ ու պատասխանատուութեամբ` Աստուծոյ նկատմամբ:</div><div style="text-align: justify;">Սակայն Աստուծոյ կողմէ որպէս դրախտ ստեղծուած աշխարհը դարձաւ դժոխք` մարդո՛ւն պատճառով: Աստուծոյ բարիքներով լեցուն աշխարհը չարիքներով ու տագնապներով լեցուեցաւ` դարձեալ մարդո՛ւն պատճառով, որովհետեւ մարդը ուզեց, որ իր կեանքին կեդրոնը ու նպատակը ի՛նք դառնայ, ստեղծագործութեան սեփականատէրը ի՛նք դառնայ: Եւ այսպէս, մարդկային կեանքը դարձաւ մարդակեդրոն ու մարդանպատակ. մարդը հեռու պահեց Աստուած իր կեանքէն: Հո՛ս է աշխարհի չարիքներուն աղբիւրը: Հետեւաբար քրիստոնէութեան պատգամը ուրիշ բան չի կրնար ըլլալ, եթէ ոչ յիշեցում մը` վերադառնալու Աստուածաշունչի սկզբունքներուն, ճշմարտութիւններուն ու արժէքներուն: Ներկայ ընկերութիւնը պէտք է Աստուծոյ ներկայութիւնը փոխադրէ իր կեանքի մայր էջին վրայ: Առանց աստուածակեդրոն արժէքներուն` մարդկային կեանքը կը կորսնցնէ իր իմաստը ու նպատակը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Ի՞նչ է ձեր տեսակէտը յատկապէս Արեւմտեան երիտասարդութեան մէջ հետզհետէ զարգացող syncretique մտածելակերպի գծով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Syncretique մտածողութիւնը նոր երեւոյթ մը չէ: Վերջին քանի մը տասնամեակներուն անիկա նոր ծաւալ ստացաւ համաշխարհայնացումի պատճառով: Ի՞նչ է syncretisme-ը. ան հոգեմտաւոր ճիգ մըն է զանազան կրօններու առնչուած աւանդութիւններու, արժէքներու ու յղացքներու համադրութիւն մը յառաջացնելու: Այս մօտեցումը սկսաւ Ծայրագոյն Արեւելքի երկիրներուն մէջ, յատկապէս` Հնդկաստանի մէջ, ուր պուտտայական, հինտու, քրիստոնեայ, իսլամ, շինթօ եւ այլ կրօններ երկար տարիներ գոյակցած էին: Syncretique մտածողութիւնը իր խոր ազդեցութիւնը ձգեց յատկապէս հնդիկ քրիստոնեայ աստուածաբանութեան վրայ:</div><div style="text-align: justify;">Արեւմտեան երիտասարդութեան մօտ յայտնուող նմանօրինակ մտածողութիւնը նաեւ ուրիշ պատճառ ունի. այդ ալ նոր հոգեւոր շարժումներու յառաջացումն է: Երբ մօտէն դիտենք հոգեւոր շարժումներուն զարգացումը, հոն յստակօրէն պիտի նշմարենք այլ կրօններէ ներառուած տարրեր: Եւ ինչո՞ւ քրիստոնեայ երիտասարդութիւնը գրաւուած է syncretique մօտեցումներէ: Դարերու ընթացքին քրիստոնէութիւնը վերածուեցաւ հաստատութեան (institution), իր ծէսը ենթակայ չդարձաւ զարգացման, ինչպէս նաեւ իր մտածողութիւնը մնաց տոկմաթիք: Համաշխարհայնացած ներկայ աշխարհին մէջ, ուր յատկապէս տեղեկատուութեան ճամբով կրօններ ու մշակոյթներ դարձան դրացիներ, քրիստոնեայ երիտասարդութիւնը մէկ կողմէն` այլ կրօններու ազդեցութեան տակ, եւ միւս կողմէն` քրիստոնէութեան կաղապարուած նեղ շրջագծէն դուրս գալու ճիգով, սկսաւ syncretiqueշարժումներու հետեւիլ նոյնիսկ այդ մտածողութեան ազդեցութեան տակ իր կեանքը ապրիլ:Syncretisme-ը վտանգ մըն է բոլոր կրօններուն ու մշակոյթներուն համար: Ան փաստօրէն մտածելակերպերու ու կենցաղակերպերու, ինքնութիւններու ու նպատակներու անդիմագիծ ու անգոյն գոյացութիւն մըն է, որ կրնայ վտանգել կրօնի մը ինքնութիւնը: Հարկ է ըլլալ զգուշ: Իւրաքանչիւր կրօնի պատկանող անձեր պէտք է կառչած մնան իրենց կրօնի հաւատալիքներուն ու արժէքներուն` միաժամանակ յարգելով ուրիշը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Սփիւռքի երիտասարդութեան մէջ ի՞նչ պէտք է ընել մեր եկեղեցւոյ հոգեւոր արժէքները ամրապնդելու իմաստով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Հոգեւոր արժէքներն են, որոնք կը կառավարեն կրօնի մը կեանքը ու կ՛ուղղեն անոր առաքելութիւնը: Նաեւ հոգեւոր արժէքներն են, որոնք կ՛արտայայտեն կրօնի իւրայատուկ ինքնութիւնը: Ճի՛շդ է, կրօններու միջեւ հասարակաց արժէքներ գոյութիւն ունին: Վերջին հաշուով, կրօններու հեռաւոր արմատները նոյնն են: Սակայն նաե՛ւ տարբերութիւններ գոյութիւն ունին հոգեւոր արժէքներու միջեւ: Հոգեւոր արժէքները տեսական, բնազանցական երեւոյթներ չեն: Անոնք սերտ աղերս ունին տուեալ կրօնի, ժողովուրդի ու միջավայրի մշակոյթին հետ: Հետեւաբար այլ կրօններէ ու մշակոյթներէ ներառուած աւանդութիւններ ու ըմբռնումներ փաստօրէն կը նկատուին օտար ու խորթ, եւ հետեւաբար` անընդունելի:</div><div style="text-align: justify;">Իւրաքանչիւր եկեղեցի իր հոգեւոր մշակոյթը ունի: Անհրաժեշտ է, որ եկեղեցւոյ պատկանող անդամ մը իր կեանքը լեցնէ ու իմաստաւորէ իր եկեղեցւոյ հոգեւոր արժէքներով: Մեր եկեղեցին եւս ունի իր հոգեւոր արժէքներու հարուստ գանձարանը: Այդ արժէքները մեզ պահած են, մեր ինքնութիւնը կազմաւորած են եւ մեր կեանքի ճամբան լուսաւորած: Մեր երիտասարդները միայն ժառանգորդները չեն այդ արժէքներուն, այլ կոչուած են ըլլալու անոնց արթուն պահակները: Մեր հայրերը մեծ զոհողութեամբ ու նոյնիսկ իրենց նահատակութեամբ պահեցին այդ արժէքները: Ներկայ աշխարհի փոթորիկներուն մէջ մեր երիտասարդները կոչուած են տէր կանգնելու այդ արժէքներուն: Այդ հոգեւոր արժէքներու պահպանումով կը պաշտպանուինք նոր օրերու այլասերիչ հոսանքներէն: Մեր հոգեւոր արժէքներով մեր ինքնութիւնը կը բիւրեղացնենք` ինքնութիւն քանդող համաշխարհայնացած ու աշխարհայնացած (secularisռ) աշխարհին մէջ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Վեհափառ տէր, 2007-ին դուք մեկնեցաք Եթովպիա եւ Եգիպտոս երկու եկեղեցիներու միջեւ հաշտարարի առաքելութեամբ: Ի՞նչ են արդեօք արեւելեան ոչքաղկեդոնական եկեղեցիներու միջեւ միացեալ ճակատ մը յառաջացնելու կարելիութիւնները:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Արեւելեան ոչքաղկեդոնական ուղղափառ եկեղեցիներու ընտանիքին մաս կը կազմեն` հայ, ղպտի, ասորի, Եթովպիոյ, Մալապարի եւ Էրիթրիոյ եկեղեցիները: Այս եկեղեցիները միացնողը 451 թուականին տեղի ունեցած Քաղկեդոնի ժողովին իրենց մերժումն է: Փաստօրէն, այդ թուականէն ետք յիշեալ եկեղեցիները պատմական տարբեր հոլովոյթ ունեցան: Անոնց յարաբերութիւնները եղան պարագայական ու անկազմակերպ: Այս ընտանիքին մէջ, պատմութեան պայմաններու բերումով, ամէնէն սերտ ու մնայուն յարաբերութիւն ունեցող եկեղեցիները եղան հայ եւ ասորի եկեղեցիները:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">1964-ին, առաջին անգամ ըլլալով, ոչքաղկեդոնական ուղղափառ եկեղեցիներու հոգեւոր պետերը հանդիպեցան Ատիս Ապեպայի մէջ, Եթովպիոյ Հայլէ Սելասիէ կայսեր հրաւէրով: Յիշեալ համագումարին անոնք վերահաստատեցին իրենց հաւատքի միութիւնը եւ շեշտեցին միասին գործելու անհրաժեշտութիւնը: Նոյն համագումարին անոնք գործադիր յանձնախումբ մը նշանակեցին հետեւելու համար համագումարի որոշումներուն գործադրութեան: Յանձնախումբը քանի մը տարիներ գործելէ ետք դադրեցաւ` եկեղեցիներու միջեւ յառաջացած զգայնութիւններու ու տարակարծութիւններու պատճառով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">1996-ին, Մեր կաթողիկոսական ընտրութենէն անմիջապէս ետք արեւելեան ոչքաղկեդոնական եկեղեցիներու գործակցութիւնը կազմակերպելու գծով փորձ մը կատարեցինք, եւ ղպտի եկեղեցւոյ պետ Շնուտա պատրիարքին եւ ասորի եկեղեցւոյ պետ Զաքքա պատրիարքին հետ միասնաբար հաստատեցինք միջեկեղեցական գործակցութեան կառոյց մը: Այդ օրէն ասդին, երեք հոգեւոր պետերը տարին անգամ մը եւ իրենց նշանակած յանձնախումբը տարին երկու առիթներով աշխատանքային հանդիպումներ կ՛ունենան: Մեր նպատակը հաւատքի միութիւնը գործակցութեան ճամբով գործնապէս արտայայտել է թէ՛ մեր հաւատացեալներու կեանքին մէջ եւ թէ՛ այլ եկեղեցիներու ու կրօններու հետ մեր յարաբերութեան ծիրին մէջ: Ներկայ կառոյցը ընդարձակելու եւ նոյն ընտանիքին պատկանող միւս եկեղեցիները ներառելու ճիգը կը շարունակուի:</div><div style="text-align: justify;">Հ.- Արդեօք երիտասարդ սերունդին կազմաւորումը առաջնահերթութիւն պէտք չէ՞ դառնայ մեզի համար յառաջիկայ տասնամեակներուն` նոր շունչով կենսաւորելու համար սփիւռքի մեր կառոյցները, որոնք ենթակայ են նահանջի: Անհրաժեշտ չէ՞ արդեօք երիտասարդութեան ներկայացուցած կարողականութիւնը օգտագործել մեր կեանքէն ներս:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Երիտասարդութեան մասին խօսելով` մենք միշտ շեշտած ենք, թէ ան ապագային չի պատկանիր, այլ` մեր ներկային: Հետեւաբար երիտասարդութեան կազմաւորումը վաղուան համար առաջնահերթութիւն չէ, այլ ներկայի մեր առաջնահերթութիւններէն մէկն է, աւելի ճիշդ` առաջնահերթութիւններուն առաջնահերթութիւնը: Այս խոր գիտակցութեամբ պէտք է գործենք: Այս նախանձախնդրութեամբ պէտք է մօտենան երիտասարդութեան թէ՛ եկեղեցին եւ թէ՛ մեր կառոյցները: Այս մտահոգութենէն մղուած անցնող տարին հռչակեցինք «Երիտասարդութեան տարի»: Այս առիթով Մեր ուղղած պատգամին մէջ լայնօրէն անդրադարձանք երիտասարդութեան դիմագրաւած դժուարութիւններուն եւ մարտահրաւէրներուն: Այս բոլորին չենք ուզեր անդրադառնալ այստեղ, սակայն կ՛ուզենք երկու կէտ ընդգծել:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Առաջին, երիտասարդութեան հետ պէտք է երկխօսութիւն ունենանք: Երկխօսութիւնը խօսիլ եւ լսել է, առնել ու տալ է, քննադատել ու քննադատուիլ է: Ա՛յս պէտք է ըլլայ մեր մօտեցումը երիտասարդութեան: Կարելի չէ երիտասարդութիւնը մեր կեանքի լուսանցքին վրայ թողուլ. զայն պէտք է փոխադրել մեր կեանքի մայր էջին վրայ. պէտք է վստահիլ երիտասարդութեան` կարեւոր դեր տալով անոր մեր բոլո՛ր կառոյցներուն մէջ ու բոլո՛ր մակարդակներու վրայ: Մենք չենք բաժներ պահպանողական կամ յետադիմական մօտեցումը երիտասարդներուն նկատմամբ` զայն նկատելով մեր կեանքին մէջ դասակարգ մը, որ երէց սերունդի ու երիտասարդութեան միջեւ պարտաւոր է հետեւելու ղեկավարներուն: Պէտք է այնպէս ընել, որ երէց սերունդի ու երիտասարդութեան միջեւ փոխադարձ յարգանքի, հասկացողութեան ու վստահութեան խորացումով երիտասարդներ կարենան գործնապէս մասնակից դառնալ մեր կեանքին` իրենց կարողականութիւնը ի սպաս դնելով մեր հաւաքական կեանքի զարգացման:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Երկրորդ, երիտասարդութեան կազմաւորումը հրամայական է ներկայ աշխարհին մէջ: Այս գծով եւս մեր պահպանողական ու տոկմաթիք մօտեցումները պէտք է փոխուին: Ներկայ աշխարհը մասնագիտութեան աշխարհ է. ան նաեւ ուրիշին բացուելու աշխարհ է: Ամէն բանէ առաջ հայ երիտասարդը իր ինքնութիւնը պէտք է կերտէ իր ազգին հիմնական արժէքներու առանցքին վրայ: Արդարեւ, հայ մարդուն հայակերտումը տեղի կ՛ունենայ հայ ընտանիքէն ու հայ դպրոցին մէջ: Այս իմաստով սփիւռքի մէջ յաճախ կ՛ունենանք դժուարութիւններ` ապրելով այնպիսի միջավայրերու մէջ, ուր հայ դպրոց գոյութիւն չունի: Ահա հո՛ս է հայ ընտանիքին ճակատագրական դերը: Այս ուղղութեամբ որպէս շօշափելի օրինակ կ՛ուզենք տալ քու օրինակդ: Դուն կ՛ապրիս Փորթուգալի մէջ, ուր հայ դպրոց գոյութիւն չունի: Բայց շնորհիւ քու ընտանիքիդ, դուն ոչ միայն հայերէն կը խօսիս, այլ նաեւ հայութեամբ կ՛ապրիս, մեր արժէքները, աւանդութիւններու ու ձգտումներու քու կեանքիդ հետ սերտօրէն շաղախուած են: Միաժամանակ օտար լեզուներուն տիրապետած ես, օտարներուն հետ եւս կապի մէջ ես: Մենք այսպէս կը պատկերացնենք այսօրուան հայ երիտասարդութիւնը. ամրօրէն խարսխուած մեր ինքնութիւնը կերտող արժէքներու ու աւանդութիւններու վրայե միաժամանակ բացուած ուրիշներուն` անոնց փոխանցելու մեր արժէքները եւ ձգտումները ու միաժամանակ անոնցմէ առնելու ու հայացնելու այն, ինչ որ աւելիով կը հարստացնէ մեր ինքնութիւնը:</div><div style="text-align: justify;">ԱԶԳԱՅԻՆ ԳԱՂԱՓԱՐԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ </div><div style="text-align: justify;">ՍՓԻՒՌՔԻ ՄԷՋ</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Վեհափառ տէր, չէ՞ք կարծեր, որ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը համահայկական իմաստով կեդրոն մը պէտք է դառնայ սփիւռքի հայապահպանման, ինչպէս նաեւ Հայաստանի հզօրացման գծով առանցքային դերակատարութիւն ստանձնելով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Փաստօրէն ա՛յս է որ կը կատարէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը: Դիտեցէք սփիւռքի պատմութիւնը յատկապէս Ցեղասպանութենէն յետոյ: Արդարեւ, սփիւռքի կազմակերպման ու կազմաւորման ո՞վ կարեւոր նպաստ բերաւ. եկեղեցիներուս դպրոցներու եւ այլ կառոյցներու հաստատման մէջ ո՞վ առանցքային դեր ունեցաւ. Հայ դատի հետապնդման աշխատանքներուն մէջ, դարձեալ, ո՞վ նշանակալից ներդրում ունեցաւ: Անկասկած որ մեր քաղաքական կազմակերպութիւնները սփիւռքի գաղութներէն ներս հայապահմանման գծով կարեւոր դեր ունեցան. սակայն Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան դերը միշտ եղաւ ու կը մնայ եզակի:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նո՛յնը կը մնայ մեր Սուրբ Աթոռին առաքելութիւնը: Մենք զայն կը բնորոշենք որպէս հաւատքի առաքելութիւն ու ազգային ծառայութիւն: Այսօր անհրաժեշտ է գաղութներու կեանքը կազմակերպչական զօրեղ հիմերու վրայ դնել. մեր կեանքը թրծել հոգեւոր բարոյական ու ազգային արժէքներով, հայ դպրոցը աւելիով հզօրացնել իր մարդակերտումի ու հայակերտումի առաքելութեամբ, մեր մշակութային արժէքները լայնօրէն տարածել մեր ժողովուրդի կեանքին մէջ, մեր ազգային պահանջատիրութեան նոր թափ տալ եւ Հայաստանի հզօրացման բերել սփիւռքի գործօն մասնակցութիւնը: Այս առաջնահերթութիւնները Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան կեանքին ու առաքելութեան ուղեգիծը կը կազմեն:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Չէ՞ք կարծեր, որ սփիւռքը հրամայական կարիքը ունի այնպիսի կառոյցներու, որոնք կարենան դիմագրաւել ներկայ ժամանակներու տագնապները` միաժամանակ իրենց շուրջ համախմբելով մեր ժողովուրդի զաւակները:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Համաշխարհայնացումը, իր բազմաթիւ ու բազմազան պարտադրանքներու կարգին, նաեւ կը պարտադրէ ազգերուն, մշակոյթներուն, կրօններուն ու կառոյցներուն` դուրս գալու իրենց նեղ պատեանէն ու բացուելու իրենց շրջապատին: Այլ խօսքով, ինքնակղզիացումը, ինքնաբաւութիւնը, ինքնակեդրոն ու ինքնանպատակ կեանքն ու մտածողութիւնը տեղ չունին համաշխարհայնացած աշխարհին մէջ: Այսօրուան ընկերութիւնը հետամուտ է լայն տարածքներու, լայն մտածողութեան, լայն հորիզոններու: Արդ, մեր կառոյցները իրենց աւանդական մտածողութեամբ չեն կրնար քայլ պահել ներկայ աշխարհի մարտահրաւէրներուն ու հրամայականներուն հետ: Անհրաժեշտ է դուրս գալ մեր նեղ շրջագծէն եւ մեր ծրագիրները ու աշխատանքները կազմակերպել աւելի լայն շրջագծի մէջ եւ հարցերը դիտել աւելի լայն հայեցողութեամբ: Այլապէս, մեր կառոյցները պիտի դառնան ժամանակավրէպ, անհաղորդ` ներկայ կեանքի իրականութիւններուն եւ անհրապոյր` մեր նոր սերունդին:</div><div style="text-align: justify;">Ամէն ժամանակ իր ինքնուրոյն մտածողութիւնը, յստակ առաջնահերթութիւնները ու իւրայատուկ պայմանները ունի: Մեր ունեցածին միջուկը պահելով հանդերձ, պէտք է քայլ պահել նոր ժամանակներուն հետ: Հետեւաբար սփիւռքի մէջ մեր գործող բոլոր կառոյցները` կրթականէն մինչեւ մշակութային, կրօնականէն մինչեւ քաղաքական, ընկերայինէն մինչեւ բարեսիրական, ինքնարժեւորման ու վերանորոգման մնայուն ընթացքի մէջ հարկ է ըլլան` կարենալ դիմագրաւելու համար ներկայ ժամանակներու տագնապներն ու մարտահրաւէրները, ազդու կերպով ընդառաջելու նոր պահանջներուն ու մտահոգութիւններուն, եւ իրենց կեանքին ու գործին մէջ ներգրաւելու նոր սերունդները:</div><div style="text-align: justify;">ՀԱՅ-ԹՈՒՐՔ ԵՐԿԽՕՍՈՒԹԻՒՆ</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Նկատի ունենալով Հայաստանի իշխանութեան կեցուածքը հայ-թուրք յարաբերութիւններու գծով, այս հանգրուանին ի՞նչ է ձեր մօտեցումը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Օրին Մեր խոր մտահոգութիւնը ու յստակ կեցուածքը արտայայտեցինք Հայաստան-Թուրքիափրոթոգոլի գծով: Եկեղեցին պարտաւորութիւնը ու քաջութիւնը պէտք է ունենայ ժողովուրդին կամքը ու ձայնը արտայայտելու, մանաւանդ` ազգային նկարագիր ու դերակատարութիւն ունեցող հայ եկեղեցին: Մեր մտահոգութիւնները ու վերապահութիւնները կը մնան նո՛յնը: Չենք ուզեր կրկնել այստեղ: Սակայն կ՛ուզենք հետեւեալ ընդգծումները ու յիշեցումները կատարել.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ա) Բազմիցս ըսած ենք ու միշտ պիտի կրկնենք համահայկական գործելակերպ ու մտածելակերպ զարգացնելու հրամայական կարիքը, որպէսզի կարենանք համահայկական բնոյթ ունեցող հարցերուն նկատմամբ համահայկական մօտեցում որդեգրել: Արդ, Հայաստան-սփիւռք գործակցութեան ճիշդ կերպով հունաւորումը էական է: Դժբախտաբար այս գծով ցարդ առնուած քայլերը առաւելաբար քարոզչական են ու ձեւական: Սփիւռքը պէտք չէ անտեսել:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">բ) Հայաստան-Թուրքիա փրոթոգոլին բնագիրը անգլերէն լեզուով ուշադրութեամբ կարդացած ենք: Հոն որոշ բառերու ու արտայայտութիւններու անորոշ ու երկդիմի գործածութիւնը կրնայ վերջին հաշուով վնասակար ըլլալ Հայաստանին, երբ հետագային անոնք թրքանպաստ մեկնաբանութիւններ ստանան: Արդեօք շատ աւելի ճիշդ պիտի չըլլա՞ր, որ Հայաստանի պատասխանատուները փրոթոգոլի ստորագրութենէն առաջ միջազգային օրէնքի եւ միջպետական ուխտերու եւ համաձայնագրերու քաջածանօթ սփիւռքի ազգայիններուն տեսակէտը ունենային այս գծով: Ճիշդ պիտի չըլլա՞ր, որ համազգային մակարդակի վրայ ու ղեկավարութեան սեղմ ծիրին մէջ խորհրդակցութիւն մը տեղի ունենար: Այսպէ՛ս կ՛ըլլայ Հայաստան-սփիւռք ճշմարիտ գործակցութիւնը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">գ) Յստակ տարբերութիւն մը կայ «բնականոնացման» ու «հաշտութեան» միջեւ` իրաւագիտական, դիւանագիտական եւ քաղաքական իմաստով: Բնականոնացումը տեղի կ՛ունենայ երկու պետութիւններուն միջեւ` առանց երկու երկիրներու միջեւ գոյութիւն ունեցող հիմնական հարցերը լուծելու (մեր անմիջական շրջապատէն առնելով` կրնանք յիշել Թուրքիոյ եւ Սուրիոյ կամ Իրանի ու Իրաքի պարագան): Իսկ հաշտութիւնը տեղի կ՛ունենայ երկու ժողովուրդներուն միջեւ: Մենք առաջինի պարագային հարց չունինք: Սակայն արդարօրէն կը մտահոգուինք, երբ երկու պետութիւններու դիւանագիտական ու տնտեսական յարաբերութիւններու բնականոնացման ձգտող համաձայնագրի մը մէջ կը ներառուին այնպիսի տրամադրութիւններ ու մօտեցումներ (օրինակ` Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան յանձնախումբ, սահմաններու յստակացում), որոնք համաձայնագիրը դուրս կը բերեն իր նպատակէն` զայն դարձնելով վտանգալից Հայաստանին ու հայ ժողովուրդին համար:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">դ) Ցեղասպանութեան հարցը պատմական իրողութիւն է, ան ուսումնասիրութեան կամ բանակցութեան նիւթ չի կրնար դառնալ: Յայտնած ենք նախապէս, հոս եւս կը կրկնենք. փրոթոգոլի գործադրութեան ընթացքին, երբ Ցեղասպանութեան քննութեան հարցը արծարծուի, Հայաստանի ներկայացուցիչները պէտք է բացարձակօրէն մերժեն զայն` ըսելով, որ Ցեղասպանութիւնը պատմական իրողութիւն է, եւ Թուրքիան պէտք է ճանչնայ իր պապերուն գործած ոճիրը: Ահա այն ատեն մեր ամբողջ ժողովուրդը ուրախութեամբ պիտի ողջունէ Հայաստանի իշխանութեան այս քաջ քայլը: Մինչ այդ, մենք ուրախութեամբ ողջունեցինք թէ՛ փրոթոգոլի ստորագրութենէն առաջ եւ թէ՛ յետոյ այս ուղղութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահին տուած հաւաստիացումները:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Դուք համաձա՞յն էք հայ-թուրք երկխօսութեան:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Անցեալ շաբաթ թուրք պատմաբան Թաներ Աքչամի եւ մտաւորականներու միջեւ Անթիլիասի մայրավանքին մէջ տեղի ունեցած հաւաքին, Մեր եզրափակիչ խօսքին մէջ ըսինք հետեւեալը. 12-րդ դարուն Ներսէս Շնորհալի հայրապետը Բիւզանդիոնի կայսրին գրած իր նամակին մէջ կ՛ըսէ, թէ երբ քով-քովի գանք իրարու հետ խօսելու, պէտք է Քրիստոսը դառնայ այն առանցքը, որուն շուրջ պիտի հանդիպինք եւ իրարու հետ խօսինք: Բնականաբար Ներսէս Շնորհալին Քրիստոսի մէջ կը տեսնէր ճշմարտութիւնը: Այո՛, մենք համաձայն ենք հայ-թուրք երկխօսութեան, պայմանաւ որ երկու ժողովուրդները քով-քովի գան ճշմարտութեան շուրջ. եւ այդ ճշմարտութիւնը 1915-ին օսմանեան թուրք պետութեան կողմէ ծրագրուած ու գործադրուած Հայոց ցեղասպանութիւնն է: Հետեւաբար, ինչպէ՞ս կարելի է երկխօսութիւն, երբ տակաւին Թուրքիան իր անցեալին հետ չէ հաշտուած. երկխօսութիւն ինչի՞ մասին ®:</div><div style="text-align: justify;">Դարձեալ Թաներ Աքչամի Անթիլիասի մայրավանքին մէջ տուած դասախօսութեան Մեր փակման խօսքին մէջ ըսինք. քրիստոնէութիւնը ներումի, հաշտութեան կը հաւատայ, պայմանաւ սակայն, որ յանցագործը ընդունի իր սխալը: Ինչպէ՞ս պիտի հաշտուի մեր ժողովուրդը, ինչպէ՞ս պիտի ներէ, երբ տակաւին Թուրքիան իր պապերուն կողմէ գործադրուած ցեղասպանութիւնը կ՛ուրանայ: Սակայն, անհրաժեշտ է զանազան ձեւերով յիշեցնել Թուրքիոյ ոչկառավարական կազմակերպութիւններուն ու մտաւորականներուն` ճիշդ կերպով կարդալու իրենց անցեալի պատմութիւնը եւ համապատասխան կերպով դաստիարակելու իրենց նոր սերունդները: Հրանդ Տինք եւ Թաներ Աքչամ այս աշխատանքին լծուած էին:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Վեհափառ տէր, չէ՞ք կարծեր, որ Հայ դատը այլեւս նոր ընթացքի մը մէջ պէտք է մտնէ սփիւռքի մէջ` մէկ կողմէ Հայաստանի անկախացումով եւ միւս կողմէ` հետզհետէ հզօրացող Թուրքիոյ դերակատարութեամբ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Երբ նայինք ժողովուրդներու պատմութեան, եւ յատկապէս` գաղափարախօսական, քաղաքականե մշակութային թէ կրօնական բնագաւառներուն մէջ անոնց որդեգրած կեցուածքներուն, պիտի տեսնենք, թէ անոնք ենթակայ եղած են մնայուն հոլովոյթի ու եղափոխութեան` քայլ պահելով յարափոփոխ ժամանակներուն ու պայմաններուն հետ: Նոյն մօտեցումով, երբ դիտէք Հայ դատի պատմութիւնը, պիտի նշմարենք, թէ ան յառաջատուական ընթացքով նոր ծաւալ ու ընթացք ստացած է թէ՛ ռազմավարական եւ թէ՛ մարտավարական իմաստով: Հետեւաբար կաղապարուած մօտեցումներէ ու մեթոտներէ հեռու պէտք է մնալ: Հարկ է Հայ դատը դիտել ո՛չ միայն միջազգային օրէնքներու եւ ուխտերու շրջագիծին մէջ, այլ նաեւ` նոր ժամանակներու աշխարհաքաղաքական զարգացումներուն յարաբերաբար: Այս գծով կ՛արժէ հետեւեալ քանի մը մատնանշումները կատարել.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ա) Հայաստանի վերանկախացումը Հայ դատի հետապնդման աշխատանքները դրաւ նոր հունի մը մէջ: Այս ծիրին մէջ յաճախ շեշտած ենք Հայաստանի ու սփիւռքի աշխատանքներու միջեւ ներդաշնակութիւն ստեղծելու անհրաժեշտութիւնը: Հայաստանը որպէս պետութիւն Հայ դատ հետապնդելու իր իւրայատուկ մեթոտները պէտք է ունենայ, սփիւռքը` իր մօտեցումներն ու գործելաձեւերը. սակայն անոնք պէտք է ըլլան զիրար ամբողջացնող: Դժբախտաբար ցարդ այսպէս չէ եղած: Թուրքիան այս երեւոյթը կը շարունակէ շահագործել: Հայ դատին ուղղութեամբ հայ ժողովուրդը Հայաստանով եւ սփիւռքով որպէս մէ՛կ ազգ, մէ՛կ պահանջատիրութեամբ պէտք է ներկայանայ աշխարհին: Այլապէս Հայ դատը պիտի կորսնցնէ իր ուժականութիւնը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">բ) Այսօր Թուրքիան տարբեր պատկեր կը ներկայացնէ: Ներքին ճակատի վրայ բանակին քաղաքական դերակատարութեան տկարացումը եւ քաղաքական կուսակցութիւններու հզօրացումը կարեւոր զարգացումներ են եւ թերեւս որոշ չափով նպաստաւոր` Հայ դատի շրջագծէն ներս դիտուած: Իսկ Թուրքիոյ հետզհետէ հզօրացող դերը Միջին Արեւելքէն ներս, ինչպէս նաեւ անոր եւրոպական համայնք մուտքի հարցը եւս կարեւոր պարագաներ են, որոնք կը կարօտին լուրջ քննարկումի:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">գ) Հայ դատի հետապնդման աշխատանքները պատահական պէտք չէ դառնան այլեւս: Անոնք պէտք է դուրս գան անձերու հետ տեսնուելու, հանդիպումներ կազմակերպելու ու ձեռնարկներ հովանաւորելու աւանդական ձեւերէն եւ լուրջ ուսումնասիրութիւններու ու վերլուծումներու հիման վրայ պէտք է կազմակերպուին մեր աշխատանքները` միշտ Հայաստան-սփիւռք գործակցութեամբ: Այս շրջագծէն ներս ֆորումներու, թինկ-թենկներու ու ոչկառավարական կազմակերպութիւններու ստեղծումը եւ նմանօրինակ միջազգային կազմակերպութիւններուն հետ մնայուն կապերը կրնան իրենց բարերար դերը ունենալ: Հայ դատը արդարութեան հարց է. մոմ վառելով, հոգեհանգիստ կատարելով կամ խաչքար զետեղելով պէտք չէ բաւարարուինք: Այս մշակոյթը, որ կարեւոր դեր ունեցաւ թէ՛ Հայ դատի հետապնդման եւ թէ՛ ընդհանրապէս հայապահպանման մէջ, պէտք է փոխուի ու դառնայ քաղաքական պայքարի, պահանջատիրութեան ու հատուցման մշակոյթ: Մեր երիտասարդութիւնը կարեւոր դեր ունի կատարելիք այս ուղղութեամբ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հ.- Վեհափառ տէր, վերջին հարցում մը. դուք հոգեւոր առաջնորդ էք, բայց միաժամանակ նաեւ ազգային ղեկավար` հայ ժողովուրդի կեանքի զանազան երեսները մաս կը կազմեն ձեր առաքելութեան: Ինչպէ՞ս կը բացատրէք այս իրողութիւնը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Պ.- Եկեղեցին սոսկ հոգեւոր հաստատութիւն մը չէ, ան ժողովուրդն է: Եկեղեցին Քրիստոսի խորհրդական մարմինն է, որ ինքզինք կ՛իրագործէ առաքելութեամբ: Եկեղեցաբանական այս սկզբունքը որեւէ եկեղեցիէն աւելի կը տեսնենք գործնապէս արտայայտուած մեր եկեղեցւոյ կեանքէն ներս: Ազգային եկեղեցի բնորոշումը պատահական չէ: Ազգ եւ եկեղեցի նոյնացած են: Ազգը եկեղեցիով եկեղեցի դարձած է, իսկ եկեղեցին ազգով դարձած է ճշմարտօրէն եկեղեցի:</div><div style="text-align: justify;">Եկեղեցւոյ առաքելութիւնն է Քրիստոսի աշխարհ բերած արժէքները, սկզբունքները ու ճշմարտութիւնները տանիլ ժողովուրդին: Այս հայեցակէտով պէտք է դիտուի ու արժեւորուի եկեղեցւոյ ոեւէ պաշտօնեային առաքելութիւնը: Եկեղեցին իր սեփական առաքելութիւնը չունի. անոր առաքելութիւնը Քրիստոսի՛ առաքելութիւնն է: Քրիստոս ժողովուրդի կեանքին առընչուած հարցերուն մասին ըսելիքներ ունի իր եկեղեցւոյ ճամբով: Հետեւաբար մեր ազգին ու հայրենիքին ընդհանրական հարցերուն գծով մեր եկեղեցին ըսելիք ու ընելիք պէտք է ունենայ` առանց սակայն ինքզինք նոյնացնելու որեւէ իշխանութեան ուղղութեան, քաղաքական կառոյցի կամ քաղաքական օրակարգի մը հետ, ինչպէս նաեւ` առանց մխրճուելու ներքաղաքական հարցերու մէջ: Ի՞նչ կը պահանջեն ազգին, հայրենիքին կամ գաղութի մը գերագոյն շահերը. ա՛յս պէտք է ըլլայ եկեղեցւոյ նշանաբանը` Աւետարանի սկզբունքներուն ու արժէքներուն վրայ ամրօրէն խարսխուած:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հարցազրոյցը վարեց`</div><div style="text-align: justify;">ՏԻԳՐԱՆ ԵԿԱՒԵԱՆ</div></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-3417217520374722749?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-17269510211787859922010-01-28T04:46:00.003+02:002010-01-28T04:48:52.075+02:00«ԱԶԴԱԿ»Ի ԵՒ «ՖՐԱՆՍ ԱՐՄԵՆԻ»Ի ԱՌԱՋԻՆ ՄԻԱՑԵԱԼ ՔԱՅԼԵՐԸ<div><br /></div><div><br /></div><a onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S2D67GCht5I/AAAAAAAAAEg/nZDmq_mVGo8/s1600-h/fraz.bmp"><img style="display:block; margin:0px auto 10px; text-align:center;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 159px;" src="http://4.bp.blogspot.com/_S2gfSU_sBoY/S2D67GCht5I/AAAAAAAAAEg/nZDmq_mVGo8/s320/fraz.bmp" border="0" alt="" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5431617043749255058" /></a><br /><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">«Ազդակ»ն ու «Ֆրանս-Արմենի»ն առաջին քայլերը կ՛առնեն համագործակցութեան ուղիներ ճշդելու: «Ֆրանս-Արմենի»ի խմբագրակազմէն երիտասարդ քաղաքագէտ Տիգրան Եկաւեան, գրեթէ ամիսէ մը ի վեր ամէնօրեայ ներկայութիւն է «Ազդակ»ի յարկին տակ: Ան մնայուն խորհրդակցութիւններու, քննարկումներու եւ հայերէն յօդուածագրութեան վարժողական աշխատանքային հանդիպումներու արագակշռոյթ ընթացքի մէջ է մեր խմբագրակազմի անդամներուն հետ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Տիգրան Եկաւեան այն խոստմնալից ուժն է, որ Եւրոպայի մէջ վճռակամօրէն տրամադրուած է հայ մամուլին եւ յատկապէս հայատառ մամուլին վերելքին համար անտեղիտալի աշխատանք տանելու: Լիբանանահայ մամուլի գործիչները ներկայ եղած են արդէն «Ազդակ»ի մամլոյ այն լսարանին, որուն ընթացքին Տիգրան Եկաւեան շահեկան զեկուցումով հանդէս եկաւ ֆրանսահայ մամուլի պատմականը, ներկան ու ապագայի հեռանկարները պարզելով:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Երկու թերթերուն համագործակցութեան սկզբնաւորութեան շրջագիծին մէջ կը տեղադրուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին հետ Տիգրան Եկաւեանի վարած միացեալ հարցազրոյցը ամէնէն հրատապ եւ ամէնէն այժմէական հարցերուն մասին: Վեհափառ տիրոջ հարցազրոյցին հայերէն բնագիրը լոյս կը տեսնէ մեր վաղուան թիւով, իսկ ֆրանսերէն բնագիրը` «Ֆրանս-Արմենի»ի յառաջիկայ համարով:</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-1726951021178785992?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>aztagdailyhttp://www.blogger.com/profile/01462418388494088182noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-7026909623076805352.post-20772826257295521782010-01-23T17:42:00.003+02:002010-01-23T17:49:52.853+02:00ՆԱՄԱԿԱՆԻ<div style="text-align: justify;">22-01-2010</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="font-family: Arial; font-size: 13px; white-space: pre; ">ՇԱՂԻԿ ԳԷՈՐԳԵԱՆԻՆ - </span></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Յարգելի՛ տիկին,</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">1.- Ուրիշներու պէս ես ալ կարդացի «Ազդակ»ի 6 յունուար 2010-ի նամականին, որ կը կրէր ձեր ստորագրութիւնը եւ կը վերաբերէր թերթիս ուղղագրական մէկ կանոնին, զոր դուք կը մերժէիք: Աւելի պարզ` Մեսրոպեան ուղղագրութեան խոտոր կը նկատէիք Միշել, Ժոզեֆ, Կալես յատուկ անուններուն եւ սեն հասարակ բառին ե-ով գրութիւնը, որ, ըստ ձեզի եւ մեսրոպեան ուղղագրութեան, պէտք է անպայման գրուի է-ով, այսինքն` Միշէլ, Ժոզէֆ, Կալէս եւ սէն: Ձեզի համախոհ կը ներկայացնէք նաեւ հայոց լեզուի ուսուցիչները (առանց թուելու որեւէ դասագիրք, ուսումնասիրութիւն կամ հեղինակ), որոնք այս վերջին ձեւերը կը դաւանին ու կը բացատրեն իրենց աշակերտներուն: Ձեր համոզումը այն է, թէ օտար յատուկ անուններուն վերջավանկը է-ով կը գրուի եւ ն-էն առաջ է կու գայ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Կը փութամ յայտնելու եւ կանխելու, տիկին, թէ կը գտնուիք շատ խոր թիւրիմացութեան մը առջեւ դուք ինքներդ, ինչպէս նաեւ բոլոր անոնք, որոնք ձեզի պէս կը մտածեն ու մանաւանդ կ՛ուսուցեն: Նախ նման «գիտելիք» հաստատող որեւէ վաւերական աղբիւր չկայ ու չի կրնար ըլլալ, քանի նման կանոն գոյութիւն չունի: Արեւմտահայ իրականութեան մէջ օտար յատուկ անուններու ուսուցումին կամ պարզապէս արձանագրութեան կը հանդիպինք միայն բառարաններու եւ երազահաններու մէջ, որոնք զիրար կ՛արժեն, որովհետեւ մեր բառարաններն ու երազահանները «գիտական» նոյն մակարդակին վրայ կը գտնուին: Մէկը ա՛ռ` միւսին զա՛րկ: Եւ որպէսզի ծանր չթուի իմ ամբաստանութիւնս, ապա պիտի ըսեմ հետեւեալը. հանրածանօթ երկու բառարաններու մէջ, որոնք ողողած են մեր շուկան եւ որոնց հեղինակները ոչ մէկ մահկանացուի կը զիջին հայագիտութեան վսեմ դափնին, գրուած է Ռոպէր եւ Ալպէր` է-ով, իսկ Լուտեր եւ Եսթեր` ե-ով (ա՛լ չեմ յիշեր նոյն ցանկին մէջ տեղ գտած Խաչեր, Մհեր, Մսեր, ձեւերը` ե-ով): Այսպիսի քանի՜-քանի՜ հակասութիւններով կը յորդին մեր բառարանները, եւ այս անուանացանկերէն է որ ուղղագրական, երբեմն ալ լեզուական ճաշակ կը ստանան մեր դպրոցականներն ու անոնց ուսուցիչներն ալ: Պատահա՞ծ է, որ հայ ծնող մը կամ ուսուցիչ մը այս բառարանագիրներուն դիմէ ու հաշիւ պահանջէ, թէ ի՛նչ սկզբունքի հետեւած են անոնք` մերթ է-ով գրելով, մերթ ե-ով: Չէ՞ որ այս յատուկ անունները ունին արտասանական նոյն վերջաւորութիւնը եւ հաւասարապէս օտար են: Ուրեմն ինչո՞ւ երկու չափ ու երկու կշիռ:</div><div style="text-align: justify;">***</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հիմա նայինք, թէ ճիշդ ի՛նչ կացութիւն կը տիրէր մեր մատենագրութեան արշալոյսին` 1600 տարի առաջ, երբ Մեսրոպ իր սրբազան աջով կ՛արձանագրէր առաջին հայերէն բառերը եւ... օտար յատուկ անունները:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Շօշափելի փաստերը ցոյց կու տան, որ բառավերջի փակ վանկի ե-ով կազմութիւնը բնաւ ալ խորթ չէր Մեսրոպին: Կը թուեմ օտար յատուկ անուններ, որոնց վերջավանկը Մեսրոպի ու Սահակի տնօրինութեամբ ու ձեռքով գրուած են ե-ով` Ասպետ, Արեգ, Արետ, Արտեմ, Եփրեմ, Եդեմ, Փառանձեմ, Բաբել, Բարսեղ, Մուշեղ, Կիւրեղ, Փասայել, Ադեր, Գամեր, Գադեր, Գոմեր, Աբեններ, Եբեր, Եսթեր, Դարեհ, Զարեհ, Ներսեհ, Յաբեթ, Յովքաբեթ, Յարեդ, Սերեդ, Նագեդ, Նափեկ, Դովեկ, Փաղեկ, Ղամեք ու տակաւին շատ ուրիշներ, որոնք բոլորն ալ օտար` յունական, ասորական, եբրայական ու պարսկական անուններ են եւ գրուած են մասնաւորաբար Մեսրոպի ու Սահակի, ինչպէս նաեւ անոնց ժամանակակիցներու թարգմանութեանց ու երկերուն մէջ: Ասոնք բոլորն ալ Մեսրոպի օրերուն խորթ ու օտար էին այնքան, որքան Ժան, Ժաքլին, Քրիստին, Ուրսուլա, Ճինա, Փաուլա, Միշլին եւ շատ ուրիշներ այսօ՛ր են մեզի համար: Եւ անոնք գրուած են բառավերջի Ե-ով: Ասոնց վրայ կ՛աւելցնեմ դեն, բեն, կեն մեն, են, սիրեն, երգեն, վազեն... եւ խենթ, կենտ, նենգ, տենդ եւ շատ ու շատ ուրիշներ, որոնց մէջ ն-էն առաջ ե դրուած է:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Հիմա հարց է, թէ անոնք որոնք ներկայիս թեթեւ ձեռքով, հանգիստ մտքով ու անխռով հոգիով կը գրեն ու կ՛ուսուցեն, թէ` «օտար յատուկ անուններու վերջավանկը Է-ով կը գրուի» եւ ըստ այնմ ալ կ՛արձանագրեն Մաքպէթ, Համլէթ, Ժանէթ, Վիոլէթ, Էլիզապէթ` էթ-ով, որո՞ւ կը հետեւին,- Մեսրոպի՞ն, որ գրած է Յաբեթ, Յովքաբեթ` եթ-ով, թէ՞ ինչ որ պատահական «հայագէտ»ի մը, կամ թիւրիմացութեան մը, կամ սխալ ըմբռնուած աւանդութեան մը: Կամ թէ որո՞ւ կը հետեւին Ալպէր, Ռոպէր էր-ով գրողները, մինչ Մեսրոպ գրած է Ադեր, Աբեններ, Գամեր, Եսթեր եր-ով: Բարսեղ (որ յունական է եւ կը նշանակէ թագաւոր) եւ Մուշեղ (որ չինական անուն է ըստ Խորենացիի) Կիւրեղ (որ Kyril անունն է) Մեսրոպի օրով հնչուած են Բարսել, Կիւրել եւ Մուշել*, աւելի ուշ` Բարսեղ, Կիւրեղ եւ Մուշեղ. արդ, հոն ուր Մեսրոպ ասոնք ել-ով գրած է, ինչո՞ւ կ՛ուզէք Միշէլ, Մարսէլ, Ատէլ գրել էլ-ով, չէ՞ որ Մեսրոպ օրին տուած է հարկ եղած ցուցմունքը եւ օրինակները, որոնց հիմամբ ալ պարտէինք գրել Միշել, Մարսել, Ատել: Ո՞վ է այս պարագային մեսրոպեան ուղղագրութենէն եւ սկզբունքներէն շեղողը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Դիւրին է «օրէնքներ» սահմանել, երբ յանձն չենք առներ զանոնք հաստատելու ու հիմնաւորելու ձանձրոյթը: Նման օրէնքներ, դժբախտաբար, նախապաշարումէ անդին չեն անցնիր: Եւ դուք, տիկին, նման նախապաշարումի մը զոհն էք պարզապէս:</div><div style="text-align: justify;"> </div><div style="text-align: justify;">Ես չեմ ուզեր սուտ կոյր ձեւանալ եւ անտես առնել բառավերջի փակ վանկին մէջ Է ունեցող օտար` ընդհանրապէս յատուկ անուններու եւ հասարակ բառերու բաւական պատկառելի ցանկը, ինչպէս` Սամուէլ, Միքայէլ, Աքիլլէս, Թալէս եւ շատ ուրիշներ, որոնք իրօք նուիրականացած են մեր դասական ուղղագրութեամբ եւ որոնցմէ ոչ մէկ կէտ փոխուած կը գտնենք «Ազդակ»ի մէջ: Ասոնց ներկայութիւնը, սակայն, պատճառ մը չէ, որ մոռնանք եւ ուրանանք միւսները:</div><div style="text-align: justify;"> </div><div style="text-align: justify;">Հիմա կը մնայ մեզի քիչ մը աւելի առաջ երթալ ու բացատրել այս երեւութական երկուութեան պատճառները, ինչ որ պիտի փորձեմ ընել ստորեւ:</div><div style="text-align: justify;">***</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">2.- Այս նախաձեռնութեան մէջ յաջողելու համար` քիչ մը աւելի խոր կեդրոնացում եւ մտային աւելի մեծ լարում կը խնդրեմ ընթերցողէն, քանի այստեղ պիտի սերտուին լեզուական այնպիսի երեւոյթներ, որոնք շատ մեծ շահեկանութիւն ներկայացնելով հանդերձ, լայնօրէն նորութիւն են արեւմտահայուն: Ուրեմն ահաւասիկ հարցումը` ինչո՞ւ Մեսրոպ մէյ մը գրած է Բարսել, Փասայել` ել-ով, մէյ մըն ալ գրած է, Սամուէլ, Ռաքէլ` էլ-ով, կամ իր հնարած տառերուն անունները բեն, կեն, մեն գրած է են-ով, իսկ երբ կարգը եկած է Կարէն, Սուրէն եւ նմաններուն, զանոնք գրած է էն-ով: Աւելի պարզ խօսիմ. ինչո՞ւ բառավերջի փակ վանկի այս երկուութիւնը` մերթ Ե, մերթ Է:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Երբ կը մէկտեղենք հայերէնի մէջ վերջավանկի Է ունեցող օտար յատուկ անունները, ապա կը նկատենք, որ ասոնք 99 տոկոսով յունական եւ եբրայական են. վերջինները հայերէն թափանցած են Աստուածաշունչի թարգմանութեան առթիւ, որ տեղի ունեցաւ յունական բնագիրի մը վրայէն: Յաջորդ իրողութիւնը այն է, որ յունարէնի մէջ այս վերջավանկը կանոնաւորապէս գրուած է յունական Eta` Ηη տառով, որ երկար արտասանուող Ե մըն է** եւ կը գրաւէ յունական այբուբենի 7-րդ դիրքը, ճիշդ ինչպէս Է տառը կը գրաւէ այդ նոյն 7-րդ դիրքը մե՛ր այբուբենին մէջ: Իսկ ի՞նչ է մեր այս տառը:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Մեսրոպեան 36 տառերուն մէջ Է-ն միակն է, որ համարժէք է երկու հնչիւնի` ե+յ, այլ խօսքով` Է տառը առանձինն երկբարբառ մըն է***: Մեր լեզուն այնքան շատ «եյ» երկբարբառ ունէր, որ Մեսրոպ որոշեց, այդ ոչ-ակնահաճոյ կացութէնէն կամ կրկնութիւններէն խուսափելու համար, հնարել յատուկ տառ մը, որ համարժէք ըլլար եյ-ին: Առ այս հնարեց Է տառը, որ դրուեցաւ եյ-ին փոխարէն, այս պատճառով ալ հայերէնի որեւէ բառ եյ չի բովանդակեր, քանի բոլոր եյ-երը դարձած են Է: Այս տուեալներով` շատ դիւրաւ կրնաք պատկերացնել, որ, ուրեմն, սեր եւ սէր նոյն արտասանութիւնը չունէին դասական հայերէնի մէջ. առաջինը կ՛արտասանուէր ser, իսկ երկրորդը` seir կամ պարզապէս սեյր: Կը նկատէ՞ք գրաբարի ուղղագրութիւնը որքան պարզ էր: </div><div style="text-align: justify;">Մեր լուսաւորիչներէն Մեսրոպն ու Սահակը ունէին յունական կրթութիւն, բայց մանաւանդ` յունարէնի երկիւղած յարգանքն ու պաշտամունքը: Այս զգացումէն մեկնած` անոնք մարդկայնօրէն ամէն կարելի կ՛ընէին հարազատ ու անփոփոխ տառադարձելու յունական բառերը: Իրենց այս ընթացքին մէջ Eta-ին դիմաց կը հանէին մեսրոպեան Է-ն, որ ճիշդ երկար Ե չէր, սակայն կը մօտենար անոր իր եյ արտասանութեամբ: Այս տուեալներով` հոն ուր յոյնը կ՛արտասանէր Թալե՜՜՜ս, հայը կ՛արտասանէր Թալեյս ու կը գրէր Թալէս: Տառադարձական այս խաղին մէջ մտան նաեւ եբրայական այն բոլոր բառերը, որոնք յունական Eta-ով գրուած են, օրինակ` Սամուե՜՜՜լ, որ հայերէն կ՛արտասանուէր Սամուեյլ եւ կը գրուէր Սամուէլ: Նոյնը իմանալ մնացեալներուն համար եւս: Ահա այսպէս է որ մեր լեզուին մէջ յառաջացաւ օտար յատուկ անուններու բառավերջի փակ վանկի Է-ն:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Ժամանակը, սակայն, փոխեց շատ բաներ:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Նախ յունական Eta-ն Միջին դարերուն դարձաւ ու եղաւ Ita (E>I). հոն ուր յոյնը իր մայրաքաղաքը անցեալին կը կոչէր Athe~~~na, հետագային սկսաւ կոչել Athina, ինչպէս կը կոչէ այսօր ալ, այսինքն` պատմական երկար Ե-ը դարձաւ կարճ ու սովորական Ի մը: Իսկ հայերէնի Եյ կամ Է երկբարբառը, իր կարգին փոխուելով, մենաբարբառացաւ ու հաւասարեցաւ կարճ ու սովորական Ե-ի. փաստը այն է, որ մենք այսօր հաւասարապէս ser կ՛արտասանենք թէ՛ սեր-ը, թէ՛ սէր-ը, այլ խօսքով` Է>Ե: Այս հաւասարութիւնը մեր դպրոցականներուն, բայց նաեւ ուսուցիչներուն, մտաւորականներուն, ըսէք` ողջ սփիւռքահայութեան ուղղագրական դժբախտութիւններէն եւ աւանդական կոչուած ուղղագրութեան ալ անհեթեթութիւններէն մէկն է: Միւս կողմէ` ան կը խախտէ Մեսրոպի գրաստեղծական հիմնական սկզբունքը, որ կը պահանջէր իւրաքանչիւր հնչիւնի դիմաց միայն ՄԷԿ տառ, մինչ այսպէսով ունեցանք ԵՐԿՈՒ տառեր, որոնք կը նշէին նո՛յն հնչիւնը: Եւ ճիշդ այս անհեթեթութիւնն էր, որ Աբեղեան 1913-ին փորձեց սրբագրել` հայերէնէն դուրս դնելով Է տառը****, որպէսզի վերնայ յիշեալ երկուութիւնը: Այս փորձը յաջողեցաւ ինը տարի ետք միայն եւ տեւեց 1922-1940, որմէ ետք Է-ն մասամբ վերականգնուեցաւ արեւելահայերէնի մէջ: Իսկ արեւմտահայերէնի կամ Սփիւռքի մէջ գոյատեւեց հին գրելաձեւը, այսինքն` Է-ն պահեց իր աւանդական բոլոր դիրքերը:</div><div style="text-align: justify;">***</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Այժմ փորձենք պատասխանել երկրորդ հարցումի մը, թէ` ի՛նչ վերաբերում պէտք է ցոյց տանք մենք այս աղաւաղեալ տառին հանդէպ, որ կորսնցուցած է իր բնիկ արտասանութիւնը ու վերածուած է իսկական ուրուականի մը կամ անշունչ մոմիայի մը: Ինչպէս ըսի եւ բոլորս ալ գիտենք, ան իր աւանդական բոլոր դիրքերը արդէն կը պահէ, եւ մենք այդ կացութիւնը,- հակառակ իր բոլոր անպատեհութիւններուն` մանաւանդ մանկավարժական,- քննութեան առարկայ չենք դարձներ, քանի անհատական հարց չէ ան: Սակայն կը մնայ նորագոյն փոխառութեանց պարագան, որ, առ ի չգոյէ կեդրոնական մարմինի մը կամ ակադեմիայի մը, էապէս ԱՆՀԱՏԱԿԱՆ բնոյթ կը կրէ. ան հարցն է իւրաքանչի՛ւր սփիւռքահայու, որ պարտի խոհեմաբար եւ աւանդական սկզբունքներու յարգումով ալ լուծել ներկայացող պարագաները: </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">Արդ, քանի որ օտար յատուկ անուններէն միայն յունական Eta-ին կը համապատասխանէ մեր Է-ն, միւս կողմէ` թէ՛ այդ յունական տառը, թէ՛ մերը հաւասարապէս հնչիւնափոխուած են, եւ քանի որ եւրոպական բոլոր լեզուները ունին միայն կարճ ու սովորական E տառը, որ համարժէք է յունական Epsilon-ին, ուրեմն նաեւ մեր Ե-ին, հետեւաբար բոլոր արդի փոխառութեանց մէջ, իբրեւ բառամէջի E, միայն ու միայն հայկական Ե տառն է որ կրնայ մտնել: Michel, Jeanette, Joseph, Elisabeth, Galles, Hamlet, Homer, Becket, Aden, Yemen եւ այլն, եւ այլն` բոլորն ալ գրուած են e-ով, որ համարժէք է յունական Epsilon-ին, որ իր կարգին համարժէք է մեսրոպեան Ե-ին, եւ Ե-ով ալ պարտինք տառադարձել ասոնք: Կրնայ պատահիլ, որ օտար լեզու մը այդ կարճ E-ն արտաբերելու համար գործածէ այլ տառեր, ինչպէս ֆրանսերէն saint, sein, sain, ceing բառերն են, սակայն միայն Ե-ով պարտինք գրել այս բոլորը, այսինքն` սեն, քանի որ վերջին հաշուով բառը հնչիւն է տառ ըլլալէ առաջ: Այլ խօսքով Է-ն այլեւս նոր կիրարկութիւններ չի կրնար ունենալ, եւ ոչ ոք յանցաւոր է ասոր համար, քանի այսպէս տնօրինած է մեր լեզուի պատմական հնչիւնափոխութիւնը, այլ կը մնայ իր աւանդական սահմաններուն մէջ, ճիշդ ինչպէս մոմիան չի կրնար շրջիլ ու տեղ գրաւել այս արեւուն տակ եւ կը մնայ թանգարանին մէջ: </div><div style="text-align: justify;">Ահա ա՛յս է Մեսրոպը յարգելու եւ անոր ուղղագրական սկզբունքներուն հաւատարիմ մնալու ճիշդ ու տրամաբանական ուղին*****:</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">-------------------------------</div><div style="text-align: justify;">* Ասոնցմէ առաջինը մինչեւ հիմա ալ լ-ով կը գրուի յունարէնի մէջ, իսկ Ստ. Զօրեան «Պապ թագաւոր» վէպին մէջ բազմիցս Մուշել գրած է ծանօթ սպարապետին անունը` յատկաբանութեան սիրոյն, այսինքն` յարգելու համար այն օրերու ընթացիկ արտասանութիւնը: </div><div style="text-align: justify;">** Յունարէնը ունի կարճ արտասանուող կամ սովորական Ե մըն ալ, որ Epsilon-ն է` Εε, որ կը գրաւէ այբուբենի 4-րդ դիրքը եւ համարժէք է մեսրոպեան Ե-ին, որ նմանապէս կը գրաւէ մեր այբուբենի 4-րդ դիրքը:</div><div style="text-align: justify;">*** Երկհնչիւնութիւնը Մեսրոպին համար արտասովոր երեւոյթ չէր. ան իր կրթութեան բերումով գիտէր, որ յունարէնն ալ ունէր երկհնչիւններ, ինչպէս Ξξ տառը, որ Քս է եւ համարժէք է ֆրանսերէնի ու անգլերէնի x-ին, նաեւ Ψѱ, որ Փս է:</div><div style="text-align: justify;">**** Աբեղեան առաջինը չէր, որ նման բան կը փորձէր. գործելէ մասամբ կամ ամբողջովին դադրած տառեր ունին այլ այբուբեններ եւս, ինչպէս` յունարէնը, դասական եթովպերէնը, ղպտերէնը, վրացերէնը, ռուսերէնը, ֆրանսերէնը, իտալերէնը եւ այլն:</div><div style="text-align: justify;">***** Խորքին մէջ կարելի է աշխարհաբարի մէջ Ե-ով գրել նաեւ վաղ անցեալէն Է-ով աւանդուած անունները` Է-ն վերապահելով միայն գրաբարին, եւ իսկական միօրինակութիւն հաստատել մեր արդի ուղղագրութեան մէջ, որմէ պիտի շահին մասնաւորաբար հայ դպրոցը եւ հայապահպանութեան ճիգը: Սակայն նման լայնածիր բարեշրջումի համար ուրիշ միջոցներ ու տրամադրութիւններ անհրաժեշտ են: </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7026909623076805352-2077282625729552178?l=aztag.blogspot.com' alt='' /></div>