«ԱԶԴԱԿ ՄՈՊԱՅԼ» - Aztag Mobile

Փորձառական շրջանի համար արդէն կը գործէ «Ազդակ մոպայլ»ը: Անոնք, որոնք հաղորդակցութեան եւ աշխատանքային ծրագիրներու համար կ՛օգտագործեն «Այ ֆոն» գործիքը, կրնան միանալ http://m.aztagdaily.com հասցէին եւ հետեւիլ «Ազդակ»ի ելեկտրոնային հրատարակութեան նոր տարազին փոխանցած լրատուութիւններուն:

Եթէ «Ազդակ»ի այս վերջին նախաձեռնութեան մասին «Այ ֆոն»ի մեր ընթերցողները առաջարկներ ունին, զանոնք կրնան յղել «Ազդակ»ի խմբագրութեան: «Ազդակ»ի այս նոր տարազը իր վերջնական ձեւաւորումը կը ստանայ մինչեւ մէկ ամիս: Մինչ այդ մեզի համար օգտակար կ՛ըլլան ձեր առաջարկները:

«Ազդակ» հայատառ առաջին թերթերէն է, որ հաղորդակցութեան այս ցանցին վրայ տարածք կը գրաւէ եւ այս ճամբով նաեւ կը հասնի ժամանակակից արհեստագիտութեան վերջին նորարարութիւնները օգտագործող իր ընթերցողներուն:

ՍՓԻՒՌՔԸ ՊԷՏՔ Է ԸՆԴԼԱՅՆԻ ՀԱՅԱՍՏԱՆԵԱՆ ԻՐ ՕՐԱԿԱՐԳԸ

Հայաստանի Սահմանադրութեան մէջ փոփոխութիւններ կատարելու եւ երկպալատ խորհրդարան ձեւաւորելու մտադրութիւնները, որի մասին Միացեալ Նահանգներում ակնարկել է սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանը, ապա Հայաստանի նախագահի մամուլի խօսնակը, ըստ գաղափարը յղացողների՝ նպատակ է հետապնդում աշխարհասփիւռ հայութիւնը ներգրաւել հայաստանեան ներքաղաքական օրակարգում: Եթէ չկշռադատուած, չհաշուարկուած ու ընդամէնը «սիրտ շահող» այդ մտադրութիւնները դառնան իրականութիւն, ապա մի կողմից չի ընդլայնուի սփիւռքի հայաստանեան օրակարգը, միւս կողմից՝ աւելի կը խորանան ներսփիւռքեան կուսակցական (ՀՅԴ-ՍԴՀԿ-ՌԱԿ), յարանուանական (առաքելական-կաթողիկէ-աւետարանական) ու միութենական (ՀԲԸՄ-Համազգային) հակասութիւնները:

Հայաստանի խնդիրները եւ բազում դժուարութիւնների լուծումները պէտք է փնտռել նախ եւ առաջ Հայաստանի ներսում: Հայաստանի թիւ մէկ թշնամին երկարաժամկէտ կտրուածքով Ազրպէյճանը չէ, ոչ էլ՝ Թուրքիան: Հայաստանի զարգացումը խոչընդոտող գործօնները տնտեսական ու քաղաքական մենաշնորհներն են, ոչ արդիւնաւէտ կառավարումն է, խորհրդարանական ու նախագահական ընտրութիւններ կեղծելն է, մարդու իրաւունքների ամէնօրեայ ոտնահարումներն են, ընկերային անարդարութիւնն է, բիրտ հարկահանութիւնն ու համատարած կաշառակերութիւնը:

Ահա այսպիսի ներքաղաքական խնդիրներ ունեցող Հայաստանի օրէնսդիր մարմնում սփիւռքից անհատների, անգամ հանճարեղ անհատների ներգրաւումը, որեւէ չափով չի պակասեցնելու Հայաստանի խնդիրները եւ ոչ էլ օգնելու է դրանց յաղթահարմանն ու լուծմանը: Ապագայ խորհրդարանում սփիւռքահայ ներկայացուցիչները, բացի կրթական ցենզից ու լայն աշխարհայեացքից, քուէարկելու պահին գրեթէ չեն տարբերուելու այսօրուայ խորհրդարանականներից: Եթէ Հայաստանի ներքաղաքական դաշտը չառողջանայ, ապա սփիւռքահայ պատգամաւորը կամ չի կարողանայ աշխատել կամ էլ՝ կը յարմարուի հայաստանեան պայմաններին ու կ'ենթարկուի խաղի կանոններին:

Նախ պէտք է ճշգրիտ ախտորոշումը գտնել ու նոր սկսել բուժման ցաւալի, երկարատեւ, բայց նաեւ միակ ճանապարհը, որը նաեւ կը լինի արժանապատիւ Հայաստանի կերտման ուղին: Երբ որ Հայաստանի իշխանութիւններն ու հասարակութիւնը (ի վերջոյ հէնց այդ հասարակութեան անդամներն են մի քանի հազար դրամով վաճառում իրենց քուէն) կարողանան գոնէ մէկ-երկու ընտրութիւն չկեղծել, այդ դէպքում կ'ունենանք հասարակութեանը պատասխանատու իշխանութիւն եւ իշխանութիւններից ակնկալիքներ ունեցող հասարակութիւն: Ներքաղաքական ճգնաժամը, համատարած ապատիան յաղթահարելու միակ տարբերակը հէնց ազատ եւ արդար ընտրութիւններն են:

Հրանուշ Յակոբեանի եւ Հայաստանի իշխանութիւնների յղացումն անընդունելի է, հում է եւ չի դիմանում որեւէ տրամաբանութեան: Ո՞ր սփիւռքն է ներկայացուած լինելու Հայաստանի երկպալատ խորհրդարանի Ծերակոյտում: Հայ-թուրքական արձանագրութիւնները մերժո՞ղ, թէ՞ Սերժ Սարգսեանի հետ նկարուելու ցանկութիւն ունեցող: Ի՞նչ կարգով պիտի կատարուի սփիւռքահայերի ընտրութիւնը: Ամէն մի գաղութից քանի՞ հոգի են ընտրուելու, ո՞ր կուսակցութիւններից, ի՞նչ ժամկէտներով: Ինչպէ՞ս է հնարաւոր՝ զուտ օրէնքի տեսակէտից, Հայաստանի խորհրդարանի վերին պալատի ընտրութիւններ կազմակերպել Թուրքիայում, որտեղ ունենք մօտ 70 հազարանոց հայ համայնք: Կամ Ռուսաստանում, որտեղ հայութեան թիւը գրեթէ այնքան է, որքան Հայաստանում:

Անկասկած, սփիւռքը պէտք է ներգրաւուած լինի հայաստանեան օրակարգում: Ժամանակն է ջախջախել հայաստանցիների մեծ մասի մօտ ձեւաւորուած այն ընկալումը, որ սփիւռքահայերը պէտք է նիւթապէս օգնեն հայրենիքին ու չմիջամտեն (դրական իմաստով) Հայաստանի ներքին խնդիրներին: Ժամանակն է նաեւ, որպէսզի սփիւռքն ընդլայնի իր օրակարգը եւ աւանդական դարձած Արցախեան բանակցութիւններից ու հայ-թուրքական յարաբերութիւններից բացի մտահոգուի Հայաստանի ներքին խնդիրներով, առաջարկի լուծման տարբերակներ եւ ուղիներ: Ամէն մի երկրի արտաքին քաղաքականութիւնը ներքինի շարունակութիւնն է: Եթէ Հայաստանի ներքին քաղաքականութիւնը շարունակի մնալ այսօրուայ անառողջ վիճակում, ապա սփիւռքը պիտի չակնկալի ընդունելի տարբերակներ Արցախեան հարցում կամ Հայաստան-Թուրքիա բանակցութիւններում:

Երբ հայ-ազրպէյճանական սահմանի վրայ հակառակորդի դիպուկահարից սպաննւում է երիտասարդ հայ զինուորը, հայկական գաղութները դատապարտում ու ցաւ են ապրում: Բայց երբ հայ դիպուկահարի գնդակից հայ երիտասարդը սպաննւում է Երեւանի կենտրոնում, սփիւռքի հակազդեցութիւնը երբեմն դառնում է անհասկանալիօրէն թոյլ: Սփիւռքի համար անհանդուրժելի պէտք է լինեն ընտրութիւնների կեղծումները, մարդու իրաւունքների ոտնահարումները, քաղաքական ու տնտեսական մենաշնորհները, համատարած կոռուպցիան ու միւս յոռի երեւոյթները, որոնք տարին տարու վրայ խարխլում են Հայաստանի պետականութեան հիմքերը:

Ինչպէ՞ս է ստացւում, որ ժողովրդի մի ստուար հատուած մերժում է հայ-թուրքական երկու արձանագրութիւնները, սակայն Հայաստանի (իբր) ներկայացուցչական մարմինը՝ Ազգային ժողովը, առանց հաշուի առնելու այդ ստուար հատուածի կարծիքը, յայտարարում է, որ ցանկացած պահի պատրաստ է վաւերացնել այդ փաստաթղթերը: Որովհետեւ Ազգային ժողովը չի արտայայտում Հայաստանի քաղաքացիների ու քաղաքական դաշտի իրական պատկերը: Որովհետեւ ընտրութիւնները կեղծուել են: Հետեւաբար, որպէսզի չունենանք խորհրդարան, որը պատրաստ է հայ-թուրքական արձանագրութիւններ վաւերացնել կամ անտեսելով հասարակական կարծիքը ընդունել Լեզուի մասին օրէնքում փոփոխութիւններ, նախ պէտք է չհանդուրժենք անարդար ընտրութիւնները:

Անարդար ընտրութիւնների հենքի վրայ բարձրացող քաղաքական համակարգը չի կարող յուսալի լինել եւ բաւարարել հասարակութեան նուազագոյն ակնկալիքները: Հետեւաբար, սփիւռքից մի քանի սենատորներ ընտրելը բալասան չի դառնայ Հայաստանի ներքաղաքական վէրքերը ապաքինելու համար:

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ
«Սիվիլիթաս» հիմնադրամի փորձագէտ

Յատուկ «Ազդակ»ի համար

ԼՈՒՐՋ ՄՏԱԴՐՈՒԹԻՒՆ` ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՄԷՋ ԾԵՐԱԿՈՅՏ ՅԱՌԱՋԱՑՆԵԼՈՒ ԵՒ ԱՆՈՐ ՄԷՋ ՍՓԻՒՌՔԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐԸ ԵՒՍ ԸՆԴԳՐԿԵԼՈՒ

Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեան մտադիր է սահմանադրութեան փոփոխութեամբ խորհրդարանը դարձնել երկպալատանի՝ կարելիութիւն տալով սփիւռքի ներկայացուցիչներուն ընդգրկելու խորհրդարանի վերին պալատի՝ ծերակոյտի կազմին մէջ։

Քալիֆորնիոյ հայ համայնքին հետ հանդիպման ընթացքին Հայաստանի սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեան յայտարարած է, որ Հայաստանի նախագահը, քննարկելով խնդիրը, առաջարկած է Հայաստանի պետական կառավարման համակարգին մէջ կատարել որոշակի փոփոխութիւններ, որոնք սփիւռքահայերուն կարելիութիւն պիտի տան մասնակցելու պետական կառավարման։ «Պատահական չէ, որ այսօր մենք կ'ուզենք փոխել Հայաստանի Հանրապետութեան սահմանադրութիւնը եւ կը ցանկանք մեր խորհրդարանը դարձնել երկպալատանի՝ ներքին պալատ եւ վերին պալատ։ Վերին պալատը ծերակոյտն է, որուն մէջ պէտք է ընդգրկուին նաեւ սփիւռքահայեր», ըսած է նախարարը։

Ի պատասխան նախարար Հրանուշ Յակոբեանի վերոյիշեալ յայտարարութիւնը պարզաբանելու «Երկիր»ի խնդրանքին՝ Հայաստանի նախագահի մամլոյ բանբեր Արմէն Արզումանեան նշեց, որ տակաւին մայիս 2010-ին «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուներու խորհուրդի նիստին ընթացքին քննարկում տեղի ունեցած էր Հայաստան-սփիւռք կապերու ընդլայնման ուղիներուն մասին եւ առաջարկուած էր խորհուրդի անդամներուն տարի մը ետք այդ առնչութեամբ գաղափարներ ներկայացնել։

ՆԱՄԱԿԱՆԻ

Յարգելի՛ խմբագրութիւն «Ազդակ»ի,

Թերթիդ ( 2-11- 2010) թիւին եւ Խ. Աբովեանին նուիրուած հատուածին մէջ (էջ 6) սպրդած են երկու կարեւոր սխալներ. թէ`

ա) «Վէրք Հայաստանին» գրուած է 1848-ին:

Աբովեան իր այս երկը գրեց 1841-ի սկիզբը, ընդամէնը քանի մը շաբթուան ընթացքին, ոմանք չեն վարանիր ըսելու` քանի մը օրէն: Ապա շուտով վերանայեցաւ այս առաջին տարբերակը ու շարադրեց երկրորդ մը` հաւանաբար աւելի մանրամասն, որ աւարտին հասաւ այդ նոյն տարուան հոկտեմբերին: Ու այնուհետեւ մինչեւ իր անհետացումը` 1848, ան այլեւս ձեռք չառաւ այդ վէպը, որուն մէջ կը գտնուին բազմաթիւ բացթողումներ` թուականի, ամսանուններու, յատուկ անուններու` տեղի թէ անձերու, պատմական անցքերու եւ այլն: 1858-ի առաջին հրատարակութիւնն ու հետագայ բոլոր հրատարակութիւնները կատարուած են այս երկրորդ` մասամբ թերի, տարբերակի հիմամբ, որուն բնօրինակը կը մնայ Աբովեանի արխիւին մէջ:

բ) Աբովեան «արեւելահայ աշխարհաբարի հիմնադիր»ն էր:

Աբովեան որեւէ լեզու չհիմնադրեց, յատկապէս «արեւելեան աշխարհաբար»ը, որ իրմէ առաջ արդէն գոյութիւն ունէր եւ նորոգ հիմնադրուելու պէտք չունէր: Այս ալ պէտք է գիտնալ, որ լեզուները չեն հիմնադրուիր... անհատներու կողմէ: Լեզուի հիմնադիրը հաւաքականութիւնն է, ժողովուրդն է, իսկ «հիմնադրել» եզրն ալ բնաւ յարմար չէ. լեզուն կը յառաջանայ դանդաղ գործընթացով մը, հաւաքական անաշխատ ճիգերով, առանց անհատական կնիքի: Յամենայն դէպս, Աբովեան լեզուաշինարարական ոչ մէկ գործունէութիւն ունեցած է. 1845-ին գրուած նամակի մը մէջ ան կ՛ըսէ, թէ ինք «Վէրք Հայաստանի»ն գրեց այնպէս մը, որ կարծես քանաքեռցի գիւղացի մը պատմէր այս ամբողջ պատմութիւնը, այսինքն` Աբովեան պարզապէս ու հաւատարմօրէն վերարտադրեց իր բարբառը` առանց նուազագոյն հպումի իր կողմէ:

Վերջին հանգամանքն մըն ալ` հետագային Աբովեանէն բացի ոչ ոք Քանաքեռի բարբառը որդեգրեց իբրեւ գրական-գեղարուեստական լեզու: Այս տուեալներն ալ ցոյց կու տան, որ արդի արեւելահայ աշխարհաբարը լեզուաշինարարական տեսակէտով ոչինչ կը պարտի Աբովեանին:

Աբովեանի մեծ երախտիքը, աշխարհաբարի տեսակէտէ, այն է, որ ոչ ոք իրմէ առաջ այնքան խոր շեշտած է աշխարհաբարը (որ արդէն գոյութիւն ունէր) իբրեւ ազգային-գրական լեզու որդեգրելու անհրաժեշտութիւնը. չմոռնանք, որ Գրապայքարի տարիներուն մէջ կը գտնուինք եւ Կովկաս թէ Պոլիս (նաեւ ու մանաւանդ Վենետիկ ու Վիեննա) կառչած են գրաբարին ու արհամարհանքով կը նային «խեղանդամ ու վիժած» աշխարհաբարին, որ պիտանի չէ գրական բարձր երկեր արտադրելու: Աբովեան, հակառակ շատ հմուտ գրաբարագէտ մը ըլլալուն, «Վէրք Հայաստանի»ին պէս յաջող վէպով մը ցոյց տուաւ, որ աշխարհաբարով ալ կարելի է գեղարուեստական ընտիր գրականութիւն մշակել:

Եթէ տակաւին շփոթ կէտեր կան, կը մնամ ձեր տրամադրութեան տակ:

ԱՐՄԵՆԱԿ ԵՂԻԱՅԵԱՆ

ԱՊԱՀՈՎԵՑԷ՛Ք ԼԻԲԱՆԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ՇԱՀԵՐԸ

Միջերկրական ծովուն մէջ բնական կազի եւ քարիւղի դաշտերու յայտնաբերումը յոյս ներշնչեց ելեկտրական ընդհատումներէն, վառելանիւթերու սակագինի յարատեւ մագլցումէն տառապող լիբանանցիներուն, սակայն…։

Բնական հարստութեան գոյութեան լոյսին տակ, Կիպրոս ձեռնարկեց արեւելեան Միջերկրականի երկիրներուն հետ ծովային սահմաններու ճշդման համաձայնութիւններու կնքման։ 2003-ին ան արդէն այդպիսի համաձայնութիւն մը կնքած էր Եգիպտոսի հետ, իսկ 2007-ին այդ ուղղութեամբ համաձայնութիւն մը կնքեց նաեւ Լիբանանի հետ։ Այդ համաձայնութիւնը յառաջացուց Թուրքիոյ դժգոհութիւնը։ Վերջինս կþուզէ, որ այդպիսի համաձայնութիւնները կնքուին Հիւսիսային Կիպրոսի հետ։

Մինչ Իսրայէլ միջազգային ընկերութիւններու հետ ծովային այդ շրջանին մէջ կազի եւ քարիւղի պեղման համաձայնագիրներու շուրջ բանակցութեանց ձեռնարկած է, թրքական դժգոհութիւնը պատճառ դարձած է, որ Լիբանանի խորհրդարանին կողմէ այդ կենսական համաձայնութեան վաւերացումը առկախուի, ինչ որ խիստ մտահոգիչ է, մանաւանդ երբ նկատի ունենանք, որ Իսրայէլ իր կարգին վերջերս Կիպրոսի հետ ծովային սահմանագծումի համաձայնութիւն մը կնքեց եւ ան ոչ ոքի պիտի սպասէ։ Լիբանանի հողերուն, ջուրերուն եւ օդային սահմաններուն դէմ իսրայէլեան յարատեւ ոտնձգութիւններուն լոյսին տակ Կիպրոսի հետ համաձայնագիրի վաւերացման առկախումը առաւել եւս մտահոգիչ կը դառնայ եւ կը վտանգէ Լիբանանի ազգային շահերը, իրաւունքները եւ բնական հարստութիւնը։

Հարցն այն է, որ Լիբանան Հիւսիսային Կիպրոսի հետ ջրային սահմաններ չունի: Աւելի՛ն. Լիբանան չի ճանչնար այսպէս կոչուած Հիւսիսային Կիպրոսի թրքական հանրապետութիւնը, ուստի Լիբանան չի կրնար բաւարարել թրքական պահանջը, մանաւանդ որ շրջանի մնացեալ երկիրները յունական Կիպրոսի հետ է, որ ծովային սահմանագծումի համաձայնութիւններ կը կնքեն։

Երբ հարցը կը վերաբերի ազգային շահերուն, պետութիւններ այս կամ այն կողմին «խաթիր»ը նկատի չեն ունենար։ Ուստի, Լիբանանի իշխանութիւնները պէտք է անտեսեն Անգարայի դժգոհութիւնը եւ ապահովեն իրենց երկրին ու ժողովուրդին շահերը։ Ի վերջոյ այդ է երկրի մը ղեկավարութեան պարտականութիւնն ու պարտաւորութիւնը։

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ