Showing posts with label Լիբանան. Show all posts
Showing posts with label Լիբանան. Show all posts

Sep 28, 2009

ԿԸ ՀԱՍՆԻ՛ՆՔ ԱՐԴԻՒՆՔԻ

Քովի սիւնակներով կը հրատարակենք «Նահար» թերթի նշանաւոր յօդուածագիրներէն իբրեւ տնտեսագէտ հանրածանօթ անուն Մըրուան Իսքանտարի նամակէն հատուածներ, ուղղուած «Ազդակ»ի խմբագրութեան։ Նամակին բովանդակութիւնը բարացուցական է եւ չի կարօտիր յաւելեալ մեկնաբանութեան։

Այստեղ նախ յիշեցման կարգով նշենք Մըրուան Իսքանտարի 13 սեպտեմբերի յօդուածին յառաջացուցած հակազդեցութեան ալիքին հանգրուանները։ «Ազդակ»ի խմբագրութիւնը կը փութար յօդուածին խնդրայարոյց բաժինը յաջորդ օրը լուսարձակի տակ առնել եւ ընդգծել բողոք արձանագրելու անհրաժեշտութիւնը։ «Ազդակ»ի խմբագրականին արաբերէն թարգմանութիւնը կը տեղադրուէր անմիջապէս «Ազդակ»ի արաբերէն կայքէջին վրայ եւ կը յղուէր «Նահար»ի խմբագրութիւն։ Կը հետեւէին Միջին Արեւելքի Հայ Դատի գրասենեակի, հայկական երեսփոխանական պլոքի, լիբանանահայ երեք օրաթերթերու եւ Լիբանանի մէջ Հայաստանի հանրապետութեան դեսպանութեան ընդվզումը փոխանցող գրութիւնները։Մինչ, «Ազդակ-ֆէյսպուք»ի երիտասարդներէ բաղկացած խումբն ու «Ազդակ-պլոկ»ի մասնակիցները այս առումով կը ցուցաբերէին արտակարգ գերաշխուժութիւն։Ժողովրդայնացնելու համար բողոքի շարժումը «Ազդակ» կը նախաձեռնէր բողոքի ելեկտրոնային արշաւի մը։ Բողոքի արշաւին կը միանային Միացեալ նահանգներու եւ Ուրուկուէյի մեր պաշտօնակիցները։ Բողոքի արաբատառ բնագիրին տակ այս ձեւով կը ստորագրէին հազարաւոր հայեր, որոնք կը մերժէին իսլամ ազրպէյճանցիներու ջարդարար նկատուիլ։

Մըրուան Իսքանտար կամայ-ակամայ պէտք չէ ներքաշուեր թուրքեւազրպէյճանական ապատեղակատուութեան։ Ապատեղակատուութեան դէմ մեր սանձազերծած հակազդեցութիւնը յօդուածագիրին եւ թերթին ճամբով նախզգուշացում մըն էր լիբանանեան լրատուադաշտին, որ մէկէ աւելի օրինակներ տուած էր արդէն նման ապալրատուական քաղաքականութիւններու թակարդը իյնալու։ Լիբանանեան զանգուածային լրատուամիջոցները պէտք է ցուցաբերեն գերզգօնութիւն թրքական պետական եւ ոչ պետական շրջանակներէ շրջանառութեան մէջ դրուած որեւէ լրատուութեան տեղ տալու եւ զայն մեկնաբանելու իրենց լրատուական աշխատանքներուն մէջ։ Լիբանանեան լրագրողական շրջանակներուն համար նման վերապահութիւն, վերստուգում եւ հաւաստիութեան ճշդում՝ թուրքեւազրպէյճձանական լրատուութիւններու լուսաբանման աշխատանքներուն մէջ պէտք է վերածուի օրինաչափ գործի կշռոյթի։

Իմանալով, որ «Նահար»ի աշխատակիցը կը նախապատրաստուի գրութեամբ մը հանդէս գալու մեր մամուլի էջերուն, «Ազդակ» դադրեցուց բողոքի ելեկտրոնային արշաւը։ Անրդադարձումը արդէն կը հաստատէր, որ բողոքի շարժումը յանգած էր արդիւնքի։ Թիրախը այս բոլոր աշխատանքներուն թուրքեւազրպէյճանական ապատեղակատուութեան բաժանմունքն է։ Եղածը զգուշացումի կոչ է լիբանանցի լրագրողներուն, քաղաքական մեկնաբաններուն, թերթի պատասխանատուներուն՝ չներքաշուելու միջպետական համակարգուած այս քարոզչաքաղաքականութեան։

Երեւոյթներն ու նախադրեալները այս դաշտին մէջ արձանագրուող՝ մտածել կու տան, որ հայկական տեղեկատուական կողմը պէտք է հետզհետէ ձեւաւորէ հակա-ապատեղեկատուական բաժանմունք, վայրկեանը վայրկեանին հետեւելու համար թուրքեւազրպէյճանական յերիւրանքային լրատուարշաւին։ Լիբանանեան թէ առ հասարակ միջազգային մամուլին մէջ հակահայաստանեան կամ առ հասարակ հակահայ որեւէ լրատուակեղծիք պէտք է արժանանայ համապատասխան արձագանգի։ Որեւէ բացթողում հայկական կողմէ առաւելներ պիտի շնորհէ թուրքեւազրպէյճանական միացեալ կողմին ճշդած կաննոներով կառավարուող խաղին։

Անգամ մը եւս կը վերաշեշտուի հայաստանեան եւ սփիւռքահայ լրատուամիջոցներու համակարգաւորուած աշխատելաոճի որդեգրման անյետաձգելիութիւնը։ Այլապէս, հայկական կողմը եւս ունի աշխարհատարած լրատուադաշտ, համապատասխան մարդուժ, եւ նման հակահայ քաղաքականութեան հերթական դրսեւորումին հակազդելու պատրաստուածութիւն։Այդ փաստեցին Լիբանանահայ թերթերը, գրասենեակները, հաստատութիւնները, քաղաքական գործիչները եւ բողոքագիրին տակ ստորագրող իւրաքանչիւր պահանջատէր հայը։
Կը հասնինք արդիւնքի.մանաւանդ երբ միասին աշխատինք։

Sep 14, 2009

ԱՊԱՏԵՂԵԿԱՏՈՒՈՒԹԵԱՆ ԱԼԻՔԸ ԿԸ ՀԱՐՈՒԱԾԷ ԼԻԲԱՆԱՆԵԱՆ ԼՐԱՏՈՒԱԴԱՇՏԸ

Լիբանանեան մամուլի կարգ մը ներկայացուցիչներ եւս ներքաշուած են թուրքեւազրպէյճանական ապատեղեկատուութեան ծուղակին։ Զարմանալի չէ, որովհետեւ համաշխարհային մամուլի հռչակ նուաճած լրատուամիջոցներ, երբ կամայ-ակամայ ազրպէյճանական յերիւրանքներուն տեղ կու տան, ապալրատուութիւնները համացանցային շրջանառութեամբ կը հասնին ամէն տեղ ամէն տեսակ տեղեկատուամիջոցի։
Առաջին ցնցիչ ապատեղակատուութիւնը կը վերաբերէր ազատագրուած տարածքներէն հայկական զօրքերու հեռանալուն։ Թուրքիայէն եւ Ազրպէյճանէն մեկնարկած լուրը կը հաստատէր, որ հայկական կողմը համաձայնութիւն տուած է արդէն ազատագրուած եօթը տարածքներէն հայկական ուժերը հեռացնելու պահանջին։ Չհանդիպեցանք հակառակը պնդող, սուտը հերքող տեղեկութեան։ Պարզ է, որ առաջին վայրկեանէն իսկ յայտնի էր լրատուուութեան կեղծ ըլլալը, այսուհանդերձ հակափաստարկի յապաղումը նպաստեց լուրի տարածման։ Մանաւանդ՝ որ լուրը անմիջականօրէն կը յաջորդէր 31 օգոստոսին նախաստորագրուած հայ-թրքական արձանագրութիւններու հրապարակումներուն։Երկրորդը. միւենոյն տարողութիւնը ստացած եւ գրեթէ միեւնոյն տարածումը ապահոված այլ ապատեղակատուութիւն մը կու գար բազմելու լիբանանեան լրատուադաշտին մէջ։ Ազրպէյճանական համապատասխան ծառայութիւնները հայ-վրացական սահմանին միջ-վրացական հրացանաձգութիւններու զոհ գացած հինգ վրացի զինուորներու դիակներու լուսանկարներուն ընկերակցուցած էին լրատուութիւն մը, ըստ որուն Աղտամի ուղղութեամբ հայկական զօրքերը յարձակում գործած էին դէպի ազրպէյճանական տարածք եւ ստացած էին հակահարուած։ Հայկական այս «յայրձակում»ը խլած էր 5 զինուորներու կեանքը։
Միջազգայինէն շրջանային եւ շրջանայինէն տեղական (լիբանանեան) մամուլի ներկայացուցիչ չէր մնացած, որ չարձագանգէ լուրին։ Մէկ օր ետք հրապարակուած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան պաշտպանութեան նախարարութեան հաղորդագրութիւնը բաւարար չէր հերքելու ապատեղակատուական գործողութիւնը։Եթէ առաջինի պարագային կը յառաջացուէր այն խաբկանքը, որ Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւնները չստորագրուած արդէն իսկ կայ տեղաշարժ, միաժամանակ ընդգծելով հայկական կողմին պարտուողականութիւնը, ապա երկրորդի պարագային կը փորձուէր ցուցադրուիլ ազրպէյճանական բանակին գերմարտունակութիւնը եւ հայկական կողմին յարձակողապաշտութիւնը։Երկուքի պարագային ալ սակայն ընտրուած ժամանակն ու ապատեղակատուութիւններու յաջորդականութեան տրամաբանութիւնը հետաքրքրական է։ Այսպիսով,Հայաստան-Թուրքիա նախաստորագրուած արձանագրութիւններուն, ուր իբրեւ թէ կը բացակայի Ղարաբաղի հիմնահարցը, ցոյց կը տրուի որ թրքական եւ ազրպէյճանական քաղաքականութիւններուն համար որեւէ նման բացառում չկայ։ Ղարաբաղը փոխկապակցուած է այս գործընթացներուն եւ հայ-թուրք յարաբերութիւններու որեւէ յառաջընթաց չ՛երեւար առանց ղարաբաղեան հարցի կարգաւորման ուղղութեամբ առնուած լուրջ քայլի։ Թուրքերը կը տարածեն լուր, որ հայկական զօրքերը պիտի քաշուին ազատագրուած տարածքներէն։ Ազրպէյճանցիներն ալ ռազմական գերակայութեան ապատեղակատուական փաստարկներ կը փորձեն արձանագրել։Մինչ այմ ապատեղեկատուական այս հարուածներուն համապատասխան հարուած չէ տուած հայկական կողմը։ Վիրթուալ ձեւով իբրեւ թէ կը յարձակին հայկական զօրքերը, վիրթուալ ձեւով կը հեռանան ազատագրուած տարածքներէն։ Թէկուզ վիրթուալ՝ պէտք է յայտարարուի որ Թուրքիան եւ Ազրպէյճանը նուազագոյն ըսելաձեւով իրականութեան չհմապատասխանող լուրեր կը տարածեն։
Բայց այսքանը ամբողջական չէ տակաւին։ Կիրակի օրուան լիբանանեան «Նահար»ը առաջին էջին վրայ կը փայլեցնէր Մըրուան Իսքանտարի մէկ «գլուխ-գործոց»ը։ Խօսելով քիչ մը ամէն ինչի մասին յօդուածագիրը սեւով ճերմակի վրայ կը գրէր, որ 1992ին հայերը Ղարաբաղի մէջ իրականցուցած են իրական ջարդ մը իսլամ ազրպէյճանցիներուն դէմ։
Մըրուան Իսքանտարի կովկասագիտութեան մակարդակը լուրջ հարցականի տակ առնելէ առաջ պէտք է մտածել, որ ի՞նչ զարգացումներու հետեւանք է այն, որ «Նահար»ի պէս առաջատար մը թոյլ կու տայ իր առաջին էջին վրայ նման հաստատում հրապարակելը։ Այս մէկը միայն Մըրուան Իսքանտարին հարցը չէ։ Ղարաբաղի հարցին կրօնական գունաւորում տալը, հայ-իսլամ հակադրութիւններ հրահրելու փորձ կատարելը եւ հայերը Ղարաբաղի մէջ ջարդարար յայտարարելը Մարուանին հարցէն աւելի «Նահար»ին հարցն է։
Իսկ եթէ իբրեւ հայկական կողմի թէ ՛ պետական եւ թէ՛ հասարակական շրջանակներու կողմէ տիրող լռութիւնն ու անտարբերութիւնը պիտի շարունակուի ամէն բանէ առաջ նաեւ՝ մե՛ր հարցը։

Aug 3, 2009

ԹՈՒՐՔԻԱ ԵՒ ՍՓԻՒՌՔ. ՆՈՐ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐ, ՆՈՐ ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆՆԵՐ


Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլուի աշխատանքային այցելութեան մանրամասնութիւններուն անդրադարձած է մեր մամուլը։ Յագեցած ժամանակացոյց, որ պետութեան բարձրաստիճան պաշտօնատարներու հետ տեսակցութիւններու արարողակարգային շարքին առընթեր կ՛ընդգրկէր թրքական պետութեան նուիրատուութեամբ հիւսիսի մէջ առողջապահական կեդրոնի մը բացումը։ Թուրքիան, ըստ երեւոյթին, բաւական մեծ հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ Լիբանանի կրթական, առողջապահական եւ բարեսիրական մարզերուն։ Տաւութօղլուէն առաջ Ալի Պապաճանը եւ անկէ առաջ Ապտիւլլա Կիւլը եւս մասնակցած էին դէպի Լիբանան դիւանագիտական տողանցքին եւ, ինչպէս հարաւային Լիբանանի մէջ, այնպէս ալ՝ հիւսիսային Լիբանանի, անոնք նման նախաձեռնութիւններով հանդէս եկած էին։

Թրքական դիւանագիտութեան աշխուժացման երեւոյթը արդէն որոշ ճամբայ կտրած է։ Անիկա կը տեղաւորուի միջին արեւելեան երկիրներու մէջ թրքական պետութեան կիրարկած ընդհանուր, նորովի աշխուժացած քաղաքականութեան ծիրին մէջ։ Չմոռնանք, որ Թուրքիան առաջին ինքնաառաջադրուողն էր հարաւային Լիբանանի մէջ միջազգային խաղաղապահ առաքելութեան մաս կազմելու։

Արաբական աշխարհին համակրանքը շահելու համար Թուրքիոյ վարիչներուն բեմականացուցած արարները յայտնապէս ենթահող շահած են։ Կազայի պատերազմէն անմիջապէս ետք Զուիցերիոյ ժողովասրահներուն մէջ վարչապետ Էրտողանի բեմադրութեան հետեւած են արաբական մամուլին մէջ բազմաթիւ վերլուծումներ՝ թրքական կեցուածքը դրուատող։ Ակներեւօրէն առատ են լիբանանեան մամուլին մէջ երեւցող թրքական նոր դերակատարութիւնը լուսարձակի տակ առնող մեկնաբանական յօդուածները։
Թրքական դիւանագիտութեան վերաբերեալ հետզհետէ աւելի յստակ ուրուագծուող ուղղուածութեան մը նախադրեալները պարզ են։ Ականատես պիտի ըլլանք նման եռուզեռի մը տարբեր դրսեւորումներուն։

Ընդգծելի կէտ մը այս բոլորին զուգահեռ պէտք է գրաւէ հայկական մամուլին եւ լիբանանահայ կազմակերպութիւններուն ուշադրութիւնը։ Հիւսիսային Լիբանանի մէջ պետական մակարդակով եւ հետեւողական ձեւով աշխատանք կ՛իրականացուի ձեւաւորելու համար ծագումով թուրք-թիւրքմեն, քաղաքացիութեամբ լիբանանցի համայնք մը։ Թուրք ոեւէ բարձրաստիճան պաշտօնատար չի մոռնար Լիբանան իր աշխատանքային այցելութեան ժամանակացոյցին վրայ տեղադրել տուեալ շրջան մեկնումը, հանդիպումը տեղւոյն բնակիչներուն եւ անոնց ներկայացուցիչներուն հետ։ Մինչ, Լիբանանի մէջ թրքական դեսպանատան պաշտօնեաները ժողովրդային համապատասխան տօնակատարութիւններուն կ՛ապահովեն հովանի եւ համապատասխան տարողութիւն։

Պարզ է. կայ աշխատանք այստեղ թրքական ծագումով ազգաբնակչութիւնը կազմակերպ համայնքի վերածելու։ Այս համայնքին ենթադրեալ դերակատարութիւնը կ՛ըլլայ սատարելը թրքական պետութեան շրջանային քաղաքականութեան կայացման եւ այդ նպատակին համար պարարտ ենթահող տրամադրելը։

Նախադրեալները կը համոզեն, որ թրքական պետութեան նախաձեռնած մարդասիրական բնոյթի ծրագիրները հետզհետէ թափ պիտի ստանան։ Վերադառնանք Տաւութօղլուի այցելութեան։ Հերթական անգամ դաշնակցական երիտասարդութիւնը ժամադրուած էր Լիբանան այցելող թուրք դիւանագէտին հետ։ Մեր երիտասարդութեան ցուցական արարքը, ժխտողականութեան դատապարտումը նոր սերունդի պահանջատիրութեան փաստի վերաամրագրումն է։

Թրքական գերաշխուժութեան ներկայ տարողութիւնն ու կշռոյթը, երիտասարդական ցոյցերուն առընթեր, գործընթացներուն մօտէն հետեւելու հրամայականին առջեւ կը դնէ գաղութը՝ իր բոլոր շերտերով։

Jun 12, 2009

ՄԻԵՒՆՈՅՆ ՀԱՄԱՊԱՏԿԵՐԻՆ ՄԷՋ ՊԱՀԵԼ ՈՐՈՇՈՒՄԻ ԱԶԱՏՈՒԹԻՒՆԸ

Լիբանանի նորընտիր խորհրդարանը պահեց իր նախորդի քաղաքական քարտէսի մօտաւոր սահմանները։ Պահ մը եթէ նկատի ունենանք ժամանակաւոր երկբեւեռ դրութիւնը, կարելի է անվարան հաստատել, թէ ուժերու յարաբերակցութիւնը մնացած է միեւնոյնը։ Դիտարժան բազմաթիւ երեւոյթներ իրենք զիրենք տեղադրեցին լուսարձակի տակ։ Մայրիներու երկրին մէջ արձանագրուած իրադարձութիւնը գրաւած էր աշխարհաքաղաքականութեամբ զբաղող գերտէրութիւններու առաջնային ուշադրութիւնը։ Դիւանագիտական եռուզեռ, աշխարհաքաղաքական կեդրոններու բարձրաստիճան պաշտօնատարներու այցելութիւններ, տեսակցութիւններ, դիտորդական առաքելութիւններ, պաշտօնական յայտարարութիւններ կը նախանշէին, որ այս երկրի խորհրդարանական ընտրութիւնները ուշագրաւօրէն շարժած են հետաքրքրութիւնները մեր շրջանի հարցերով զբաղող պետութիւններու համապատասխան բաժանմունքներուն։ Միջազգային եւ յատկապէս արեւմտեան մամուլի կարեւորագոյն ներկայացուցիչներու հրապարակումները կը զարգանային զուգընթաց՝ քաղաքական այս նկատառելի շահագրգռուածութեան մագլցողականութեան։ «Տը Նիւ Եորք Թայմզ»էն մինչեւ «Ուաշինկթըն Փոսթ», անցնելով «Տի Այրիշ Թայմզ»էն եւ «Լիպերասիոն»էն (թուելու համար ամէնէն հռչակաւորներուն կարգ մը անունները միայն), մամլոյ հրապարակումներու տարողութիւնը ցոյց կու տար, որ աշխարհաքաղաքական մակարդակի գործընթացներուն զուգահեռ յստակօրէն կար նաեւ համապատասխան հանրային կարծիք ձեւաւորելու աշխատանք։ Զուգահեռացման կարգով քաղաքական գործընթաց-մամուլի ճամբով հանրային կարծիքի ձեւաւորումը օրինաչափ շարժում է քաղաքագիտական փորձառութիւններուն մէջ։ Այս բոլորը բնականաբար պէտք է դիտարկել գերտէրութիւններու շրջանին մէջ ազդեցութեան գօտի ձեւաւորելու, եղածը պահելու , նորը նուաճելու, հակամարտութիւններու հանգուցալուծում նախապատրաստելու կամ սրելու քաղաքական «պազար»ի տրամաբանութեան ծիրին մէջ։ Տոմինոյի ազդեցութեան տեսութիւնը այստեղ եւս բնականաբար ի զօրու էր։ Վերեւներու պարանաձգութիւնները, բանակցութիւնները կամ թուացեալ համաձայնութիւնները շատ արագ կը զգացուէին շրջանին մէջ, երկրին մէջ։ Միջազգային ընտանիքը եւ արեւմտեան քաղաքականութիւնն ու համապատասխան քարոզչութիւնը քաղաքական կարծրատիպեր յառաջացնելու հսկայական աշխատանք տարին։ Նշանաւոր մամուլի բոլոր ներկայացուցիչները կը խօսէին ձեւով մը այս երկրի իսլամացման վտանգին հաւանականութեան մասին, իրանեան ազդեցութեան գօտի դառնալու մտավախութեան մասին։ Պատերազմի հաւանականութեան բարձրացման ահազանգը մնայուն կերպով կը հնչեցնէր նաեւ Իսրայէլեան քարոզչամեքենան՝ կանխարգիլելու համար լիբանանեան ընդդիմութեան իշխանութեան գալը։ Հիմա, որ աւարտած են ընտրարշաւն ու ընտրութիւնները, կը թուի, որ ուղիղ միեւնոյն թեմաներուն մասին ահազանգը պակսած է։ Ճիշդ է, կանխուած է փոքրամասնութեան մեծամասնութեան վերածուիլը, սակայն թեմաները, որոնք կ'ընդգծուէին ամենասուր եւ ամենածայրայեղացուած ձեւով, կորսնցուցած են իրենց հրատապութիւնը։ Եւ ոչ միայն։ Համակողմանի յայտարարութիւնները կը նախանշեն, որ Լիբանան քաղաքական ճգնաժամերու փակուղիէն կ'առաջնորդուի դէպի առաջադրուած կայունութիւն, հիմնուած երկխօսութեան եւ համագործակցութեան սկզբունքներու վրայ։ Բացարձակ կանխատեսումներ ընելը դժուար կը տեղադրուի քաղաքական քաթեկորիայի տակ։ Հարցը նոյնքան եւ աւելի շրջանային-միջազգային գործընթացներուն հետ աղերս ունի։ Նոյնիսկ՝ աշխարհաքաղաքական։ Այս պայմաններուն մէջ կ'ակնկալուին ազդեցութիւններու այս փոքր գօտիի քաղաքական հրապարակներուն վրայ արձանագրուելիք վերիվայրումները։ Լիբանանի օրէնսդիր իշխանութեան միեւնոյն քարտէսը վերագծուած է եւ ուժերու ընդհանուր յարաբերակցութիւնը կը պարզէ նախորդի համապատկերը։ Չէ բացառուած սակայն, որ առանց երկբեւեռ դրութեան վերադառնալու որոշ ժամանակի վրայ սահմանագծուի նոր քարտէս մը։ Այստեղ կարեւոր կը դառնան որոշումի համեմատական ազատութիւնը պահելու եւ ըստ այնմ շարժելու առաձգականութիւնն ու հնարաւորութիւններու տիրապետումը։